Cyprus Epidemiology and Public Health Association

Cyprus Epidemiology and Public Health Association CyEPHA (reg 23/2/2022) is national representative in European Public Health Association (EUPHA)

🏥  A timely WHO/ European Observatory report on ΓεΣΥ - Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας  GeSY - and some thoughts on what com...
03/08/2026

🏥 A timely WHO/ European Observatory report on ΓεΣΥ - Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας GeSY - and some thoughts on what comes next

The new report on strengthening primary healthcare in Cyprus comes at exactly the right time. It acknowledges GeSY's major achievements in expanding access and reducing financial barriers, but also turns the discussion to the next phase: how to improve quality, efficiency and long-term sustainability through a stronger primary healthcare system.

Many of its recommendations are not entirely new. Several reflect principles that formed part of the original philosophy and architecture of GeSY or ideas that have been discussed, promoted—and at times actively debated—throughout its implementation.

Their value lies not necessarily in their novelty, but in bringing them together within a coherent, evidence-based framework informed by international experience.

💭 Perhaps the most important message, however, is that the themselves are only half the story.

The real challenge is .

The report identifies several important prerequisites, while others are mentioned only briefly or remain implicit. Reading it in the Cypriot context therefore requires us, to some extent, to read between the lines.

Here are a few reflections.

📊 1. Aligning incentives and measuring performance

The report recommends a blended payment model for Personal Doctors, combining capitation, targeted fee-for-service payments and pay-for-performance.

A particularly important distinction is between process indicators (e.g. preventive care, chronic disease management) and outcome indicators, recognising that meaningful performance measurement depends on robust health information systems, appropriate risk adjustment and clinically relevant indicators.

👉 Performance-based payment is only as good as the quality of the data behind it. Reliable indicators, routine evaluation and locally generated evidence are not technical details—they are fundamental prerequisites for reform.

👨‍⚕️👩‍⚕️ 2. Investing in primary care capacity

The report emphasises manageable patient lists, multidisciplinary teams and continuing professional development.

🔹 Patient lists: This recommendation is likely to reopen an important discussion. Interestingly, the original philosophy of GeSY envisaged smaller patient lists that would allow sufficient time for prevention, continuity of care and chronic disease management.

During the design of GeSY, however, the medical profession strongly lobbied for substantially larger lists, and it is reasonable to expect that any attempt to revisit this issue may once again encounter resistance.

👉 Ultimately, optimal list size should be determined by evidence on quality, accessibility and sustainability—not remain fixed through historical compromise.

🔹 Multidisciplinary teams: The report rightly highlights multidisciplinary primary care teams.

This has been discussed for years, yet implementation remains limited.

Nurses in particular continue to be significantly underutilised despite the strong international evidence supporting their role in prevention, chronic disease management, patient education and care coordination.

Importantly, this is not simply a workforce shortage issue. It is also about how professional roles are organised and utilised within GeSY. In fact, if multidisciplinary primary care were implemented as envisioned, current workforce shortage estimates would probably prove to be underestimates.

It is also worth reflecting on why previous incentives encouraging multi-doctor practices achieved only limited uptake. Understanding why organisational reforms fail may be just as important as designing new incentives.

🔹 Continuing professional development: Although CPD has now been institutionalised, implementation is still evolving.

The challenge is no longer simply providing educational activities, but ensuring they address genuine practice needs—and perhaps even more importantly—cultivating a culture where lifelong learning is viewed as part of professional excellence rather than merely another regulatory obligation.

📈 3. Quality-driven contracting

Quality-based contracting may ultimately prove to be one of the most transformative—but also one of the most contested—recommendations.

Resistance from parts of the medical community should not come as a surprise. This is precisely why Recommendation 1 is so important.

👉 Without transparent, clinically credible and widely accepted performance indicators, quality-driven contracting simply cannot work.

Performance measurement is therefore not another recommendation—it is the prerequisite upon which selective contracting depends.

🤝 4. Realigning patient expectations and supporting shared decision-making

The report recommends strengthening public understanding of the role of Personal Doctors and developing decision-support tools.

Public awareness is undoubtedly important. However, previous campaigns have tended to focus almost exclusively on changing patient behaviour.

Patients matter—but healthcare professionals arguably shape the system even more. Referral patterns, continuity of care and the way patients navigate GeSY are strongly influenced by clinical practice. Sustainable change therefore requires behavioural change on both sides of the consultation.

Equally welcome is the emphasis on decision aids. These are far more than informational leaflets. They help patients understand benefits, risks and trade-offs, allowing them to participate meaningfully in decisions about their care.

At the same time, shared decision-making should not be viewed simply as educating patients. It represents a fundamental shift in professional practice, requiring new communication skills, a different consultation style and a genuine partnership between clinician and patient.

👉 Decision-support tools and professional training therefore go hand in hand.

🎓 One area that deserves even greater attention

Perhaps the one issue that deserves even greater emphasis than it receives in the report is the role of the academic and public health community.

Reading the recommendations together, it becomes clear that has a much broader contribution to make than conducting Health Needs Assessments.

