Medical Lab Technology M.L.T

15/09/2023

تکنیشن لابراتوار طبی (Medical technologist/Lab technologist) کسی است که به انجام انواع معاینات تشخیصی در شفاخانه ‌ها و دیگر لابراتوار‌ها می ‌پردازد. این افراد دارای وظایف مختلف و خاص هستند. رشته علوم لابراتواری منحیث یکی از شعبه ‌های علوم طبی و در گروپ رشته‌ های paramedical قرار دارد. در این رشته به زمینه‌ های چون تشخیص مرض، تداوی و حفظ صحت افراد پرداخته می ‌شود. رشته علوم لابراتواری با توجه به نقش کمک ‌کننده و بسیار حساس که در صحت جامعه و کمک به تشخیص داکتران بر عهده دارد، در عرصه طبی از اهمیت والا برخوردار است.
با پیشرفت علوم طبی و توسعه دامنه میتود‌های تشخیصی، وسایل لابراتواری نیز بسیار پیشرفت کرده ‌اند، به طوری که در حال حاضر کارکنان این رشته از ماشین های الکترونیکی و اتوماتیک بسیار دقیق و حساس برای انجام معاینات مختلف استفاده میکنند. مسؤولیت اصلی رشته علوم لابراتواری تربیت افرادی است که بتوانند در لابراتوار‌های کلینیکی به شفاخانه ‌ها و مراکز صحی، با استفاده از علم اختصاصی آموخته‌ و ماشین های مغلق و میتودهای متعدد، معاینات مختلف را بالای خون و یا دیگر مایعات و انساج بدن انجام دهند. معلومات و نتایج به دست آمده از این معاینات، داکتر را در تشخیص مرض، پروسه تداوی و حفظ صحت اجتماع کمک میکند. یکی از مراکز که فارغ ‌التحصیلان علوم لابراتواری می‌توانند در آن مصروف به کار شوند، لابراتوار طبی است. آگاهی داشتن درباره محیط، شرایط و وظایف کار در لابراتوار طبی می‌ تواند به محصلین و فارغ ‌التحصیلان این رشته برای انتخاب محل کار مناسب کمک کند.

#لابراتوار طبی (Clinical laboratory/ Medical laboratory)
لابراتوار طبی یک مرکز است که در آن به معاینه و انلایز سمپل های مانند خون، ادرار، مواد غایطه، بلغم، نسج و غیره اخذ شده از مراجعین، پرداخته می‌ شود. بعداً نتایج این معاینات از طرف لابراتوار منحیث نتیجه معاینه برای داکتر مربوطه تهیه می‌گردد.

#بخش ‌های مختلف لابراتوار طبی
هر لابراتوار طبی می‌ تواند دارای یک یا چندین بخش باشد که عبارتند از:
• همتولوژی (hematology)
• پتالوژی و سایتولوژی (pathology & cytology)
• مایکروبیولوژی و پرازیتولوژی (microbiology & parasitology)
• جنتکس (genetics)
• اندوکراینولوژی (endocrinology)
• ایمیونولوژی (immunology)
• بیوشیمی (biochemistry)
• سیرولوژی (serology)
• متابولیک (metabolic)

#کدام افراد در لابراتوار طبی کار می ‌کنند؟
به طور عموم در هر لابراتوار طبی افرادی با وظایف کاری مختلف مانند تکنالوژست (تکنیشن)، مسؤول بخش (سوپروایزر بخش) و مسؤول فنی مصروف به کار می ‌باشند.

#تکنیشن لابراتوار
خصوصیات:
• همه افرادی که علاقمند به کار در یک بخش می ‌باشند حتماً باید دارای سند تحصیلی در رشته علوم لابراتواری باشند. فارغ ‌التحصیلان رشته علوم لابراتواری با توجه به علاقه شخصی، تجربه کاری و مهارت در انجام تست ‌ها و کار با ماشین های تخصصی مختلف، می‌ توانند در هر بخش شروع به کار کنند.
• مهارت و توانایی کافی در انجام تست‌ ها و کار با ماشین های تخصصی هر بخش، یکی دیگر از خصوصیت‌ های تکنالوژستان لابراتوار‌ طبی است. فارغ ‌التحصیلان این رشته می‌ توانند در صورت عدم مهارت در انجام تست‌ ها و کار با ماشین ها، با اشتراک در دوره ‌های آموزشی مرتبط و یا گذراندن دوره کار عملی در لابراتوار محل کار یا دیگر لابراتوار‌ها، مهارت‌ های لازم را به دست بیاورند.
• دقت بالا در کار به منظور انجام دقیق معاینات و راپور دهی درست نتایج، از الزامات این کار می ‌باشد.
• استقامت جسمی از جمله قابلیت‌ های فیزیکی از دیگر الزامات این مسلک است. زیرا بعضاً لازم است تکنالوژستان برای زمان طولانی کارها را به صورت ایستاده انجام دهند.
وظایف:
• انلایز مایعات بدن مانند خون، ادرار و سمپل های نسجی و ثبت مشاهدات عادی و غیر عادی
• بررسی سمپل های خون به منظور استفاده در ترانسفیوژن خون
• استفاده از وسایل پیشرفته لابراتواری Cell counter و AutoAnalyzer
• استفاده از ماشین های کمپیوتری و اوتومات لابراتوار
• ثبت نتیجه معاینات مراجعین

