Dr. Qais Qayoumi - داکتر قیس قیومی

21/07/2026

بروسلوز (محرقه حیوانی) در اطفال

تعریف

بروسلوز (تب مالت یا محرقه حیوانی) یک بیماری باکتریایی مشترک بین انسان و حیوان (زئونوز) است که توسط باکتری‌های بروسلا (Brucella) ایجاد می‌شود. اطفال معمولاً از طریق مصرف شیر و لبنیات غیرپاستوریزه یا تماس مستقیم با حیوانات آلوده مبتلا می‌شوند.

عوامل بیماری‌زا

- Brucella melitensis (گوسفند و بز) – شایع‌ترین و شدیدترین نوع
- Brucella abortus (گاو)
- Brucella suis (خوک)
- Brucella canis (سگ)

عوامل خطر

- مصرف شیر، پنیر و سایر لبنیات غیرپاستوریزه
- تماس با حیوانات آلوده مانند بز، گوسفند، گاو، شتر و خوک
- زندگی یا سفر به مناطق اندمیک مانند افغانستان، کشورهای خاورمیانه، حوزه مدیترانه، آسیای مرکزی و جنوب آسیا

دوره کمون یا تفریح

معمولاً ۲ تا ۴ هفته است، اما ممکن است طولانی‌تر نیز باشد.

علایم و نشانه‌ها

- تب (اغلب متناوب یا موج‌دار)
- تعریق شدید، به‌ویژه شب‌ها
- ضعف و بی‌حالی
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
- درد مفاصل یا آرتریت
- درد استخوان یا کمر
- درد شکم
- سردرد
- بزرگی کبد و طحال
- بزرگی غدد لنفاوی
- امتناع از راه رفتن یا لنگش در کودکان خردسال
- عدم رشد مناسب (Failure to Thrive) در شیرخواران

عوارض

- آرتریت، استئومیلیت و اسپوندیلیت
- مننژیت یا انسفالیت (نوروبروسلوز)
- التهاب کبد (هپاتیت)
- اندوکاردیت (نادر، اما خطرناک‌ترین عارضه)
- التهاب بیضه و اپیدیدیم
- آبسه کبد یا طحال

تشخیص

- گرفتن تاریخچه دقیق از تماس با حیوانات یا مصرف لبنیات غیرپاستوریزه
- کشت خون (روش استاندارد)
- کشت مغز استخوان (حساس‌ترین روش)
- آزمایش‌های سرولوژی مانند SAT یا ELISA
- آزمایش PCR در صورت موجود بودن
- CBC ممکن است کم‌خونی، کاهش گلبول سفید یا پلاکت را نشان دهد.
- افزایش خفیف آنزیم‌های کبدی ممکن است دیده شود.

تداوی

برای جلوگیری از عود بیماری، تداوی ترکیبی با دو یا چند آنتی‌بیوتیک توصیه می‌شود.

اطفال ۸ ساله و بزرگ‌تر:

- داکسی‌سایکلین + ریفامپین به مدت ۶ هفته
- در موارد شدید، جنتامایسین (۵ تا ۷ روز) یا استرپتومایسین (۲ تا ۳ هفته) نیز اضافه می‌شود.

اطفال زیر ۸ سال:

- تری‌متوپریم/سلفامتوکسازول (TMP-SMX) + ریفامپین به مدت ۶ هفته
- در موارد شدید، جنتامایسین نیز اضافه می‌شود.

در مواردی مانند نوروبروسلوز، اندوکاردیت یا استئومیلیت، درمان طولانی‌تر و تحت نظر متخصص ضروری است.

پیشگیری

- فقط از شیر و لبنیات پاستوریزه استفاده کنید.
- از مصرف شیر خام و لبنیات غیرپاستوریزه خودداری نمایید.
- هنگام تماس با حیوانات از وسایل محافظتی استفاده کنید.
- بیماری در حیوانات باید توسط خدمات داکتر حیوانات کنترل شود.
- در حال حاضر واکسن مؤثر برای انسان وجود ندارد.