It can contribute to:
✔️ Developing and evaluating performance indicators
✔️ Workforce planning
✔️ Designing and evaluating decision-support tools
✔️ Developing and evaluating public awareness campaigns
✔️ Supporting continuing professional development
✔️ Evaluating reforms as they are implemented
✔️ Training future healthcare professionals to work effectively within an evolving health system.

These are not isolated research projects. They are continuous functions of a learning health system.

Many of these evidence needs are highly local and operational. And here is the catch:

■ They are unlikely to be addressed through competitive international research funding alone, while the organisations responsible for planning and purchasing healthcare understandably have limited internal research and analytical capacity.

■ At the same time, Cyprus still lacks clear and institutionalised mechanisms through which public organisations can routinely collaborate with the academic and public health community through commissioned research, evaluation, implementation support and professional education.

❗️❗️❗️Strengthening this research–policy may ultimately prove just as important as any individual reform proposed in the report.

While the report rightly recognises the value of collaboration with the academic and public health community, this remains largely implicit.

Research continues to be treated as an activity that supports the system from the outside, rather than as an embedded function of the health system itself.

Likewise, collaboration with academia appears more as a wish than a strategic plan. There is little discussion of how such partnerships should be organised, governed or sustainably funded, despite the fact that many of the report's recommendations—from performance measurement and workforce planning to decision-support tools, training and evaluation—depend on precisely this type of collaboration.

If Cyprus is to develop a genuinely learning health system, the research–policy interface must move from the margins to the centre of health system governance.

💡 Final thought
Overall, the report suggests that the next phase of GeSY is less about introducing new ideas and more about implementing well-established principles effectively.

Reliable data, meaningful performance measurement, multidisciplinary primary care, shared decision-making, continuous professional development and systematic evaluation are all interconnected.

👉 The challenge for Cyprus is no longer deciding what needs to be done. It is creating the institutional capacity, partnerships and culture that will allow these reforms to be implemented, evaluated and continuously improved.

Publicaciones de la Organización Mundial de la Salud

25/07/2026

🤔 Όταν λέμε «Δημόσια Υγεία», τι ακριβώς εννοούμε;

Αφορμή για τη σημερινή ανάρτηση στάθηκε μια ακόμη χρήση του όρου «δημόσια υγεία» για να περιγράψει τις υπηρεσίες υγείας που παρέχονται από τα κρατικά νοσηλευτήρια.

Η αλήθεια είναι ότι αυτή η χρήση είναι τόσο συνηθισμένη στη χώρα μας, που σχεδόν δεν μας κάνει πια εντύπωση.

Τουλάχιστον, το "δ" και το "υ" ήταν με μικρό. Αφού συνηθίσαμε κι εμείς να κάνουμε αυτό το διαχωρισμό για να διακρίνουμε τη Δημόσια Υγεία (δηλαδή, την υγεία του πληθυσμού) από τη δημόσια υγεία (δηλαδή, τις υπηρεσίες υγείας που παρέχονται στους πολίτες από το κράτος).

💡 Αλλά ας το σκεφτούμε λίγο παραπάνω...διότι οι λέξεις έχουν σημασία, και προσδιορίζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε τα πράγματα.

Λέμε, για παράδειγμα, "δημόσια εκπαίδευση", όταν αναφερόμαστε στα σχολεία του δημόσιου τομέα, επειδή υπάρχουν και ιδιωτικά σχολεία.

Άρα, με την ίδια λογική, συνεχίζουμε να λέμε δημόσια υγεία, επειδή υπάρχει ακόμα και... ιδιωτική υγεία; Δηλαδή, στη μεταΓεΣΥ εποχή, με αυτό τον όρο αναφερόμαστε στα νοσηλευτήρια που δεν είναι συμβεβλήμενα; Ή, σε όλα του ιδιωτικού τομέα ακόμα κι αν παρέχουν τις υπηρεσίες τους μέσω ΓεΣΥ - Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας ; 🤔

Αυτό είναι η δημόσια υγεία; Όπως η δημόσια εκπαίδευση; Κάτι δεν κολλάει...

Η Υγεία του πληθυσμού (η Δημόσια δηλαδή Υγεία, δεν είναι ούτε δημόσια ούτε ιδιωτική.

Αυτό που μπορεί να είναι δημόσιο ή ιδιωτικό είναι οι υπηρεσίες φροντίδας υγείας, οι πάροχοι υπηρεσιών υγείας ή ο τρόπος χρηματοδότησής τους.

Και σήμερα, στην εποχή του #ΓεΣΥ, αυτό γίνεται ακόμη πιο εμφανές. Η φροντίδα υγείας παρέχεται τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς παρόχους, μέσα στο ίδιο σύστημα υγείας.

Επομένως, ο όρος «Δημόσια Υγεία» (με κεφάλαια, έτσι για να ξεχωρίζει!) δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως συνώνυμο των κρατικών νοσοκομείων ή των υπηρεσιών φροντίδας υγείας που παρέχει το κράτος, πόσο μάλλον να αναφερόμαστε μόνο στα νοσηλευτήρια του ΟΚΥπΥ.