#مسؤول (سوپروایزر) لابراتوار
خصوصیات:
• داشتن سند تحصیلی در رشته علوم لابراتواری
• داشتن سابقه کار طولانی
• داشتن مهارت کاری و تسلط بر همه تست ‌ها و ماشین ها
وظایف:
• ایجاد هم آهنگی و نظارت بر وظیفه تکنیشن های هر بخش
• مرور و نظارت بر نتیجه معاینات اعلام شده توسط تکنیشن ها

#شرایط کار در لابراتوار طبی
تکنیشن ‌های لابراتوار‌های طبی به طور دوامدار با سمپل های نسج و مایعات بدن مراجعین مواجه هستند که در این صورت ممکن بسیاری از آن‌ ها ملوث به انواع عوامل مرضی باشند. از این جهت ارزیابی تاریخچه معاف سازی و واکسیناسیون تکنالوژستان در مقابل این عوامل انتانی بسیار مهم است. هر فردی که می ‌خواهد در هر بخش از لابراتوار استخدام شود حتماً باید معاف سازی وی در مقابل وایرس هیپتایتس B و هیپتایتس C ارزیابی شود. در صورتی که فرد به این وایرس‌ ها معافیت نداشته باشد، تطبیق واکسین هیپتایتس B و C برای او جبری است. علاوتاً فرد با اجرای تست وایرس HIV باید عدم آلودگی خود به این وایرس را نیز اثبات کند.

#خطرات (رسک های) لابراتوار طبی
• رسک بیولوژیک: سمپل های نسجی و مایعات بدن انتقال داده شده به لابراتوار بعضاً ممکن آلوده به انواع مکروب ‌ها (باکتریا، وایرس ها و فنگس ها) و پرازیت ها باشند. در صورت عدم رعایت نکات مصؤونیت در لابراتوار، این خطرات بیولوژیک می ‌توانند باعث انتقال مرض به تکنالوژست لابراتوار شوند.
• رسک کیمیاوی: بسیاری از مواد کیمیاوی در صورت برخورد با چشم و جلد می ‌توانند تأثیرات سمی داشته باشند. بعضاً یک تعداد از عکس العمل های کیمیاوی نیز خطر ساز هستند.
• خطر الکتریکی: هر لابراتوار دارای تعداد زیادی وسایل برقی می ‌باشد. بعضاً نصب غلط ماشین ها، ریختن مایعات بالای ماشین ها و همچنان سیستم برقی غیر ستندرد می ‌تواند سبب برق گرفتگی و یا در موارد شدیدتر آتش سوزی شود.
• خطر فزیکی: این گروپ خطرات شامل آسیب‌ های فیزیکی ناشی از وسایل تیز، شعله،‌ بعضی ماشین ها و دیگر موارد ایجاد کننده آسیب‌ می ‌باشد.
میتودهای جلوگیری از خطرات و نکات مصؤونیتی:
• استفاده از همه وسایل حفاظت شخصی در لابراتوار (روپوش، دستکش جراحی، ماسک و عینک یا شیلد)
• قراردادن مواد کیمیاوی مشتعل کننده در محل مطمئن و مخصوص
• روش دقیق و ستندرد برای از بین بردن ضایعات لابراتواری
• نصب و ثابت کردن همه ماشین ها و وسایل لابراتواری که ممکن خطر سقوط و یا حرکت داشته باشند
• نصب جعبه کمک ‌های اولیه در نقاط قابل دسترس لابراتوار.
• لین دوانی برق مطمئن و مخصوص لابراتوار.

27/08/2023

محرقه انسانی Typhoid fever

👈مرض محرقه(Typhoid disease)
و معلومات مختصر درباره مرض محرقه:
تب‌محرقه ازاثر مصرف غذا یا آب‌ملوث با باکتری سلمونیلا
تایفی بوجود میآید. باکتری بالای جدار امعا حمله ور شده و
میتواند که ازطریق جریان خون به تمام عضویت منتشر
گردد. محرقه اغلباً بشکل مریضی غیر وصفی و تب شروع
شده که میتواند منجر به یک مریضی جدی و اختلاطات
چون پریتونیت، التهاب نسج دماغ، و حتی مرگ گردد.
نزد مریضی که تب مداوم بیشتر از ۷روز داشته و ملاریا
نزد وی رد گردیده باشد، تب محرقه مد نظر باشد.