نکته مهم

در هر کودک مبتلا به تب طولانی‌مدت، درد مفاصل، بزرگی کبد و طحال یا تب بدون علت مشخص که سابقه مصرف لبنیات غیرپاستوریزه یا تماس با حیوانات داشته باشد، باید به بیماری بروسلوز (تب مالت) شک کرد.
نکات مهم بر اساس کتاب Nelson Textbook of Pediatrics
داکتر قیس قیومی متخصص امراض داخله اطفال نوزادان، نوجوانان و سؤ تغذی
شماره های تماس 0787470770-0799380770
آدرس شفاخانه اطفال کهکشان فاریاب، شهر میمنه ولایت فاریاب افغانستان

19/07/2026

15/07/2026

عدم رشد مناسب در اطفال (Failure to Thrive - FTT)

عدم رشد مناسب اصطلاحی طبی است که زمانی استفاده می‌شود که یک نوزاد یا کودک به اندازه مورد انتظار برای سن و جنس خود وزن نمی‌گیرد یا رشد نمی‌کند. این یک بیماری نیست، بلکه نشانه‌ای از وجود یک مشکل زمینه‌ای است.

علل شایع

۱. دریافت ناکافی کالری

شیردهی یا تغذیه نادرست با شیر گاو و بز

ناکافی بودن شیر مادر یا شیر خشک

مشکلات تغذیه و بلع مواد غذایی

غفلت یا دسترسی ناکافی به غذا

۲. جذب ضعیف مواد غذایی

بیماری سلیاک یا حساسیت در مقابل گلوتین گندم

اسهالات مزمن

فیبروز کیستیک

۳. افزایش نیاز بدن به کالری

بیماری‌های مادرزادی قلب

بیماری‌های مزمن ریه

پرکاری غده تیروئید

عفونت‌های مزمن

۴. سایر بیماری‌ها

اختلالات عصبی

سندرم‌های ژنتیکی

بیماری‌های متابولیک

علایم و نشانه‌ها

وزن نگرفتن یا کاهش وزن

وزن کمتر از حد انتظار برای سن

کندی رشد قد (در موارد طولانی‌مدت)

تأخیر در تکامل و رشد کودک

اشتهای کم یا مشکلات تغذیه

بی‌حالی، خستگی یا تحریک‌پذیری
کم خونی

تشخیص

تشخیص بر اساس موارد زیر انجام می‌شود:

اندازه‌گیری دقیق وزن، قد و دور سر و مقایسه با نمودار رشد

بررسی دقیق تاریخچه تغذیه

گرفتن شرح حال طبی، خانوادگی و اجتماعی

معاینه کامل فزیکی

انجام آزمایش‌ها در صورت نیاز

تداوی

تداوی به علت اصلی بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

بهبود تغذیه و افزایش دریافت کالری

تداوی بیماری زمینه‌ای

آموزش والدین درباره تغذیه صحیح

پیگیری منظم رشد و تکامل کودک

چه زمانی باید فوراً به داکتر مراجعه کرد؟

سوءتغذیه شدید یا کم‌آبی بدن

کاهش قابل توجه وزن

شک به غفلت یا بدرفتاری با کودک

وجود بیماری جدی زمینه‌ای

عدم بهبود با تداوی های سرپایی

تشخیص و تداوی به‌موقع بسیار مهم است، زیرا عدم رشد مناسب در صورت ادامه‌دار بودن می‌تواند بر رشد جسمی، تکامل مغز و سلامت عمومی کودک تأثیر منفی بگذارد.

داکتر قیس قیومی متخصص امراض داخله اطفال، نوزادان نوجوانان و سؤ تغذی
شماره های تماس 0787470770-0799380770
آدرس شفاخانه اطفال کهکشان فاریاب شهر میمنه افعانستان

13/07/2026

راشیتیسم (Rickets) و استئومالاسی (Osteomalacia) در اطفال

راشیتیسم (نرمی استخوان اطفال) و استئومالاسی (نرمی استخوان) بیماری‌هایی هستند که به دلیل معدنی‌سازی ناکافی استخوان‌ها به وجود می‌آیند. در اطفال، راشیتیسم به اختلال در معدنی‌سازی استخوان‌های در حال رشد و صفحات رشد (Growth Plates) گفته می‌شود، در حالی که استئومالاسی به نرم شدن و ضعف خود استخوان‌ها اشاره دارد. بسیاری از اطفال مبتلا به راشیتیسم، هم‌زمان استئومالاسی نیز دارند.