❤️ Αν όχι αυτό... τότε τι είναι η Δημόσια Υγεία;

Οι περισσότεροι γνωρίζουμε βέβαια τον ιστορικό ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σύμφωνα με τον οποίο η υγεία είναι:

■ «μια κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλώς η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας.»

Συχνά επαναλαμβάνουμε αυτόν τον ορισμό ως μια όμορφη —ίσως και κάπως ιδεαλιστική— φράση.

Σπάνια όμως στεκόμαστε πραγματικά στο νόημά της.

Αν η υγεία δεν είναι απλώς η απουσία ασθένειας, τότε προφανώς δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στο νοσοκομείο.

Η Υγεία αφορά το που γεννιόμαστε, μεγαλώνουμε, μορφωνόμαστε, εργαζόμαστε, ζούμε, γερνάμε και συμμετέχουμε στην κοινωνία.

Αφορά τη σωματική, την ψυχική και την κοινωνική μας ευεξία.

Ίσως, όταν κατανοήσουμε πραγματικά τι κρύβεται πίσω από αυτή τη σύντομη φράση, να αρχίσουμε να κατανοούμε καλύτερα και τι σημαίνει #Δημόσια #Υγεία.

🌱 Η Δημόσια Υγεία είναι πολύ περισσότερα από τα νοσοκομεία

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι υπηρεσίες φροντίδας υγείας δεν αποτελούν μέρος της Δημόσιας Υγείας.

Το αντίθετο.

Η πρόληψη, η διάγνωση, η θεραπεία και η αποκατάσταση αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της.

Η Δημόσια Υγεία όμως δεν εξαντλείται στις υπηρεσίες υγείας.

Επεκτείνεται σε όλους εκείνους τους παράγοντες που διαμορφώνουν την υγεία του πληθυσμού πριν ακόμη χρειαστεί κάποιος να επισκεφθεί έναν επαγγελματία υγείας ή ένα νοσοκομείο.

Γι' αυτό και το βασικό της πεδίο δράσης είναι η #κοινότητα

🏡 οι γειτονιές μας
🏫 τα σχολεία
🏢 οι χώροι εργασίας
🌳 οι δήμοι και οι κοινότητες
🚶 οι δρόμοι και οι χώροι άθλησης
💧 το καθαρό νερό και ο καθαρός αέρας
🚭 η πρόληψη του καπνίσματος
💉 οι εμβολιασμοί
🧠 η ψυχική υγεία
🥗 η υγιεινή διατροφή και η σωματική δραστηριότητα
⚖️ η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία.

Με άλλα λόγια...

■ Η μεγαλύτερη επιτυχία της Δημόσιας Υγείας δεν είναι να θεραπεύει αποτελεσματικά την ασθένεια.

■ Είναι να συμβάλλει ώστε οι άνθρωποι να μη χρειάζεται να αρρωσταίνουν τόσο συχνά, να ζουν περισσότερα χρόνια με υγεία και καλύτερη ποιότητα ζωής.

Και όταν τελικά χρειαστούν υπηρεσίες υγείας, αυτές να είναι ποιοτικές, ασφαλείς, αποτελεσματικές και προσβάσιμες για όλους.

🌍 Και μετά το εξιτήριο;

Ακόμη όμως και το καλύτερο και δικαιότερο σύστημα υγείας δεν αρκεί από μόνο του για να εξασφαλίσει ίση υγεία.

Δύο άνθρωποι μπορεί να λάβουν ακριβώς την ίδια θεραπεία στο ίδιο νοσοκομείο, αλλά η πορεία της ανάρρωσής τους να είναι τελείως διαφορετική.

Γιατί; Επειδή, όπως η υγεία έτσι και η αποκατάσταση της υγείας συνεχίζεται έξω από το νοσοκομείο.

Εξαρτάται από τις συνθήκες, τις περιστάσεις, τις ευκαιρίες ή τις δυσκολίες που έχει ο καθένας και η καθεμία από εμάς.

💬 Ίσως λοιπόν, όταν αναφερόμαστε στις υπηρεσίες υγείας που προσφέρονται στους πολίτες από το σύστημα υπηρεσιών υγείας, να είναι πιο ακριβές να χρησιμοποιούμε όρους όπως:

✔️ Δημόσιες Υπηρεσίες Υγείας
ή
✔️ Δημόσια Φροντίδα Υγείας

αντί για Δημόσια Υγεία (με μικρό ή κεφάλαιο δ)

😊 Άλλωστε, ο σκοπός της Δημόσιας Υγείας δεν είναι η ασθένεια αλλά η υγεία.

Θα ήταν λίγο σαν να μετονομάζαμε το Υπουργείο Άμυνας σε Υπουργείο Πολέμου (στις εποχές που ζούμε, το είδαμε κι αυτό) 😄

Όλοι όμως καταλαβαίνουμε ότι σκοπός της άμυνας είναι να αποτρέψει τον πόλεμο, όχι να τον παράγει.

Με τον ίδιο τρόπο, σκοπός της Δημόσιας Υγείας δεν είναι απλώς η διαχείριση της ασθένειας.