👈تشخیص:
_ تب بلند عودکننده، شروع ناآشکار و آهسته، برای هفته ها دوام کند.
_ سرعت نبضان پائین تر ازحد متوقع.
_ خواب آلودگی و تغذی نادرست.
_ قبضیت در مراحل ابتدایی،
اسهالات در مراحل بعدی و استفراغ.
_ سرفه(اکثراً خشک) و درد بطنی.
_ سردردی و احتمالاً شخی گردن.
_ سرگنگسی واختلالات روانی، اختلاج ممکن نزد اطفال.
_ لکه های سرخرنگ در جلد بطن.
_ ضخامه طحال و کبد.

👈اختلاطات مرض:
_ شامل خونریزی های معایی که با موجودیت
خون تاریک یا تازه در مواد غایطه نمایان می‌شود.
_ سوراخ شدن روده‌ها(تثقب امعا)، التهاب کیسه صفرا،
التهاب گرده، التهاب سحایا(Meningitis)، التهاب
عضله قلب، التهاب مفاصل و التهاب عظام می باشد.

👈👈اهتمامات و تدابیر معالجوی:
👈۱- تداوی غیر دوایی
_ تجرید مریض.
_ ادامه تغذی کافی از طریق فمی مانند:غذای ساده و نرم.
_ بهترین وقایه محرقه مراعت‌نمودن‌ حفظ‌الصحه است.
مثلا: شستن‌دست‌ها بعداز قضای‌حاجت، موادغایطه و ادرار
مریض‌محرقه مدفون گردد تا از تکرار و سرایت مرض
جلوگیری شود. وهمچنان آب جوی و دریاها پس‌از جوش‌
دادن استفاده گردد. سبزیجات و ترکاری باید با نمک‌‌ یا‌
کلورین شسته‌شده بعد استفاده گردد...
_ نظارت بر خونریزی، کمخونی، اختلاج، التهابات، شاک و‌‌...
👈۲- تداوی دوایی
_ تجویز یک دوای ضد تب الی بهبودی تب.
_ تجویز انتی بیوتیک ها برای ۵-۷ روز.

07/07/2023

میرگی چیست؟

میرگی یا صرع ( Epilepsy ) از شایع ‌ ترین امراض سیستم عصبی است و دارای انواع مختلفی می باشد.
مغز ساختار بسیار دقیق و منظمی دارد.
عملکرد اصلی مغز توسط میلیون ها عصب و نیورون تعیین می شود که این نیورون ها نقش بسیار مهمی در انتقال پیام های عصبی و امواج الکتریکی دارد.
رد و بدل پیام های کیمیاوی و الکتریکی بر عهده نیورون هاست، زمانی که انتقال پیام های عصبی اختلال پیدا کند ، نیورون ها قادر نیستند پیام ها را به درستی به مغز و دیگر قسمت بدن بفرستند از این خاطر مغز با تخلیه الکتریکی ناگهانی مواجه می شود.
تخلیه الکتریکی نیورون ها در مغز همچون جرقه در مغز است که این جرقه با بروز حملات تشنجی همراه با تغییرات روحی و عدم هوشیاری فرد نمایان می شود.

میرگی و یا صرع نام بیماری است که تشنج می‌تواند یکی از علائم یا گاهی تنها علامت آن باشد.
باید بدانیم هر کسیکه دچار تشنج می‌شود میرگی ندارد و اگر فرد یک یا دو بار تشنج کرده است بهتر است برای تشخیص درست بیماری، به داکتر مراجعه کند.

علت دقیق میرگی مشخص نیست. اما عوامل دیگری که ممکن است این خطر را افزایش دهند عبارتند از:

۱.کمبود اکسیجن در وقت تولد
۲.ضربات یا صدمات مغزی در تولد
۳. تصادفات، ضربات بر سر و افتیدن از جاهای بلند در سنین جوانی و بزرگسالی
۳.تومورهای مغزی
۴.اختلالات جینتیکی (ارثی) که باعث آسیب مغز میشوند
۵. امراض عفونی‌ (میکروبی) و ویروسی
۶.سکته های مغزی
٧. تومور مغزی

تشخیص میرگی:

معاینه گراف برقی مغز (EEG )

تداوی:
۱. دوایی
۲. رژیم

تشخیص نوع میرگی خیلی مهم است تا ادویه درست تجویز گردد.

