Dr. Sayed Khushal Khan ډاکټر سيد خوشحال خان متخصص داخله اطفال

17/09/2026

هر د مرۍ درد او شخوالی د مغزو ميکروب (منينجايټس) نه‌ وي.

دا د هغه ۴ کلن ماشوم عکس دی چې ۳ ورځې وړاندې په ډير بد روغتیایي حالت کې بیړنۍ خونې ته راوړل شوی و، نوموړي له تېرو ۵ ورځو راهیسې د لوړې تبې او له ۴ ورځو راهیسې د غاړې د سخت کلکوالي له امله شدید تکليف درلود.

تر دې وړاندې کورنۍ یې څو بېلابېلو روغتيايی مرکزونو ته مراجعه کړې وه چيرته چې هغوي ورته د مننجایټس یا د مغز د پردې د التهاب تشخیص کړی و، له همدې امله ماشوم د نه زغملو درد او شديدي نا آرامۍ په حالت کې و او په تېرو ۴ ورځو کې یې هيڅ خوب نه و کړی‌‌ او له بستره يی سر نشو جيګولی.

والدین یې خورا مایوسه او اندېښمن وو ترڅو يې ماشوم خان میډیکل کامپلیکس ته راوړو، چې هلته د ناروغ دقیقې کلینیکي ارزونې وروسته د غاړې ساده ایکس‌رې ترسره شو او د هغې په پایله کې د ریټروفارینجیل ابسېس یا د حلق تر شا د چرک‌ جمع‌ کيدو شک پیدا شو.

د دقیق تشخیص لپاره سملاسي د غاړې سي ټي سکین ورته واخیستل شو چې موندنو یې په بشپړ ډول د ریټروفارینجیل ابسېس شتون تائید کړ.

سمدستي اړینه درملنه پیل شوه او الحمد لله د درملنې په درېیمه ورځ د ماشوم په روغتیایي حالت کې خورا مثبت بدلون راغی، تر دې چې نن وارډ ته د ننووتلو پر مهال ماشوم په بشپړ ډول شفایاب، له درده خلاص او د وارډ له لوړ منزل څخه د کابل ښار له ښکلي منظرې څخه په لیدلو او خوند اخیستلو بوخت و. يو ډاکټر ته‌ تر دې‌ بل د‌ خوشحالۍ احساس نه‌ وي کله‌‌ چې خپل مريض مکمل صحتياب وويني.

15/09/2026

د ژوند او امید جګړه: د یوه بې وخته زېږېدلي ماشوم د زړورتیا او نه هېرېدونکې روغتیا په زړه پورې کیسه

دغه‌ ګلالی ماشوم چې په ۲۷ اوونيو يعنې تقريبا شپږ نيمو مياشتو (Extremely Preterm) کې د عادي وخت څخه ډېر وختي نړۍ ته راغی، او د زېږېدو پر مهال يې وزن يوازې ۸۰۰ ګرامه (Extremely Low Birthweight) و. دا ماشوم د زېږېدو پر مهال په خورا مرګوني حالت کې و، خو له ابتدایي غبرګون او طبي بيړنيو پاملرنو وروسته په خان مېډيکل کمپلېکس کې د نويو زېږېدلو ماشومانو د جدي پاملرنې څانګې (NICU) ته ولېږدول شو. هلته ورته سمدستي په لومړیو ساعتونو کې د سږو بيړنۍ تداوي او سرېښناک درمل (Surfactant) ورکړل شول ترڅو ساه اخیستل یې اسانه شي، او له هغې وروسته ورته د خولې د نل له لارې واړه واړه خواړه پیل شول چې ورو ورو زیاتېدل. که څه هم د ژوند په لومړیو ورځو کې دغه کوچني اتل لومړی د سږو له سخت انتان (سينه بغل/نمونيا)، او وروسته بیا د کولمو له جدي ناروغۍ (NEC) سره مخ شو، خو د طبي ټیم د نه ماندګاره هڅو او د ماشوم د په زړه پورې زړورتیا او مبارزې په برکت له دې ټولو سختو پړاوونو په بریا تېر شو. له ۴۵ ورځو پرله پسې درملنې او تر سرپرستۍ لاندې اوسېدو وروسته، ماشوم په بشپړ ډول د آکسیجن له اړتیا ازاد شو، له نل پرته یې خپله شيدې خوړل پیل کړل، او په پوره روغتیا او مسکا سره په ویاړ د هغې خوشحاله کورنۍ ته وسپارل شو.