Είναι η δημιουργία των συνθηκών ώστε όλοι οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν περισσότερο, υγιέστερα και με καλύτερη ποιότητα ζωής.

📌 Οι λέξεις δεν είναι απλώς λέξεις.

Διαμορφώνουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα προβλήματα, τις προτεραιότητες που θέτουμε και, τελικά, τις πολιτικές που σχεδιάζουμε.

Η Δημόσια Υγεία δεν αρχίζει στην είσοδο του νοσοκομείου.

Αρχίζει πολύ νωρίτερα.

Εκεί όπου δημιουργείται η Υγεία.

To all   members and friends: now you get another opportunity to watch The Flycatcher! If you missed the previous screen...
24/07/2026

To all members and friends: now you get another opportunity to watch The Flycatcher!

If you missed the previous screenings of this amazing documentary by After Malaria group, which tells the story of Mehmet Aziz and the eradication of malaria in Cyprus - and its Public Health (and not only) legacy, you can now watch it at documentary festival

THE FLYCATCHER – SİNEKÇİ

Σκηνοθεσία | Director
Khalil Betz-Heinemann, Johan Duchateau
Διάρκεια | Duration
60'
Χώρα | Country
Κύπρος, Φινλανδία / Cyprus, Finland
Προβολή | Screening
Παρασκευή, 7 Αυγούστου | Friday, 7 August
18:30
Ceronia Hall – Χαρουπόμυλος Λανίτη
Tickets | Εισιτήρια: shorturl.at/bsJyU

Μια ξεχασμένη ιστορία από την Κύπρο έρχεται ξανά στο φως.

Το The Flycatcher – Sinekçi αφηγείται την άγνωστη ιστορία της πρώτης χώρας στον κόσμο που κατάφερε να εξαλείψει πλήρως την ελονοσία, φωτίζοντας μια σημαντική αλλά ελάχιστα γνωστή σελίδα της ιστορίας του νησιού μας.

-

A forgotten story from Cyprus comes back into the spotlight.

The Flycatcher – Sinekçi tells the little-known story of the first country in the world to intentionally eradicate malaria, shedding light on a remarkable chapter in the island's history.

Παρουσία του σκηνοθέτη. | In the presence of the director.

Συγχαρητήρια στα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας και στην Πρόεδρο Σάβια Ορφανίδου | Savia Orphanidou που έθεσ...
09/07/2026

Συγχαρητήρια στα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας και στην Πρόεδρο Σάβια Ορφανίδου | Savia Orphanidou που έθεσαν την ψυχική υγεία στην ατζέντα από την πρώτη κιόλας συνεδρία της νέας Επιτροπής.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι ο διαχρονικά υποχρηματοδοτούμενος και πιο υποβαθμισμένος τομέας της Δημόσιας Υγείας αποκτά την προσοχή και τη θέση που του αξίζει στην πολιτική ατζέντα.

Τα ζητήματα που αναδεικνύονται στην ανάρτηση είναι, χωρίς αμφιβολία, από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της χώρας, και δεν χωρά πλέον είναι νέες καθυστερήσεις.

Η Κύπρος διαθέτει πλέον, για πρώτη φορά, Εθνική Στρατηγική για την Ψυχική Υγεία, καθώς και ένα ειδικό πρόγραμμα για την ψυχική υγεία παιδιών και νέων, τα οποία μάλιστα αποτέλεσαν κεντρικούς πυλώνες της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού η ψυχική υγεία, και ειδικότερα στους νέους, αποτελούσε μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας.

Και δικαιολογημένα παρουσιάσαμε με υπερηφάνεια αυτή την πρώτη Εθνική Στρατηγική. Την ίδια στιγμή όμως, κατά τη διάρκεια της Προεδρίας, παρουσιάστηκαν και εξαιρετικά παραδείγματα από άλλες χώρες που έχουν ήδη εφαρμόσει επιτυχημένες πολιτικές και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, προσφέροντας πολύτιμα παραδείγματα προς προσαρμογή και στη χώρα μας.

Ακόμη σημαντικότερο, όμως, είναι να παράγουμε τη δική μας τεκμηρίωση. Η εφαρμογή μιας εθνικής στρατηγικής δεν είναι απλώς μια διοικητική διαδικασία· είναι και μια διαδικασία παραγωγής γνώσης. Ξεκινά από τον εντοπισμό της καλύτερης διαθέσιμης επιστημονικής τεκμηρίωσης, συνεχίζει με την προσαρμογή (Contextualization) της στις ιδιαιτερότητες της χώρας μας, τον σχεδιασμό της εφαρμογής και την αξιολόγηση της εφικτότητας, την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των παρεμβάσεων και καταλήγει στην κλιμάκωση (scaling up). Με σαφείς μεθόδους, αποτελέσματα και, πάνω από όλα, μετρήσιμους δείκτες. Όλα αυτά είναι έρευνα.

Ίσως λοιπόν το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα υλοποιήσουμε την Εθνική Στρατηγική, αλλά πότε θα υιοθετήσουμε πραγματικά μια πραγματική ερευνητική κουλτούρα (research mindset) στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών υγείας.