08/06/2023

14/05/2023

دیابت(مرض شکر) چیست و چگونه از آسیب های آن جلوگیری کرد؟

دیابت، یک بیماری متابولیک است که باعث افزایش قند خون می‌شود. انسولین، قند را از خون به سلول‌های شما انتقال می‌دهد تا ذخیره شود یا برای انرژی استفاده شود. با داشتن دیابت، بدن شما یا انسولین کافی تولید نمی‌کند و یا نمی‌تواند به‌طور مؤثر از انسولین استفاده کند. قند خون بالا می‌تواند به اعصاب، چشم‌ها، کلیه‌ها و دیگر اندام‌ها آسیب برساند.
انواع مختلفی از دیابت وجود دارد:
♦دیابت نوع ۱
♦دیابت نوع ۲
♦دیابت بارداری

👈دیابت نوع ۱ (دیابت وابسته به انسولین): یک بیماری خود ایمنی است. سیستم ایمنی سلول‌های پانکراس را به عنوان یک عنصر خارجی تشخیص داده و آنها را مورد حمله قرار می‌دهد و سلول‌های تولید کننده انسولین را از بین می‌برد. مشخص نیست که چه چیزی باعث این حمله می‌شود. حدود 10 درصد از افراد مبتلا به دیابت این نوع از دیابت را دارند.

👈دیابت نوع ۲:
این نوع دیابت زمانی رخ می‌دهد که بدن شما در برابر انسولین مقاوم می‌شود و قند در خون شما باقی می‌ماند. دیابت نوع 2 بیشتر در افراد بالغ بالای 30 سال و چاق دیده می‌شود، به همین دلیل دیابت نوع دو به دیابت بزرگسالان معروف است. انسولین تولید شده از پانكراس در این افراد به خوبی عمل نمی‌کند. در واقع یا پانكراس به اندازه‌ی كافی انسولین ترشح نمی‌کند و یا اینکه انسولین ترشح شده، به علت وجود مقاومت سلول‌ها به انسولین مخصوصاً در افراد چاق، فاقد کارایی لازم است.

👈دیابت بارداری: در دوران بارداری، سلول‌های مسدود کننده انسولین که توسط جفت ایجاد می‌شوند، این نوع دیابت را ایجاد می‌کنند. این نوع دیابت معمولاً گذراست و بعد از اتمام حاملگی بهبود.

👈علائم عمومی دیابت

گرسنگی شدید، افزایش تشنگی، کاهش وزن، تکرر ادرار، تاری دید، خستگی شدید، زخم‌هایی که درمان نمی شوند.

👈عوامل بوجود آورنده دیابت نوع 1:

۱. سابقه خانوادگی؛ اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر شما دارای دیابت نوع 1 باشد خطر شما افزایش می‌یابد.
۲. فاکتورهای محیطی؛ شرایطی مانند قرار گرفتن در معرض بیماری ویروسی ممکن است در دیابت نوع 1 نقش داشته باشد.
۳. جغرافیا؛ بعضی از کشورها مانند فنلاند و سوئد میزان بالای دیابت نوع 1 را دارند.

👈عوامل بوجود آورنده دیابت نوع 2:

۱. وزن؛ داشتن اضافه وزن یکی از عوامل ایجاد دیابت در افراد است.
۲. نداشتن فعالیت فزیکی؛ فعالیت بدنی به شما کمک می‌کند تا وزن خود را کنترل کنید، از گلوکز به عنوان انرژی استفاده می‌کند و سلول‌های شما را نسبت به انسولین حساس‌تر می‌کند.
۳. سابقه خانوادگی؛ اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر شما دارای دیابت نوع 2 باشد خطر شما افزایش می‌یابد.
۴. نژاد؛ اگر چه معلوم نیست چرا مردم نژادهای خاص، از جمله سیاه پوست، اسپانیایی، سرخپوستان آمریکایی و آسیایی آمریکایی، در معرض خطر بیشتری هستند.
۵. سن؛ با افزایش سن شما خطر مبتلا شدن به دیابت افزایش می‌یابد.
۶. فشار خون بالا؛ فشار خون بالای 140/90 میلی‌متر جیوه (mmHg) با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 ارتباط دارد.

👈اگر دیابت دارید کدام خطر ها متوجه صحت تان است؟

۱. بیماری قلب و رگ ها:
دیابت به‌طور چشمگیری خطر ابتلا به انواع مشکلات قلبی عروقی، از جمله بیماری عروق کرونری(رگ های قلبی)، درد قفسه سینه (آنژین صدری)، حمله قلبی، سکته مغزی و آترواسکلروز را افزایش می‌دهد. اگر دیابت دارید، احتمال بیشتری دارید که بیماری قلبی یا سکته داشته باشید.

