06/14/2026
«مکملهای طبیعی و افزایش موارد آسیب شدید کبدی»
در کنگره ۲۰۲۶ انجمن اروپایی مطالعه کبد (EASL)، متخصصان کبد هشدار دادند که برخی مکملهای گیاهی و غذایی که برای سلامتی، کاهش وزن، افزایش انرژی یا کاهش التهاب تبلیغ میشوند، بهطور فزایندهای با آسیبهای جدی کبدی مرتبط هستند.
نکات اصلی
بسیاری از مردم تصور میکنند «طبیعی بودن» به معنای «بیخطر بودن» است، اما این باور همیشه درست نیست.
پزشکان تأکید کردند که بیماران اغلب مصرف مکملها را به پزشک گزارش نمیکنند؛ بنابراین در موارد افزایش آنزیمهای کبدی باید بهطور مستقیم درباره مصرف مکملها سؤال شود.
مکملهایی که بیشتر مورد نگرانی هستند عبارتاند از:
عصاره چای سبز (Green Tea Extract)
زردچوبه/کورکومین
آشواگاندا
کراتوم
بلک کوهوش (Black Cohosh)
مکملهای بدنسازی و کاهش وزن
آسیب کبدی احتمالاً بسیار بیشتر از آمار موجود است
بر اساس دادههای شبکه آمریکایی آسیب کبدی ناشی از داروها (DILIN)، موارد آسیب کبدی ناشی از مکملها رو به افزایش است و احتمالاً تعداد واقعی مبتلایان بسیار بیشتر از موارد تشخیصدادهشده است.
حدود ۸۰٪ آسیبهای کبدی ناشی از مکملهای گیاهی از نوع «هپاتوسلولار» (آسیب مستقیم به سلولهای کبد) هستند؛ در حالی که این رقم برای بسیاری از داروهای معمولی حدود ۵۰٪ است.
شدت عوارض
در برخی افراد، آسیب کبدی میتواند بسیار شدید باشد و منجر به:
زردی
بستری شدن در بیمارستان
نارسایی کبد
نیاز به پیوند کبد
شود.
عصاره چای سبز؛ نمونهای مهم
نوشیدن چای سبز معمولی معمولاً ایمن است.
مشکل اصلی مربوط به عصارههای غلیظ چای سبز در مکملهاست.
بیش از ۱۰۰ مورد آسیب کبدی مرتبط با این محصولات گزارش شده است.
مادهای به نام EGCG در دوزهای بالا میتواند موجب استرس اکسیداتیو و سمیت کبدی شود.
علائم معمولاً بین ۱ تا ۶ ماه پس از مصرف ظاهر میشوند.
خطر «روی هم گذاشتن مکملها» (Supplement Stacking)
بسیاری از افراد چندین مکمل را همزمان مصرف میکنند؛ مثلاً:
گارسینیا کامبوجیا
زردچوبه
عصاره چای سبز
سایر ترکیبات چندجزئی
این کار میتواند خطر آسیب کبدی را افزایش دهد.
زردچوبه و کورکومین
مکملهای زردچوبه، بهویژه محصولاتی که همراه پیپرین (عصاره فلفل سیاه) هستند، نگرانی زیادی ایجاد کردهاند.
پیپرین جذب کورکومین را بهشدت افزایش میدهد.
مواردی از آسیب شدید کبدی و حتی مرگ گزارش شده است.
آسیب معمولاً ۱ تا ۴ ماه پس از شروع مصرف ظاهر میشود.
متخصصان تأکید کردند که مصرف زردچوبه بهعنوان ادویه غذایی با مصرف مکملهای غلیظ آن تفاوت زیادی دارد.
نقش ژنتیک
برخی افراد به دلیل ویژگیهای ژنتیکی خاص (مانند برخی انواع HLA) بیشتر در معرض آسیب کبدی ناشی از این مکملها هستند، اما در حال حاضر راه مطمئنی برای شناسایی افراد حساس پیش از مصرف وجود ندارد.
مشکلات نظارتی
در آمریکا مکملها از نظر قانونی «غذا» محسوب میشوند، نه دارو.
شرکتها معمولاً قبل از عرضه محصول نیازی به اثبات اثربخشی یا ایمنی آن ندارند.
برخی مطالعات نشان دادهاند تا ۵۱٪ مکملها ممکن است برچسبگذاری ناقص یا نادرست داشته باشند.
آلودگی به فلزات سنگین، مواد آلاینده یا حتی داروهای مخفی در برخی محصولات گزارش شده است.
توصیه نهایی متخصصان
پزشکان باید در بررسی مشکلات کبدی حتماً درباره مصرف مکملها سؤال کنند.
مصرفکنندگان نباید صرفاً به دلیل «طبیعی بودن» یک محصول، آن را بیخطر بدانند.
از خرید مکملهای ناشناس یا دارای برچسبگذاری نامشخص، بهویژه از فروشگاههای اینترنتی غیرمعتبر، خودداری شود.
در صورت امکان، مواد گیاهی مانند زردچوبه بهتر است در مقادیر معمول غذایی مصرف شوند تا به شکل مکملهای غلیظ.
پیام اصلی مقاله: «طبیعی بودن» تضمینکننده ایمنی نیست؛ برخی مکملهای گیاهی میتوانند در افراد مستعد باعث آسیب شدید و گاهی تهدیدکننده حیات کبد شوند.
Medscape