Τώρα είναι η ώρα να ολοκληρωθούν τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, να υλοποιηθούν οι αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί και, κυρίως, να μετατραπεί η Εθνική Στρατηγική σε ένα συγκεκριμένο, εφαρμόσιμο, κοστολογημένο και μετρήσιμο Σχέδιο Δράσης, με σαφείς αρμοδιότητες, χρονοδιαγράμματα, δείκτες παρακολούθησης και λογοδοσία.

Η Στρατηγική κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση — ακόμη κι αν σε ορισμένα σημεία θα μπορούσε να είναι πιο φιλόδοξη και ευρύτερη. Εκείνο όμως που έχει πλέον σημασία είναι η εφαρμογή της, η τεκμηρίωση, η λογοδοσία, και ο επανασχεδιασμός όπου χρειάζεται

Δύο ακόμη σκέψεις που ίσως αξίζει να εμπλουτίσουν τη δημόσια συζήτηση:

1️⃣ Για την πρόληψη στα σχολεία

Είναι ιδιαίτερα θετικό ότι η πρόληψη αναδεικνύεται ως προτεραιότητα. Ωστόσο, όταν μιλούμε για προληπτικό έλεγχο (screening) της ψυχικής υγείας στα σχολεία, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο έγκαιρης αναγνώρισης παιδιών και εφήβων που χρειάζονται υποστήριξη, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί από μόνος του στρατηγική πρόληψης.

Screening χωρίς σαφείς διαδικασίες αξιολόγησης, παραπομπής, θεραπευτικής διαχείρισης και παρακολούθησης δεν είναι μόνο αναποτελεσματικό· μπορεί να είναι και ηθικά προβληματικό, καθώς εντοπίζει ανάγκες χωρίς να διασφαλίζει ότι αυτές θα αντιμετωπιστούν.

Ακόμη σημαντικότερο όμως είναι να περάσουμε από τη λογική του εντοπισμού προβλημάτων στη λογική της προαγωγής της ψυχικής υγείας. Η διεθνής εμπειρία και οι κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ και της UNICEF υποδεικνύουν ότι τα μεγαλύτερα οφέλη προκύπτουν μέσα από μια ολιστική προσέγγιση των σχολείων ως χώρων προαγωγής της ψυχικής υγείας.

Αυτό περιλαμβάνει ανάπτυξη κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων, ενδυνάμωση και υποστήριξη των εκπαιδευτικών, ενεργό συμμετοχή των γονέων, θετικό και συμπεριληπτικό σχολικό κλίμα, πρόληψη και αντιμετώπιση του εκφοβισμού, ενίσχυση της ανθεκτικότητας των παιδιών, έγκαιρη υποστήριξη και αποτελεσματική διασύνδεση με τις υπηρεσίες υγείας.

Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να έχει θέση σε αυτό το πλαίσιο· δεν μπορεί όμως να το υποκαταστήσει.

2️⃣ Για τον ΟΚΥπΥ και τη δημόσια συζήτηση

Είναι απολύτως θεμιτό να ασκείται κριτική εκεί όπου υπάρχουν αδυναμίες και σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Ωστόσο, θεωρώ εξίσου σημαντικό να διαμορφώνεται στη δημόσια συζήτηση μια ολοκληρωμένη εικόνα για τον ρόλο που επιτελεί ο ΟΚΥπΥ στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Για ακόμη μια φορά, μια μερίδα των μέσων ενημέρωσης έσπευσε, ίσως αναμενόμενα, να εστιάσει κυρίως στις αδυναμίες του ΟΚΥπΥ. Οι δημόσιες αντιλήψεις όμως διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται τα ζητήματα, και αυτό έχει σημασία.

Ο ΟΚΥπΥ επωμίζεται διαχρονικά το μεγαλύτερο μέρος του βάρους της ψυχικής υγείας στη χώρα: τη λειτουργία του Νοσοκομείου Αθαλάσσας, την ακούσια ψυχιατρική νοσηλεία, τις κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας και τη φροντίδα των πλέον σύνθετων και απαιτητικών περιστατικών. Την ίδια στιγμή καλείται να λειτουργήσει υπό ολοένα μεγαλύτερη πίεση για οικονομική αυτονόμηση και βιωσιμότητα, ανταγωνιζόμενος έναν ιδιωτικό τομέα που δεν επωμίζεται στον ίδιο βαθμό αυτές τις υποχρεώσεις και ευθύνες.

Αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν σοβαρές προκλήσεις ούτε ότι δεν απαιτούνται ουσιαστικές αλλαγές. Σημαίνει όμως ότι η αξιολόγηση του δημόσιου συστήματος πρέπει να γίνεται λαμβάνοντας υπόψη και το ιδιαίτερο βάρος της αποστολής του.

Η ενίσχυση της ψυχικής υγείας δεν είναι ευθύνη ενός μόνο οργανισμού· είναι ευθύνη ολόκληρου του συστήματος υγείας.