۲. آسیب عصبی (نوروپاتی):
قند اضافی می‌تواند دیواره‌های عروق خونی کوچک (مویرگ‌ها) را تحریک کند که اعصاب را به خصوص در پاها تغذیه می‌کنند. این حالت می‌تواند باعث سوزش، بی‌حسی یا درد شود که معمولاً در انگشتان دست یا انگشتان پا شروع می‌شود و به تدریج گسترش می‌یابد.

۳. آسیب کلیه (نفروپاتی):
کلیه‌ها میلیون‌ها خوشه خونی کوچک (گلومرولی) هستند که ضایعات را از خون شما فیلتر می‌کنند. دیابت می‌تواند به این سیستم فیلترینگ ظریف آسیب برساند. آسیب جدی می‌تواند منجر به نارسایی کلیه یا بیماری برگشت‌ناپذیر کلیه شود که ممکن است نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه داشته باشد.

۴. آسیب چشم (رتینوپاتی):
دیابت می‌تواند به عروق خونی شبکیه (رتینوپاتی دیابتی) آسیب برساند که به‌طور بالقوه منجر به کوری می‌شود. دیابت همچنین خطر دیگر شرایط مانند آب مروارید و گلوکوم را افزایش می‌دهد.

۵. آسیب پا: آسیب عصبی در پا و یا فقر جریان خون به پاها باعث افزایش خطر عوارض مختلف پا می‌شود. این حالت باعث عفونت‌های جدی در پا می‌شود که اغلب به ندرت بهبود می‌یابند. در نهایت این عفونت منجر به قطع عضو می‌شود.

۶. مشکلات پوستی: دیابت ممکن است شما را بیشتر در معرض مشکلات پوستی، از جمله عفونت‌های باکتری و قارچی قرار دهد.

۷ اختلال شنوایی: مشکلات شنوایی در افراد مبتلا به دیابت شایع‌تر است.

۸. بیماری آلزایمر: دیابت نوع 2 ممکن است خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش دهد، مانند بیماری آلزایمر.

۹. افسردگی. علائم افسردگی در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 و نوع 2 معمول است. افسردگی می‌تواند بر مدیریت دیابت تأثیر بگذارد.

👈چگونه از ایجاد یا پیش رفت بیماری گرده در مریضان دیابت جلوگیری کنیم؟

۱. کنترول قند خون
۲. کنترول فشار خون
۳‌. کاهش وزن
۴. کنترول عفونت ادراری
۵. کاهش مصرف پروتین ها
۶. ترک سگرت و دخانیات
۷. داشتن فعالیت منظم ورزشی

👈رژیم غذایی مخصوص دیابت داشته باشید. خوردن غذاهای سالم، غذاهای کم چربی و کم کالری را انتخاب کنید و فیبر غذایی بیشتری داشته باشید.فعالیت فیزیکی بیشتری داشته باشید.وزن خود را در محدوده سالم حفظ کنید.

07/05/2023

تعیین گروپ خون(blood typing)
تعیین گروپهای خون اهداکننده و گیرنده بر اساس موجودیت یا عدم موجودیت انتی جن های حجرات سرخ بنام تعیین گروپ خون (blood typing) یاد میگردد.

اهمیت
تعیین گروپهای خون در حالات ذیل مهم اند:
1. نقل الدم (transfusion)
2. تست اصل و نسب
3. طب عدلی

گروپهای خون(blood groups)
1. گروپ های خون O-A-B
2. سیستم Rh
3. سیستم M-N
4. سایرین مانند: S,s, P, diego, duffy, kidd, kel, lewis, Lutheran

انتي جن ها و انتي بادي هاي حجرات خون
1. 30 نوع انتي جن در حجرات خون وجود دارند كه باعث عكس العمل انتيجن-انتي بادي ميشوند.
2. برعلاوه انتي جن هاي كه برضد انتي بادي هاي معادل خود توليد ميشوند نيز در خون وجود دارند.(Ig GوIg M)
نوت: هيچگاه عين انتي جن و معادل آن در خون يك شخص موجود بوده نميتواند.

اگلوتينوجن (agglutinogen)
عبارت از انتجنهاي سطح حجرات سرخ خون اند كه در صورت تركيب با انتي بادي (agglutinin) معادل خود در خون باعث اگلوتينيشن خون ميشود.
انواع
‌أ. Agglutinogen A
‌ب. Agglutinogen B

تعيين ارثي Agglutinogen ها
سه نوع جين براي تعيين Agglutinogen ها وجود دارند كه عبارتند از type-O،type-B وtype-A . هردو جينها در دو كروموزم مجاور وجود داشته و 6 تركيب AB,BB,AA,OB,OA ,OO را ميدهد. هر تركيب آن بنام جينوتايپ ياد ميگردد.
‌أ. Genotype OO: هيچAgglutinogen را ايجاد نمي نمايد.
‌ب. Genotype OA ياAA: Agglutinogen-A را توليد مينمايد.
‌ج. Genotype BB ياOB: Agglutinogen-B را توليد مينمايد.
‌د. Genotype AB :Agglutinogen- A & B را توليد مينمايد.