04/09/2026

په ماشومانو کې د شري (Measles) ناروغۍ له وجي په اينده کې د يوې وژونکې ناروغۍ يعنې SSPE د مخنيوي پخاطر په نهمه او بيا په پنځلسو مياشتو په عمر کې د شري واکسين کول ضرور دي.

24/08/2026

22/08/2026

په ماشومانو کې د ساه بندېدو، شنه کېدو او بې هوښه کېدو پر مهال په کور کې د بیړنیو مرستو لارښود

دا مهمه ويډيو درسره شيیر کړۍ چې خلک ترې ګټه واخلي.

د‌لا‌نورو ګټورو طبي معلوماتو لپاره زمونږ صفحه لايک‌او فالو کړۍ. مننه

18/08/2026

د ماشومانو په وده کې وروستوالی، لنډ قد او د وزن نه زیاتېدل بېلابېل طبي لاملونه درلودلای شي، چې ځینې وختونه د تغذیې ترڅنګ د هورمونونو ستونزې، په ځانګړي ډول د تایرایډ غدې کم فعالیت (Hypothyroidism) هم د دې حالت برخه وي.

د بېلګې په توګه، نن خان میډیکل کمپلکس ته يوه ۱۲ کلنه انجلۍ د قد او وزن د نه زیاتېدو له امله لیدنې ته راوستل شوې وه، چې له لومړنیو پړاوونو او عامو درملنو وروسته، په یاد مرکز کې د تاريخچې اخيستو او فزيکي معاينې وروسته‌ ورته د ويني يوه معاينه TSH Level تجويز شوه چې کچه یې له ۱۰۰ څخه ډېره لوړه وه.

له دقیق تشخیص وروسته ناروغې ته سمدستي د لیووتایروکسین درمل پیل شول او د کورنۍ له سمې لارښوونې او مشورې وروسته تعقیبي لیدنو ته وبلل شوه.

په ماشومانو کې د تایرایډ غدې کمښت کولی شي د قد د ودې د ځنډېدو، د هډوکو د پرمختګ د معطل کېدو، په بلوغ کې د بدلونونو، او د بې کچې ستړیا، د یخني نه زغملو، د پوټکي د وچوالي، قبضیت، د مخ د پړسوب او په درسونو کې د پاملرنې د کمېدو لامل شي.

د دې حالت د پیژندلو لپاره د وینې د TSH او فري T4 ټسټونه ترسره کېږي، او د اړتیا په صورت کې د غاړې الټراساؤنډ او د مړوند ایکس رې د هډوکو د عمر معلومولو لپاره کارول کېږي.

په ټولنه کې دا پوهاوی مهم دی چې که چېرې د قد او وزن وده له عامو مقوي لارو چارو سره ښه نه شي، د هورمونونو ارزیابي او د TSH معاینه کولای شي د تایرایډ غدې ممکنه کمښت په وخت وپېژني، ځکه د لیووتایروکسین په منظم مصرف دا حالت په اسانۍ کنټرولېږي او د ماشوم له نارملې ودې سره مرسته کوي.

10/08/2026

د ھینوک شونلین پرپیورا (Henoch Schonlein Purpura) ناروغۍ لنډه پيژندنه

​يو اته کلن ماشوم چې روغتون ته د خیټې د سخت درد له امله راوستل شو. کله چې د ماشوم فزیکي معاینه وکړل شوه، نو معلومه شوه چې ماشوم په پښو او ښکتنیو برخو کې یې واړه واړه سره او ارغواني رنګي داغونه ولیدل شول، چې د فشار ورکولو پر مهال یې رنګ نه بدلېده. له لابراتواري او ټېسټي معایناتو وروسته څرګنده شوه چې دا ماشوم په هینوک شوینلاین پورپورا یا په لنډ ډول HSP اخته دی.

​هینوک شونلین پرپورا د ماشومانو د وینې د کوچنیو رګونو یوه التهابي ناروغي ده، چې ډېری وخت له ۲ تر ۱۱ کلنۍ پورې ماشومان اغېزمنوي. دا ناروغي اکثرا له هغې وروسته راڅرګندېږي چې ماشوم د زکام، ټوخي یا د تنفسي لارو له کوم معمولي انتان څخه روغ شوی وي. د دې ناروغۍ ترټولو عامې او مهمې نښې د پښو او کوناټیو پر برخه پورته راوتلي سره داغونه، د خیټې پیچکلي او سخت دردونه، د زنګنو او ښنګرو غړو درد او پړسوب، او په ځینو حالاتو کې د پښتورګو التهاب دی چې کېدای شي په متیازو کې د وینې یا پروټین لیدل کېدو لامل شي.