Καταληκτικά, τώρα είναι η στιγμή (κι ας άργησε). Δεν δικαιολογούνται άλλες καθυστερήσεις. Τώρα χρειάζεται, από όλες τις πλευρές και όλους τους αρμόδιους φορείς, να περάσουμε από τις διαπιστώσεις και τις στρατηγικές στην εφαρμογή.

📌Κανένα κράτος και καμία πολιτεία δεν μπορεί να κάνει εκπτώσεις στα θέματα ψυχικής υγείας!

📌Είναι η μεγαλύτερη μάστιγα του αιώνα μας και το μεγαλύτερο πρόβλημα ανάμεσα στη νέα γενιά!

🆘 Όλα όσα εξελίσσονται τα τελευταία χρόνια στα θέματα αυτά, αλλά και ιδιαίτερα όσα ακούσαμε στην Επιτροπή Υγείας δεν περιποιούν τιμή για για κανένα και πόσο μάλλον για την ευρωπαϊκή Κύπρο του 2026.
 
🆘 Γι΄αυτό απαιτούμε άμεσα ενέργειες και χρονοδιαγράμματα από τους άμεσα εμπλεκόμενους φορείς από την εκτελεστική εξουσία.
 
Για τα θέματα της Αθαλάσσας:

👉 πότε θα ολοκληρωθεί η 2η φάση του νοσοκομείου,
👉πότε θα αντιμετωπιστούν τα θέματα της υπερπληρότητας και της υποστελέγχωσης, 👉πότε επιτέλους θα φύγουν ασθενείς που δεν πρέπει να είναι στο νοσοκομείο της Αθαλάσσας όπως άστεγοι, όπως άτομα στο σοβαρό φάσμα του αυτισμού, όπως άτομα με νευρική ανορεξία,
👉πώς θα αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της κοινωνικής επανένταξης αυτών των ατόμων στην κοινωνία.
 
Για τις νομοθεσίες:

👉Πότε επιτέλους θα έρθει η τροποποίηση του νομοσχεδίου για την ψυχιατρική νοσηλεία αλλά και για την κοινοτική φροντίδα. Πώς αντιμετωπίζεται το θέμα του στίγματος και πώς στηρίζουμε ουσιαστικά τους ασθενείς που ανεβαίνουν αυτόν τον Γολγοθά αλλά και τις ίδιες τις οικογένειες τους.
 
Πρόληψη!

Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια! Για αυτό το λόγο ασκήσαμε έντονη πίεση στο Υπουργείο Υγείας για να λάβει από πολύ νωρίς αυτό τον ρόλο.
 
👉 για τους σχολικούς νοσηλευτές εντός των σχολικών μονάδων
👉 για να εγκριθεί το κονδύλι για τους ψυχολόγους που χρειάζονται στα σχολεία
👉 για να διεξάγεται προληπτικός έλεγχος από πρώιμη ηλικία γι΄αυτά τα ζητήματα.
 
Απαιτούμε άμεσα λύσεις και να δούμε αποτελέσματα!

06/07/2026

Το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου τιμά την ακαδημαϊκή εξέλιξη και τα επιτεύγματα του διδακτικού του προσωπικού μέσα από τον θεσμό των Εναρκτήριων Διαλέξεων,

04/07/2026

❓️Did you know...?

❇️ The word statistics traces its origins to the Latin status ("state"), through the German Statistik, which originally meant "the science of the State."

So...the science of understanding the state of the State=

Hence, that would make...

■ The science of understanding the state of the State's health=

■ And, the science along society's organised effort to improve the State's Health =

❗️A play on words and the story of how three disciplines became inseparably linked.

📖 It all began with the State

States wanted answers to fundamental questions:
• How many people live here?
• How many are born each year?
• How many die?
• What do they die from?

These were among the first questions that States sought to answer systematically.

📜 The first routine health statistics

■ One of the earliest milestones came in 16th- and 17th-century London with the publication of the Bills of Mortality. Initially introduced to monitor outbreaks of plague, they gradually evolved into one of the world's first routine population health surveillance systems.

■ In 1662, John Graunt did something revolutionary. Instead of reading the Bills as a list of deaths, he analysed them as data. He searched for patterns, estimated London's population, produced the first life tables, compared causes of death and demonstrated that the health of a population could be understood through systematic observation.

📊 The numbers tell a remarkable story

In 17th-century England, life expectancy at birth was only around 30–35 years and a child who survived beyond the age of five had already overcome the greatest threat to life. Today, in many high-income countries, life expectancy exceeds 80 years.

■ This extraordinary transformation was driven by public health: clean water, sanitation, vaccination, improved nutrition, safer housing, healthier workplaces, maternal and child health services, disease surveillance and evidence-informed policy.

🏛️ From counting... to understanding... to action

As the need for reliable information grew, so did the institutions dedicated to studying it.

■ The Royal Statistical Society, founded in 1834, promoted the systematic collection and analysis of data to better understand society.