علل راشیتیسم

شایع‌ترین علل عبارت‌اند از:

- کمبود ویتامین D (شایع‌ترین علت)
- کمبود کلسیم
- کمبود فسفات
- قرار نگرفتن کافی در معرض نور آفتاب
- اختلال در جذب مواد غذایی (مانند بیماری سلیاک یا اسهال مزمن)
- مریضی های مزمن کلیه یا کبد
- بیماری‌های ارثی که بر متابولیسم ویتامین D یا فسفات تأثیر می‌گذارند

عوامل خطر

- تغذیه انحصاری با شیر مادر بدون دریافت مکمل ویتامین D (در مواردی که توصیه می‌شود)
- پوست تیره
- تولد نارس
- سوءتغذیه
- قرار گرفتن کم در معرض نور آفتاب

علایم و نشانه‌ها

- تأخیر در رشد
- درد یا حساسیت استخوان‌ها
- تأخیر در راه رفتن
- ضعف عضلات
- پاهای پرانتزی یا زانوی ضربدری
- پهن شدن مچ دست و مچ پا
- برجستگی پیشانی
- تأخیر در بسته شدن ملاج
- تأخیر در رویش دندان‌ها
- برجسته شدن محل اتصال دنده‌ها به استخوان سینه (تسبیح راشیتی)
- شکستگی‌های مکرر در موارد شدید

تشخیص

- گرفتن تاریخچه یا شرح حال و معاینه فزیکی
- آزمایش خون:
- کاهش یا طبیعی بودن کلسیم
- کاهش فسفات
- افزایش آلکالین فسفاتاز (ALP)
- کاهش سطح ویتامین D
- افزایش هورمون پاراتیروئید (PTH)
- عکس رادیولوژی از مچ دست یا زانو که تغییرات مشخص راشیتیسم را نشان می‌دهد.

تداوی

- تجویز ویتامین D
- مکمل کلسیم در صورت نیاز
- تأمین کلسیم و فسفات کافی از طریق رژیم غذایی
- تداوی علت زمینه‌ای
- پیگیری منظم با معاینه، آزمایش خون و در صورت نیاز رادیولوژی

پیشگیری و وقایه

- دریافت کافی ویتامین D مطابق توصیه پزشک
- مصرف غذاهای غنی از کلسیم
- قرار گرفتن مناسب و ایمن در معرض نور آفتاب
- تشخیص و تداوی زودهنگام اطفال در معرض خطر

عوارض در صورت عدم تداوی به موقع

- تغییر شکل دائمی استخوان‌ها
- کوتاهی قد
- تأخیر در تکامل حرکتی
- شکستگی‌های مکرر
- تشنج ناشی از کاهش کلسیم خون در موارد شدید

تشخیص و تداوی به‌موقع معمولاً باعث بهبودی کامل می‌شود، اما در موارد شدید ممکن است اصلاح بدشکلی استخوان‌ها به تداوی ارتوپیدی نیاز داشته باشد.

داکتر قیس قیومی متخصص داخله اطفال، نوجوانان نوزادان و سوُتغذی
شماره های تماس ☎️ 0787470770-0799380770
آدرس شفاخانه اطفال کهکشان فاریاب شهر میمنه افعانستان

11/07/2026

مسمومیت غذایی در اطفال

مسمومیت غذایی یک بیماری حاد است که در اثر مصرف غذا یا آب آلوده ایجاد می‌شود و باعث استفراغ، اسهال، درد شکم و گاهی تب می‌گردد. بیشتر موارد خودبه‌خود بهبود می‌یابند، اما کم‌آبی بدن (دهیدریشن) مهم‌ترین نگرانی در اطفال است.