اگلوتینین Agglutinin
عبارت از انتي بادي هاي اند كه در صورت تركيب با Agglutinogen معادل خود سبب اگلوتينيشن ميشود.
انواع
‌أ. Anti-A agglutinin
‌ب. Anti-B agglutinin

منشأ agglutinin هاي پلازما
واردشدن مقادير کم انتي جنهاي گروپA وB در غذا، باكتريا و غيره سبب آغاز توليد Anti-A& anti-B agglutinin ميشود.

قانون Landsteiner
بيان مينمايد كه "اگر يك Agglutinogen در RBC موجود باشد، بايد agglutinin معادل آن از پلازما غايب باشد. يعني اگر يك شخص Agglutinogen-Aرا داشته باشد او نميتواند كه Anti-A agglutininرا داشته باشد".

چهار گروپ 0-A-B
‌أ. جینوتایپ گروپ خون اگلوتینوجن اگلوتینین
‌ب. OO O - Anti-A و anti-B
‌ج. OA/AA A A Anti-A
‌د. OB/BB B B anti-B
‌ه. AB AB AوB -

گيرنده عمومي(universal recipient)
اشخاص با گروپ AB خون بنام گيرنده عمومي ياد ميشوند بخاطريكه آنها هيچ Agglutinin نداشته تا باعث agglutination خون اهداكننده شود.

اهدا كننده عمومي(universal donor)
اشخاص با گروپ O خون بنام اهدا كننده عمومي ياد ميشوند بخاطريكه آن ها فاقد agglutinogen-A يا B هستند.

فکتور Rh
انتی جن که در سطح حجرات سرخ قرار داشته و هنگام مخلوط شدن باanti-Rh باعث اگلوتینیشن شود بنام فکتور Rh یاد میشود.

چرا Rh به این نام مسمی شده است؟
بخاطریکه فکتور Rh برای اولین بار در بوزینه rhesus کشف گردید.

انواع
6 نوع میباشد که عبارتنداز e,d,c,E,D,C . یک شخص نمیتواند که C و c را در عین وقت داشته باشد.هر شخص فقط یکی از هر سه جفت انتی جن (e,d,c,E,D,C) را داشته میتواند

انواع Rh
‌أ. Rh+
اشخاص که Rh factor D را داشته باشند بنام Rh+ یاد میشوند
‌ب. Rh-
اشخاصی که فاقد Rh factor D باشند بنامRh- یاد میشوند.

عکس العمل انتقال Rh
وقتیکه خون Rh+ (Rh factor D) به یک شخص Rh- منتقل شود، در اولین معروضیت انتی بادی های anti-Rh D تولید نمی شود اما در صورت تکرر معروضیت به anti-Rh D ، انتی بادی های anti-D که باعث عکس العمل موخر میشود، تولید میشود.

مرض همولایتیک نوزاد یا Erythroblastosis fetalis
عبارت از مرضی است که توسط اگلوتینیشن و همولیز حجرات سرخ به اثر ناسازگاری های فکتورهایRh مادر با فرزند بوجود می آید.
مکانیزم
مادر Rh- است اما پدر Rh+ است. فرزند Rh+ را از پدر خود به ارث میبرد. بناً مادر انتی بادی anti Rh D راکه از پلاسنتا به جنین عبور مینماید و باعث اگلوتنیشن و همولیز حجرات سرخ میشود تولید مینماید بعداً هموگلوبین آزادشده توسط مکروفاژها به بلیروبین تبدیل شده و بدینصورت یرقان ایجاد میشود.

منظره کلینیکی
1. انیمیا
2. یرقان
3. بزرگ شدن طحال و کبد
4. به اثر تولید سریع حجرات سرخ، غلظت اریتروبلاست ها در خون دورانی به 5-20٪ بلند میرود.
5. بلیروبین زاید در حجرات عصبی دماغ تجمع نموده و باعث تخریب نواحی حرکی میگردد. این باعث نقیصه دایمی عصبی بنام kericterus میشود.

تداوی
تداوی شامل تعویض خون نوزاد با خون Rh- است. این طرزالعمل باید در اولین هفته های حیات برای دفعات متعدد تکرار گردد تا سویه بلیروبین بحالت پایین حفظ شده و بدینوسیله keructerus وقایه میشود.
باگذشت زمان این حجرات Rh- منتقله توسط حجرات Rh+ نوزاد تعویض میگردد.
این پروسه 6 هفته یا بیشتر از آن را لازم دارد تا anti-Rh aglutinin که از مادر امده تخریب خواهد شود.