■ Around the same time, William Farr, working at England's General Register Office, transformed routine records of births and deaths into modern vital statistics. By standardising mortality data, comparing health across places and occupations, and demonstrating how official statistics could guide policy, he established many of the principles that still underpin epidemiological surveillance today.

■ Then came perhaps the most famous example in the history of public health. During the 1854 cholera outbreak in Soho, John Snow combined mortality records with geographical mapping to show that cholera cases clustered around the Broad Street water pump.

■ ... and the rest is history, recorded in every Into to EPI book. The Epidemiological Society of London was founded, recognising that understanding the distribution and determinants of disease in populations required its own scientific discipline.

🔬 Today, epidemiology continues to use routine statistics collected by the State: births, deaths, disease registries, vaccination records, hospital admissions, infectious disease notifications and many other health information systems.

■ Without statistics, there is no population health monitoring
■ Without health monitoring, there is no epidemiology
■ Without epidemiology, there is no evidence-informed public health.

Statistics tells us what is happening. It begins by counting.

Epidemiology helps us understand why it is happening, who is affected, and how it can be prevented. It advances by understanding.

Public Health translates that knowledge into action and, only then, Epidemiology fulfils its purpose. By applying that knowledge to prevent and control health problems and, ultimately, to improve the health of populations.

Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλώς έλλειψη νοσηλευτών. Αντιμετωπίζει κρίση στην προσέλκυση και διατήρηση του νοσηλευτικού ...
27/06/2026

Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλώς έλλειψη νοσηλευτών. Αντιμετωπίζει κρίση στην προσέλκυση και διατήρηση του νοσηλευτικού δυναμικού.

Και αυτό αλλάζει εντελώς το ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε.

Η συζήτηση για την έλλειψη νοσηλευτών/τριων στην Κύπρο επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά σε δύο λύσεις: πρόσληψη από τρίτες χώρες και αλλαγές στις αναλογίες νοσηλευτή-ασθενών.

Αναμφίβολα, τέτοια μέτρα μπορεί να είναι αναγκαία σε περιόδους οξείας έλλειψης προσωπικού. Όμως δεν αποτελούν στρατηγική. Αποτελούν μέτρα διαχείρισης μιας κρίσης.

Αυτό ακριβώς αναδεικνύει η κοινή πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΠΟΥ Ευρώπης, Nursing Action, που υλοποιείται μέσω του EU4Health.

Δεν ξεκινά από το ερώτημα «πού θα βρούμε περισσότερους νοσηλευτές;», αλλά από το πολύ πιο ουσιαστικό:

❓️Πώς θα δημιουργήσουμε ένα σύστημα στο οποίο περισσότεροι νέοι θα επιλέγουν τη νοσηλευτική και περισσότεροι νοσηλευτές θα θέλουν να παραμείνουν στο επάγγελμα;❓️

Οι προτεραιότητες που θέτει ο ΠΟΥ είναι χαρακτηριστικές:

🎓 Επένδυση στη νοσηλευτική εκπαίδευση.

💶 Οικονομικά και επαγγελματικά κίνητρα για την προσέλκυση νέων στο επάγγελμα.

📈 Σύγχρονα προγράμματα επαγγελματικής ανάπτυξης και σαφείς προοπτικές εξέλιξης.

🤝 Βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της ευημερίας του προσωπικού.

👩‍⚕️ Ενίσχυση της νοσηλευτικής ηγεσίας και ουσιαστική συμμετοχή των νοσηλευτών στη λήψη αποφάσεων.

📊 Σύγχρονος σχεδιασμός ανθρώπινου δυναμικού βασισμένος σε τεκμηριωμένα δεδομένα.

Με άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση είναι να χτίσεις το σύστημα από μέσα προς τα έξω, και όχι να αναζητάς διαρκώς προσωπικό εκτός αυτού.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η προειδοποίηση του ΠΟΥ για το cross-border ripple effect. Όταν οι χώρες βασίζονται ολοένα και περισσότερο στη στρατολόγηση νοσηλευτών που εκπαιδεύτηκαν αλλού, δεν επιλύουν το πρόβλημά τους· το μεταφέρουν. Οι χώρες προέλευσης αποδυναμώνονται, δημιουργούνται νέες ελλείψεις και ένας φαύλος κύκλος μετακίνησης επαγγελματιών υγείας εξαπλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν.

Γι’ αυτό και ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι η διεθνής κινητικότητα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις επενδύσεις στην εγχώρια εκπαίδευση, προσέλκυση και διατήρηση του νοσηλευτικού προσωπικού.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για την Κύπρο.

■ Το ζήτημα δεν είναι αν πρέπει ή όχι να προσλάβουμε νοσηλευτές από τρίτες χώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί να είναι αναπόφευκτο.

■ Το ερώτημα είναι διαφορετικό: Θέλουμε αυτή να είναι η εθνική μας στρατηγική ή ένα προσωρινό εργαλείο μέχρι να αντιμετωπίσουμε τις πραγματικές αιτίες του προβλήματος;

Γιατί οι πραγματικές αιτίες βρίσκονται αλλού.

➡️ Στη διαχρονική υποεπένδυση στη νοσηλευτική εκπαίδευση.