علل شایع بر اساس مدت زمان شروع علایم

شروع علایم: ۱ تا ۶ ساعت

- استافیلوکوک اورئوس (Staphylococcus aureus)
- باسیلوس سرئوس (Bacillus cereus)
- علایم: استفراغ ناگهانی، معمولاً بدون تب یا با تب خفیف.

شروع علایم: ۸ تا ۱۶ ساعت

- کلستریدیوم پرفرنژنس (Clostridium perfringens)
- علایم: دردهای شکمی و اسهال.

شروع علایم: ۱۲ تا ۷۲ ساعت

- سالمونلا (Salmonella)
- کمپیلوباکتر (Campylobacter)
- علایم: تب، اسهال و درد شکم.

شروع علایم: ۱ تا ۳ روز

- نوروویروس (Norovirus)
- علایم: استفراغ و اسهال آبکی.

شروع علایم: ۳ تا ۵ روز

- اشرشیا کلی تولیدکننده شیگا توکسین (STEC)
- علایم: اسهال خونی و خطر بروز سندروم همولیتیک یورمیک (HUS).

علایم کلینیکی

- استفراغ
- اسهال آبکی یا خونی
- تب
- درد و پیچش شکم
- امتناع از غذا یا شیر خوردن
- کاهش ادرار
- بی‌حالی
- کاهش وزن (در صورت طولانی شدن بیماری)

ارزیابی کم‌آبی بدن

بدون کم‌آبی

- طفل هوشیار است.
- مایعات را به‌خوبی می‌نوشد.
- ادرار طبیعی دارد.

کم‌آبی خفیف تا متوسط (۳–۹٪)

- تشنگی
- خشکی دهان
- فرورفتگی چشم‌ها
- کاهش اشک
- کاهش مختصر ادرار

کم‌آبی شدید (۱۰٪ یا بیشتر)

- بی‌حالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری
- کاهش خاصیت ارتجاعی پوست
- نبض ضعیف و تند
- تنفس عمیق
- ادرار بسیار کم یا قطع ادرار
- سردی دست‌ها و پاها

معاینات و آزمایش‌ها

در موارد خفیف معمولاً نیاز نیست.

مواردی که انجام آزمایش توصیه می‌شود:

- اسهال خونی
- بیماری شدید
- اسهال بیش از ۷ روز
- شک به سپسیس
- اطفال دارای ضعف سیستم معافیتی

آزمایش‌های احتمالی:

- کشت یا PCR مدفوع
- معاینه میکروسکوپی مدفوع
- الکترولیت‌های خون
- قند خون
- شمارش کامل خون (CBC)
- کشت خون (در صورت شک به سپسیس)

تداوی

۱. جبران مایعات از راه خوراکی (مهم‌ترین درمان)

- از محلول ORS استفاده کنید.
- اگر طفل استفراغ می‌کند، هر ۱ تا ۲ دقیقه ۵ تا ۱۰ میلی‌لیتر ORS بدهید.
- شیر مادر و غذای مناسب سن طفل را ادامه دهید.

پلان B سازمان جهانی صحت (کم‌آبی خفیف تا متوسط)

- ۷۵ میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرام وزن بدن طی ۴ ساعت.
- سپس دوباره وضعیت طفل ارزیابی شود.

پلان C (کم‌آبی شدید)

مایعات وریدی:

- نرمال سالین یا رینگر لاکتات
- ۱۰۰ میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرام

شیرخواران:

- ۳۰ میلی‌لیتر/کیلوگرام طی ۱ ساعت
- سپس ۷۰ میلی‌لیتر/کیلوگرام طی ۵ ساعت

اطفال بزرگ‌تر:

- ۳۰ میلی‌لیتر/کیلوگرام طی ۳۰ دقیقه
- سپس ۷۰ میلی‌لیتر/کیلوگرام طی ۲٫۵ ساعت

۲. مکمل زینک

- کمتر از ۶ ماه: ۱۰ میلی‌گرام روزانه به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز
- ۶ ماه و بیشتر: ۲۰ میلی‌گرام روزانه به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز

۳. دواهای ضد استفراغ

اوندانسترون (Ondansetron) در اطفالی که استفراغ مداوم دارند و مانع مصرف ORS می‌شود، قابل استفاده است.