وقایه
این مرض توسط تداوی مادر Rh- ذریعه RhoGAM امکانپذیر است.

28/01/2023

کم خونی فقر آهن (Iron Deficiency Anemia)
شایعترین کم خونی که در جامعه ما دیده میشود کم خونی ناشی از کمبود آهن می باشد. که به اصطلاح به آن کم خونی فقر آهن گفته میشود. آهن یکی از عناصر اصلی و ضروری ساخت هیموگلوبین است. هیموگلوبین در انتقال اکسیجن از هوای بیرون به داخل ریه ها و سپس به جریان خون و درنهایت رساندن اکسیجن به انساج بدن نقش دارد. زمانی که آهن کمی به بدن برسد یا دفع آهن از بدن زیاد باشد این مریضی به وجود می آید . خانم های حامله باید از ماه چهارم باداری دوای آهن دریافت کنند. در سنین کم و اطفال شیر خوار نیز بعضاَ این کم خونی دیده میشود که علت آن عدم وجود آهن کافی در شیر مادر است. اختلالات تغذیوی در اطفالی که به مکتب میروند میتواند باعث کمبود آهن شود. همچنین در افراد مسنی که تنها زندگی می کنند و یا در مهمان خانه های موُسسات خیریه و یا خانه سالمندان هستند به علت بدغذایی یا اختلالات تغذیه ای ممکن است کم خونی مشاهده شود بخصوص آنهایی که از سلامت دهان و دندان خوبی برخوار دار نیستند و به علت عدم توانایی در جویدن و خوردند غذا معمولاً به اندازه کافی آهن دریافت نمی کنند.
درصدی بالایی از مریضان که مبتلا به خونریزی های سیستیم هاضمه می باشند دچار کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن می شوند. خوشبختانه جنتیک در کمبود آهن و کم خونی فقر آهن دخالت مستقیمی ندارد . مگر اینکه مریضی های جنتیکی باعث فقر آهن در بدن شوند ولی معمولاً این‌مریضی ها به ندرت باعث کم خونی فقر آهن می شوند و از علل شایع فقر آهن محسوب نمی شوند.

عوامل فقدان آهن
1.کمبود آهن در مواد غذایی(Deficient diet)
2.سوه جذب (Malabsorption)
3.افزایش ضرورت به آهن (Increased requment)
4.ضیاع آهن (Iron loss)

علایم کمخونی فقر آهن
1.احساس خستگی زیاد
2. رنگ پریدگی
3.خونریزی شدید هنگام عادت ماهوار
4.کمبود تنفس
5. سندروم پای بی قراری
6.سر دردی
7.تپش قلب
8.هوس خوردن یخ و خاک
9.بدون دلیل دچار شدن به اضطراب
10.ریزش مو
11.گیاه خواری
12.کم کاری غده ای تایراید.
13.ناخن های قاشقی شکل

عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آنها
1.اسید سیتریک و اسید اسکوربیک یا ویتامین C که در آلو، خربوزه، گلپی ، کرم ، سبزی ها ، مالته، لیمو، سیب، و غیره وجود دارند می توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.
2.اسید مالیک و اسید تارتاریک که در زردک، کچالو ، کدو ، بادنجان رومی ، و شلغم موجود اند نیز سبب افزایش جذب آهن میشود.
3.محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می شود.

توصیه های مهم در گرفتن غذا ها
1.استفاده از غذا هایی که غنی از آهن می باشند.
2.استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین سی هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن .
3.پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا
4.برطرف کردن مشکلات سیستیم هاضمه.
5.استفاده از غلات وحبوبات

تشخیص کم خونی فقر آهن
برای تشخیص این مریضی باید ابتدا داکتر معالج به علایم کلنیکی توجه نماید. توجه به زبان و ضایعات دهانی و گوشه لب ها بسیار کمک کننده می باشد و یا ناخن های قاشقی یکی از مشخصه های بارز این مریضی میباشد. برای تشخیص و تست کردن خون از مریض گرفته می شود و تعداد حجرات سرخ خون و سفید شمارش می شوند. حتی بعضی اوقات به طور تقریبی انواع مختلف حجرات سفید خون تعداد حجرات سرخ خون ، همیوگلوبین ، حجم حجرات سرخ در کل خون و تعداد پلاکت ها را نشان می دهند و یک‌تخمین از اندازه و رنگ حجرات سرخ را به ترتیب MCV و MCH بیان می‌کنند.
در این مریضان معمولاً کاهش هیموگلوبین را داریم وMCV و MCH پایین تر از حد طبیعی هستند و حجرات سرخ کوچک و کم رنگ گزارش می شوند که در اصطلاح به آن کم خونی هایپوکرومیک مایکروسایتیک گویند. این‌حالت به طور عمده در مریضی کم خونی فقرآهن و یا انواعی از تالاسمیا و در موارد نادر در امراض مزمن دیده میشود.
البته علت هایی برای شیوع کمتر آن نیز مطرح می باشد ولی به طور کلی برای تشخیص دقیق فقر آهن اندازه گیری هر کدام از این فکتور ها لازم می باشد.
تشخیص تفریقی
‌به جز از کم‌خونی فقر آهن سه حالت دیگر را باید در تشخیص تفریقی کم خونی های هایپوکرومیک مایکروسایتیک مدنظر قرار بگیرند.
1.تشخیص تفریقی کم خونی فقر آهن با تلاسیمیا
2.تشخیص تفریقی کم خونی فقر آهن با کم خونی امراض التهابی
3.تشخیص تفریقی کم خونی فقر آهن با مرض Myelodysplastic