​د دې ناروغۍ تشخیص د داغونو او نښو له مخې کيږي، او د ناروغۍ د شدت معلومولو لپاره د متیازو او وینې اوسط ټېسټونه او که اړتیا وي د خیټې الټراساؤنډ ترسره کيږي ترڅو د کولمو له بنديدو نه ډاډ ترلاسه شي.

​ښه خبره دا ده چې دغه ناروغي په ډېری ماشومانو کې له ۴ تر ۶ اونیو پورې په طبعي توګه په پوره توګه ښه کېږي او کوم خاص پورته درمل ته اړتیا نه لري.

د درملنې په بهیر کې ماشوم ته پوره استراحت ورکول، د مایعاتو او اوبو ښه رسول، او د ډاکټر په مشوره د درد ضد ساده درمل شامل دي. که د خیټې درد شدید وي، ډاکټر کېدای شي د لنډې مودې لپاره خاص درمل (سټیرایډونه) تجويز کړي.

​ترټولو مهم ټکی دا دی چې له رغېدو وروسته هم باید د ۳ تر ۶ میاشتو پورې د ماشوم د متیازو معاینه او د وینې فشار په منظمه توګه د ډاکټر لخوا وکتل شي، ترڅو د پښتورګو روغتیا په پوره توګه وڅارل شي او د احتمالي پېچلتیاوو مخه ونیول شي.

د لا نورو طبي او جالب معلوماتو لپاره زمونږه صفحه لايک‌ او‌ تعقيب کړۍ

02/08/2026

د ماشومانو د نس درد او ژړا (Infantile Colic)

​کولیک (Colic) د ماشوم هغې شدیدې ژړا ته ویل کېږي چې د نس د درد او غازونو له امله رامنځته کېږي. دا د نوو زېږېدلو ماشومانو یوه عامه ستونزه ده.

​۱. د کولیک د ژړا غږ او حالت (What It Sounds Like)

​سخته او درنده ژړا: دا داسې ژړا ده چې معمولاً میندې خورا ستړې او بې وسې کوي. غږ یې جګ، تېز او شديد وي او ماشوم په اسانۍ نه ارامېږي.

​خاص وخت: دا ژړا زياتره وخت د ورځې په يوه ټاکلي وخت (معمولاً د مازديګر يا ماښام لخوا) پیلېږي.

​دوام: د ۱ څخه تر ۴ ساعتونو پورې دوام کولی شي.

​د ارامولو سختوالی: داسې ښکاري چې هېڅ شی ماشوم نه شي ارامولی.

​۲. د ماشوم د بدن حرکات او نښې (Body Language Clues)
​کله چې ماشوم کولیک وي، بدن یې لاندې نښې ښيي:
​مټې تړل او د بدن کلکیدل: ماشوم خپلې موټې (مشتونه) سخت ټينګوي او بدن شخ او کلک نيسي.

​زنګنونه جګول: خپل زنګنونه تر نس پورې راټولوي او بېرته یې سمدستي سیده کوي.

​سرخېدل او ټنډه تېرول: مخ یې سور او شین شي او په ټنډه کې یې ګونځې لوېږي.

​شا کولکول: د شدید درد له امله خپله شا او کمربند لکه ليندۍ کوږ کړي.

​وقفه يي ژړا: ژړا يې لږه شیبه ودرېږي، خو بېرته په هماغه شدت پیل شي.

​۳. د کولیک طبي تعریف (The "Rule of 3")

​ډاکټران د کولیک پېژندلو لپاره د "۳ قانون" کاروي:

1۔ ​په ورځ کې ۳ ساعته ژړا.
2۔ ​په اونۍ کې لږ تر لږه ۳ ورځې وي.
3۔ ​لږ تر لږه ۳ اونۍ تر هغې دوام وکړي چې ماشوم بل ډول بالکل روغ رمټ وي.

​💡 یادونه د والدینو لپاره:
کولیک یوه موقتې مرحله ده او معمولاً په ماشومانو کې د ۱ نه تر ۴ میاشتو پورې رامنځته کېږي او په خپله له منځه ځي. که چاغوالی، تبې یا کانګې نه وي، مه وارخطا کېږئ!

30/07/2026

تل دې وي اباد دې وي
ودان افغانـــــــــــستان