۴. آنتی‌بیوتیک‌ها

به‌طور معمول توصیه نمی‌شوند.

فقط در موارد زیر در نظر گرفته می‌شوند:

- شک به وبا (Cholera)
- شیگلوز شدید (اسهال خونی)
- موارد شدید کمپیلوباکتر
- شیرخواران کمتر از ۳ ماه با شک به عفونت باکتریایی
- اطفال دارای ضعف سیستم معافیتی

در صورت شک به عفونت STEC از آنتی‌بیوتیک استفاده نکنید، زیرا ممکن است خطر بروز سندروم همولیتیک یورمیک (HUS) را افزایش دهد.

۵. تغذیه

- رژیم غذایی معمول طفل را ادامه دهید.
- شیر مادر را قطع نکنید.
- از نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های بسیار شیرین خودداری کنید.

موارد بستری در شفاخانه

- کم‌آبی شدید
- شوک
- استفراغ مداوم که مانع مصرف ORS شود
- کاهش سطح هوشیاری
- درد شدید شکم
- اسهال خونی همراه با علایم عمومی شدید
- اختلالات الکترولیتی
- شیرخوار کمتر از ۳ ماه با علایم قابل توجه

علایم خطر

در صورت مشاهده موارد زیر، فوراً به مرکز صحی مراجعه کنید:

- وجود خون در مدفوع
- اتساع شدید شکم
- قطع ادرار به مدت ۶ تا ۸ ساعت
- استفراغ مداوم
- تشنج
- خواب‌آلودگی شدید یا عدم پاسخ‌دهی
- تب بالاتر از ۳۹ درجه سانتی‌گراد
- علایم شوک

پیش‌آگهی

اکثر اطفال با جبران مناسب مایعات طی ۲ تا ۵ روز بهبود می‌یابند. مهم‌ترین عامل جلوگیری از عوارض، تشخیص زودهنگام و تداوی سریع کم‌آبی بدن است.

داکتر قیس قیومی متخصص امراض داخله اطفال، نوزادان نوجوانان و سؤ تغذی
شماره های تماس 0787470770-0799380770
آدرس شهر میمنه ولایت فاریاب، افعانستان

08/07/2026

اطلاعیه ثبت‌نام امتحان جواز فعالیت (اگزیت) شورای طبی وزارت صحت عامه – سال ۱۴۰۵

ریاست عمومی امتحانات اعلام کرده است که روند ثبت‌نام امتحان جواز فعالیت (اگزیت) ریاست عمومی شورای طبی مربوط وزارت صحت عامه برای سال ۱۴۰۵ آغاز شده است.

داوطلبان واجد شرایط:

فارغان پوهنځی‌های طب معالجوی و ستوماتولوژی پوهنتون‌های امارتی، خصوصی و خارج از کشور.

متقاضیانی که دوره ستاژ خود را تکمیل کرده و اسناد تحصیلی‌شان از سوی وزارت تحصیلات عالی تأیید شده باشد.

آخرین مهلت ثبت‌نام: 📅 ۲۰ اسد ۱۴۰۵

نکات مهم: 🔹 ثبت‌نام تنها به‌صورت آنلاین انجام می‌شود. 🔹 هنگام ثبت‌نام، یک قطعه عکس (۴×۳) و کاپی تذکره با حجم کمتر از ۱ مگابایت بارگذاری شود. 🔹 پس از تکمیل ثبت‌نام، صحت معلومات را بررسی کرده و شماره ثبت (Registration Number) را نزد خود نگه دارید. 🔹 معلومات ثبت‌شده پس از پایان مهلت ثبت‌نام، جهت تأیید فراغت به وزارت تحصیلات عالی ارسال می‌شود. 🔹 داوطلبانی که معلومات نادرست ارائه کنند یا فراغت‌شان از سوی وزارت تحصیلات عالی تأیید نشود، اجازه اشتراک در امتحان را نخواهند داشت. 🔹 حق‌الاشتراک امتحان ۵۰۰ افغانی بوده و در روز ثبت معلومات بایومتریک اخذ می‌شود.