➡️ Στη μείωση του ενδιαφέροντος των νέων για τη νοσηλευτική.

➡️ Στην απουσία ενός ολοκληρωμένου πακέτου κινήτρων για όσους επιλέγουν το επάγγελμα.

➡️ Στις συνθήκες εργασίας που δυσκολεύουν τη διατήρηση του προσωπικού.

➡️ Στην περιορισμένη ανάπτυξη της νοσηλευτικής ηγεσίας και της συμμετοχής των ίδιων των νοσηλευτών στον σχεδιασμό των πολιτικών που τους αφορούν.

👉Αντί λοιπόν να παρουσιάζονται οι νοσηλευτές, και οι συνδικαλιστικές, επαγγελματικές, επιστημονικές-ακαδημαϊκές τους οργανώσεις, ως το εμπόδιο στις αλλαγές, ίσως θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται ως βασικοί εταίροι της λύσης. Αυτό ακριβώς προωθεί και ο ΠΟΥ.❗️❗️❗️

⚠️ Υπάρχει όμως και μία ακόμη διάσταση που αξίζει να μας προβληματίσει.

■ Τον Ιούνιο του 2025, ο ΠΟΥ συγκάλεσε τις χώρες που συμμετέχουν στο Nursing Action, με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών και τη συνδιαμόρφωση λύσεων για την αντιμετώπιση της νοσηλευτικής κρίσης στην Ευρώπη.

■ Έναν χρόνο αργότερα, τον Ιούνιο του 2026, η Κύπρος ολοκληρώνει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

■ Στο διάστημα αυτό είχε μια μοναδική ευκαιρία. Φιλοξένησε στην Κύπρο τη συνάντηση υψηλού επιπέδου των Chief Medical Officers, Chief Nursing Officers και Chief Dental Officers της Ευρωπαϊκής Ένωσης — ένα κορυφαίο θεσμικό φόρουμ για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκής πολιτικής υγείας.

■ Και όμως, ενώ στην Ευρώπη εξελισσόταν ένας ουσιαστικός διάλογος για το πώς θα αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες της νοσηλευτικής κρίσης, στην Κύπρο η δημόσια συζήτηση παρέμεινε σχεδόν αποκλειστικά επικεντρωμένη στο πώς θα καλύψουμε τις σημερινές ελλείψεις προσωπικού. Ίσως χάθηκε μια σημαντική ευκαιρία.

■ Μια ευκαιρία να αξιοποιηθεί η Προεδρία όχι μόνο για να φιλοξενήσει ευρωπαϊκές συναντήσεις, αλλά και για να φέρει στην Κύπρο τη γνώση, τις εμπειρίες και τις καλές πρακτικές που ήδη αναπτύσσονται μέσω του Nursing Action.

■ Χώρες όπως η Νορβηγία αξιοποιούν ήδη το πρόγραμμα για να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμες πολιτικές, εστιάζοντας στην προσέλκυση και κυρίως στη διατήρηση των νοσηλευτών, μέσα από καλύτερες συνθήκες εργασίας, ενίσχυση της ηγεσίας, σύγχρονο σχεδιασμό ανθρώπινου δυναμικού και στενή συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκομένων.

⚠️Η Κύπρος χρειάζεται ασφαλώς άμεσα μέτρα για να αντιμετωπίσει τις σημερινές ελλείψεις.

Χρειάζεται όμως ακόμη περισσότερο μια εθνική #στρατηγική για το νοσηλευτικό δυναμικό, ευθυγραμμισμένη με τις κατευθύνσεις του ΠΟΥ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

⁉️ Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα βρούμε περισσότερους νοσηλευτές σήμερα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς θα δημιουργήσουμε μια Κύπρο στην οποία
■ περισσότεροι νέοι θα επιλέγουν τη νοσηλευτική ως ακαδημαϊκό αντικείμενο και επάγγελμα, και
■ περισσότεροι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες θα παραμένουν στο επάγγελμα, με ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης και εξέλιξης.

📚 Χρήσιμοι σύνδεσμοι

• WHO/Europe – Nursing Action:
https://www.who.int/europe/activities/partnering-with-the-eu-to-support-nurses-in-the-european-union-(nursing-action)

• WHO/Europe – Countries advance “Nursing Action” initiative to tackle nurse shortages across the EU, 17 June 2025:
https://www.who.int/europe/news/item/17-06-2025-countries-advance--nursing-action--initiative-to-tackle-nurse-shortages-across-the-eu

• WHO/Europe – Norway: From planning to implementation – strengthening a long-term approach to the nursing workforce:
https://www.who.int/europe/news-room/events/item/2025/09/03/default-calendar/from-planning-to-implementation--norway-strengthening-long-term-approach-to-nursing-workforce

WHO is partnering with the European Union (EU) to support nurses by designing and developing measures to attract more students and mid-career professionals into the nursing profession, as well as strategies to retain nurses already in the workforce.

Address

Nicosia

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Cyprus Epidemiology and Public Health Association posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Cyprus Epidemiology and Public Health Association:

Shortcuts

Share