تداوی
باوجود تشخیص جهت تایید تشخیص کم خونی فقرآهن برای مدت ۱ الی ۲ هفته آهن فمی توصیه می شود. در صورتی که تشخیص درست باشد Reticulocytosis بوجود می آید و در غیر آن تداوی قطع عامل دیگر کم خونی جستجو گردد.

وقایه
خانم‌های حامله برای پیشگیری از کمبود آهن می‌باییست از ماه چهارم بارداری تا سه ماه بعد از ولادت از دواهای آهن دار استفاده کنند. به نوزادان نیز از چهارماهگی تا حدود دو سالگی باید قطره آهن داده و با توجه به این که شیر مادر به اندازه کافی حاوی آهن نمی باشد. تا زمانی که طفل بتواند غذاهای معمولی را بخورد نیاز است که از قطره آهن نیز استفاده شود . در بقیه موارد به افراد توصیه می شود به اندازه کافی مواد حاوی آهن به خصوص گوشت سرخ را مصرف نمایند. غذاهای غنی از آهن عبارتند از گوشت سرخ، گوشت ماهی، گوشت مرغ، زرده تخم مرغ، جگر، سبزیجات دارای برگ تیره ، حبوبات مثل نسک و لوبیا، میوه جات مانند زرد آلو، توت خشک، انجیر خشک و کشمش.

21/01/2023

ادرار Urine
عبارت از یک‌محلول است که حاوی اجسام عضوی و غیر عضوی اند که اکثراَ ترکیبات آن مواد داخل عضویت بوده از موامختلفه بوجود می آید. ادرار 24ساعته یک‌شخص دارای 60 گرام مواد جامد بوده که 25گرام‌آنرا مواد غیر عضوی و 35گرام آنرا مواد عضوی تشکیل میدهد. مواد های عضوی در (ادرار شامل یوریا،کریاتینین، یوریک اسید ) و مواد های غیر عضوی شامل (کلوراید،کلسیم،فاسفورس، سودیم ، مگنیزیم ) وغیره میباشد.
و همچنان در حالات مرضی مواد خاص دیگر است که در ادرار دیده میشود که عبارتند از پروتین ،گلوگوز،همیوگلوبین،صفراو غیره.
اجزای ترکیبی نارمل ادرار عبارتند از
۱.آب: که قسمت اساسی ادرار بوده که تقریبا 90درصد ادرار را تشکیل میدهد.
۲.یوریا: تقریباَ نصف از مواد جامد را تشکیل میدهد و یک محصول نهایی عمده میتابولیزم پروتین می باشد که در کبد تولید میشود و خروج آن از عضویت ضروری میباشد.
۳. کریاتینین: ماده است که از تجزیه کریاتین فاسفیت به وجود آمده مقدار طرح روزانه آن از طریق ادرار تقریباَ ثابت میباشد و ارتباط مستقیم به رژیم غذایی دارد . درنزد مردان روزانه 20الی 26 ملی گرام و درنزد خانم ها 14 الی 22ملی گرام توسط ادرار طرح میشود.
۴. امونیا: معمولاَ به مقدار کم در ادرار تازه موجود می باشد غلظت ماده مذکور در حالات Acidosis که منشاَ کلیوی می داشته باشد در ادرار کم می گردد.
۵ امینواسید: این‌ماده در عضویت برای ساختن پروتین ضروری است اما یک مقدار کم تقریبا 150 الی 200 ملی گرام توسط ادرار طرح می گردد.
۶.کلوراید: این ماده عموماَ به قسم سودیم کلوراید طرح می گردد و مقدار آن تابع به رژیم غذایی می باشد.
۷.سلفت: این‌ماده از امینواسید های سلفر دار مانند (سیستین، میتونین، ) وغیره به دست میآید و توسط ادرار طرح میشود.