صحت ثروت است

04/06/2026

د سختې ګرمۍ پر مهال یوازې اوبه بسنه نه کوي... مالګه هم مهمه ده!
کله مو فکر کړی چې زموږ د کلیو مشران به ولې د کروندو له سخت کار وروسته د غرمې په مهال یخې مالګینې مستې څښلې؟
دا یوازې د خوند لپاره نه وو، بلکې د هغوی د تجربې، پوهې او د بدن د اړتیا له مخې وو.
پخوا به په کورونو کې له شیدو مستې جوړېدې، بیا به یې په ځګي کې اچولې او ښۍې به یې ښورولې. کوچ به ترې جلا کېده او لاندې به یوه سپکې، یخي او خوندوري توروې پاتې کېدې. همدا توروې یا شړومبې د هغو کسانو لپاره چې په کروندو او لمر کې یې کار کاوه، ډېره ګټوره وه.
کله چې په ګرمۍ کې ډېر خوله وځي، له بدن څخه یوازې اوبه نه وځي، بلکې مهم منرالونه او مالګې هم ضایع کېږي. که خوله ډېره زیاته شي، په ځانګړي ډول د مزدورانو، بزګرانو، په لمر کې د کارکوونکو او ماشومانو لپاره، یوازې ساده اوبه تل د بدن ټولې اړتیاوې نه شي پوره کولای.
له همدې امله مالګینه شړومبې (توروې) د ګرمۍ په موسم کې د بدن لپاره ګټوره تمامېدای شي، ځکه چې اوبه او له خولې سره ضایع شوې مالګې دواړه جبرانوي.
نن که ځګی هم نه لرئ، په کور کې یې په اسانۍ جوړولای شئ:
یو ګیلاس مستې واخلئ.
دوه یا درې ګیلاسه یخې اوبه ورسره ګډې کړئ.
ښه یې ووهئ.
یوه چټکه مالګه ور اضافه کړئ.
که وغواړئ لږه وریته زیره یا نعناع هم ور اچولای شئ.
په دې توګه به مو ساده، یخې او مالګینې شړومبې چمتو شي.
دا شړومبې بدن ته یخوالی ورکوي، د اوبو کمښت کموي، او مالګه یې د خولې له لارې ضایع شوي منرالونه او مالګې تر یوه حده جبرانوي.
زموږ مشران د ساینس اصطلاحات نه کارول، خو د هغوی په ورځني ژوند کې ډېر علم او تجربه نغښتې وه.
نو د دې سختې ګرمۍ پر مهال، که ډېر خوله کوئ، په لمر کې کار کوئ، یا ځان کمزوری احساسوئ، د یوې چټکې مالګې سره یخه مستې څښل یو ښه او ساده کورنی انتخاب کېدای شي.
خو دا خبره مه هېروئ:
که مو ډېر ضعف، سر ګرځېدل، بې‌هوښي، کانګې، ذهني ګډوډي (confusion)، یا د ادرار کمښت پیدا شو، یوازې په مستو یا مالګې بسنه مه کوئ؛ ژر تر ژره طبي مرستې ته مراجعه وکړئ.
همدارنګه، په عادي شرایطو کې باید د ورځې د مالګې ټول مقدار شاوخوا ۶ ګرامه یا تر دې کم وي. مالګینه مستې او نور مالګین مشروبات د هر وخت لپاره نه دي، بلکې په ځانګړي ډول هغه وخت ګټه لري چې د سختې ګرمۍ، درانه فزیکي کار، یا ډېرې خولې له امله بدن مالګې او اوبه له لاسه ورکړي.
که د هیټ سټروک (د ګرمۍ شدید اثر) نښې موجودې وي، لکه ډېره کمزوري، سر ګرځېدل، بې‌هوښي، ذهني ګډوډي، یا د ادرار ډېر کمېدل، نو سمدستي طبي مرستې ته اړتیا ده.