Rauf Raufi OPD Clinic کلینیک سراپا روف روفی

23/07/2026

24/03/2026

سوال_اول_: اذیما در حاملگی چه وقت فیزیولوژیک یا طبیعی است؟

پاسخ: اذیمای فیزیولوژیک حاملگی (Physiologic pregnancy-related edema) دارای مشخصات کلینیکی مشخص و نسبتاً خوش‌خیم است.

مشخصات اصلی اذیمای فیزیولوژیک ناشی از حاملگی:

1. دوطرفه و متقارن (Bilateral & symmetric)
2. به شکل (Pitting edema)
3. بیشتر در اطراف سفلی(قوزک و ساق پا)
4. در اواخر روز تشدید و با استراحت و بالا گرفتن پاها کاهش می‌یابد.
5. شایع‌تر در ترایمستر سوم حاملگی

اعراض_و_علایم_همراه_:
●این اذیمای اطراف سفلی بدون درد، گرمی یا سرخی موضعی است
●بدون تنگی نفس یا اعراض و علایم سیستمیک
●وزن‌گیری تدریجی و متناسب با سن حاملگی

یافته_های_لابراتواری_بسیار_مهم_
●فشار خون طبیعی
●عدم موجودیت پروتین‌یوری در محدوده پتالوژیک
●آزمایش‌های کلیوی و کبدی طبیعی(Normal RFT and LFT)

این ادیما در حاملگی به دلایل ذیل ایجاد میشود:

1. افزایش حجم پلازما و Hemodilution (رقیق شدن خون به دلیل افزایش حجم پلازما نسبت به هماتوکریت و پروتین‌های پلازما)

2. کاهش فشار آسموتیک یا آنکوتیک پلازما (Reduced Plasma oncotic pressure )
ناشی از کاهش نسبی Albumin در اثر افزایش حجم پلازما.

3. احتباس سودیم و آب کلیوی (Renal sodium & water retention) تحت تأثیر
RAAS(Renin Angiotensin Aldosterone System)
و هورمون‌های استروژنی/پروجسترونی

4. فشار رحم بر ورید اجوف سفلی(IVC) و وریدهای حوصلی(Pelvic veins) که باعث کاهش برگشت خون وریدی به طرف قلب و نتیجتاً تجمع مایع در ساق و قوزک پا میگردد.

5. افزایش نفوذپذیری عروق شعریوی یا مویرگی (Capillary permeability) ناشی از اثر هورمون‌ها (استروژن، پروجسترون) روی جدار مویر‌گی.

نکات افتراقی مهم:
●اُذیما ناگهانی، شدید یا همراه با HTN و پروتین‌یوری ( به نفع Pre-eclampsia)

●اذیمای یک‌طرفه‌ی دردناک ( شک به DVT)

●اذیمای شدید و عمومی و منتشر(Anasarca) همراه با HTN و پروتین یوری کتلوی(روزانه در حدود 3.5 گرام یا بیشتر) به نفع نفروتیک سندروم

●اذیمای منتشر همراه با تنگی نفس (بررسی از نظر قلبی و ریوی)

آیا یک‌طرفه بودن اذیمای اطراف سفلی در حاملگی فیزیولوژیک محسوب میشود؟
اذیمای یک‌طرفه (unilateral edema) در حاملگی فیزیولوژیک محسوب نمی‌شود و باید حتماً از نظر موارد زیر بررسی شود:
1. ترومبوزه اورده عمیقه اطراف سفلی(DVT) یعنی اورده iliac ، femoral و popliteal که مهم ترین عامل اذیمای یک طرفه‌ی اطراف سفلی است.

2. ترومبوفلیبیت سطحی(Superficial Thrombophlebitis)

3. Soft Tissue Infection(Cellulitis)

4. تروما یا فشار موضعی

سوال_دوم: آیا پروتین‌یوری در حاملگی فیزیولوژیک یا طبیعی بوده میتواند؟
در پاسخ به این سوال باید بگویم که در حاملگی، پروتین‌یوری فیزیولوژیک، خفیف و کاملاً طبیعی وجود دارد؛ اما حد و مرز مشخص و تعریف‌شده دارد.

حال چرا این محدوده خفیف پروتین یوری در حاملگی رخ می‌دهد؟

پاسخ: در طول حاملگی حجم پلازمای مادر تاحدود 30-50% افزایش می‌یابد. این افزایش حجم، افزایش جریان خون کلیوی و افزایش (GFR) را سبب می‌شود و این عوامل باعث می‌شوند مقدار کمی پروتین از مانعه‌ی فیلتریشن گلومیرولی عبور کند.

حد_نارمل و فیزیولوژیک پروتین یوری در حاملگی:
بر اساس ISSHP، ACOG و Williams Obstetrics:
مقدار کمتر از 300mg پروتین در ادرار 24 ساعته ، و یا نسبت پروتین به کریاتینین کمتر از 0.3
(Protein/Creatinine ratio < 0.3)
طبیعی یا فیزیولوژیک است.

منفی بودن یا Trace بودن Dipstick منفی نیز قابل قبول است و پتالوژیک محسوب نمیشود.

نکته_کلیدی_:
عدد 300mg/24hr مرز بین پروتین‌یوری فیزیولوژیک و پتالوژیک است