📌 فورم ثبت‌نام و منابع امتحان از طریق لینک اعلام‌شده توسط ریاست عمومی امتحانات قابل دریافت است.

07/07/2026

والدین گرامی!
تنبیه فزیکی یک رفتار ناپسند است که می‌تواند بر شخصیت و زندگی آینده طفل تأثیرات منفی برجا بگذارد. پدر و مادر خوب کسانی هستند که به‌ جای لت‌وکوب، به فرزندان خود محبت و آگاهی می‌ بخشند. خشونت و لت‌وکوب، زمینه انحراف و مشکلات رفتاری اطفال را فراهم می ‌کند.

برای دریافت نکات بیشتر درباره تربیت سالم اطفال، صفحه ما را دنبال کنید.

01/07/2026

!مژده دیگر برای مریضان قلبی
فرانسه از قلب مصنوعی رونمایی کرد
که بدون نیاز به اهدا کننده میتواند تا ابد بتپد.

در یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مهندسی طبی، شرکت فرانسوی کارمات (CARMAT) قلب مصنوعی پیشرفته‌ای را توسعه داده که می‌تواند امید تازه‌ای برای هزاران بیمار مبتلا به نارسایی شدید قلبی باشد. این فناوری نوین، با هدف جایگزینی عملکرد قلب طبیعی طراحی شده و می‌تواند زندگی افرادی را که در انتظار پیوند قلب هستند، برای ماه‌ها و حتی سال‌ها حفظ کند.

قلب مصنوعی کارمات با الهام از فناوری‌های پیشرفته هوافضا ساخته شده و به حسگرهای هوشمندی مجهز است که به‌طور مداوم فشار خون، جریان خون و نیاز بدن به اکسیجن را بررسی می‌کنند. این سیستم می‌تواند به‌صورت خودکار سرعت و قدرت پمپاژ خون را تنظیم کند؛ درست مانند قلب سالم که هنگام استراحت، راه رفتن یا فعالیت بدنی، عملکرد خود را با نیاز بدن هماهنگ می‌سازد.

یکی از ویژگی‌های برجسته این دستگاه، استفاده از مواد زیست‌سازگار است که تماس آن با خون را ایمن‌تر کرده و خطر لخته شدن خون و واکنش‌های ناخواسته بدن را کاهش می‌دهد. همچنین این قلب مصنوعی با یک منبع تغذیه و باتری خارجی کار می‌کند که بیمار آن را به همراه خود حمل می‌کند و به او اجازه می‌دهد تا حد زیادی فعالیت‌های روزمره و استقلال خود را حفظ کند.

برخلاف پیوند قلب که به وجود اهداکننده مناسب وابسته است، قلب مصنوعی کارمات می‌تواند راهکاری ارزشمند برای بیمارانی باشد که ماه‌ها یا حتی سال‌ها در فهرست انتظار پیوند قرار دارند. با توجه به کمبود جهانی قلب اهدایی، چنین فناوری‌هایی می‌توانند جان افراد زیادی را نجات دهند و فشار بر سیستم‌های درمانی را کاهش دهند.

نتایج مطالعات و آزمایش‌های بالینی نشان داده است که این قلب مصنوعی قادر است در برخی بیماران عملکرد قابل‌قبولی برای مدت طولانی فراهم کند و کیفیت زندگی آن‌ها را بهبود بخشد. هرچند این فناوری هنوز برای همه بیماران مناسب نیست و همچنان تحقیقات برای افزایش دوام، ایمنی و دسترسی گسترده‌تر آن ادامه دارد، اما بسیاری از متخصصان آن را یکی از امیدبخش‌ترین پیشرفت‌های طبی در درمان نارسایی پیشرفته قلب می‌دانند.

شاید در آینده‌ای نه‌چندان دور، کمبود قلب اهدایی دیگر بزرگ‌ترین مانع درمان بیماران قلبی نباشد و قلب‌های مصنوعی پیشرفته بتوانند جان هزاران انسان را نجات دهند.