09/12/2025
در طب دندان شاک انافیلاکسی یکی از خطرناکترین عوارض عاجل است که میتواند هنگام تداوی ها، تجویز دواها یا استفاده از مواد معالجوی رخ بدهد:
🦷 شاک انافیلاکسی در طب دندان (Dental Anaphylaxis)
🔍 چرا در کلینیک دندان طبی رخ میدهد؟
در طب دندان، مریض با مواد و دواهای زیادی تماس پیدا میکند که میتوانند واکنش حساسیتی شدید ایجاد کنند، مانند:
عوامل شایع در کلینیک دندان
1. مواد بیحسی موضعی
اکثراً «لیدوکاین» حساسیت شدید نمیدهد، اما مواد محافظتی (preservatives) یا مشتقات استرها ممکن است حساسیت بدهند.
2. آنتیبیوتیکها
پنسلین، آموکسیسیلین، کلیندامایسین
3. میکسهای طب دندان
مواد ارتو، رزینها، ایمپرشنها، لاتکس دستکشها
4. محلولهای ضدعفونی
کلرهگزیدین
5. محصولات فلوراید یا دواهای ضد درد
⚠️ چطور در کلینیک ظاهر میشود؟
علایم چند دقیقه بعد از تزریق بیحسی یا تماس با ماده حساسیتزا شروع میشود:
علایم جلدی
خارش
سرخی
ورم لبها، بیرهها، صورت
علایم تنفسی (خیلی خطرناک)
تنگی نفس
خس خس
احساس بند آمدن گلو
ورم زبان و گلو → بسته شدن راه هوا
علایم قلبی و شاک
افت شدید فشار
نبض تیز و ضعیف
سردی پوست
سرگیجه، بیهوشی
🚨 اقدامات فوری در کلینیک طب دندان
هر کلینیک باید پروتوکول مدیریت انافیلاکسی داشته باشد. در صورت بروز:
1. فوری EPI تزریق کنید
اپینفرین 0.3–0.5 mg IM در ران (بالغین)
مهمترین دواست و زندگی مریض را نجات میدهد
هیچ دوا جایگزین آن نمیشود
2. مریض را بخوابانید — پاها بالا
برای بالا آوردن فشار خون
3. اکسیجن 100% بدهید
4. آمبولانس خبر کنید / انتقال به شفاخانه
حتی اگر مریض بهتر شد، باید تحت نظر باشد چون امکان برگشت علایم است.
5. دواهای بعدی (کمک ثانوی)
در کلینیک یا شفاخانه:
آنتیهیستامین (Diphenhydramine)
استروئیدها (Dexamethasone / Hydrocortisone)
Bronchodilator در صورت خسخس
🎯 نکات مهم برای داکتر دندان
همیشه سابقه حساسیت مریض را قبل از هر کار بپرس.
اگر مریض سابقه «شاک حساسیتی» داشته باشد، مواد بدیل استفاده کن.
از لاتکس برای مریضهای حساس پرهیز کن.
اپینفرین باید همیشه در دسترس و تاریخدار باشد.
بعد از تزریق بیحسی، ۳۰–۶۰ ثانیه مریض را تحت نظر بگیر.
⭐ خلاصه خیلی کوتاه (برای یادداشت در کلینیک)
بیحسی، پنسلین، کلرهگزیدین و لاتکس → عوام
