Dr Tumim Getachew ዶ.ር ቱሚም ጌታቸዉ

21/03/2026

ክፍል 1

#ዳውን #ሲንድረም ( ) ምንድን ነው?

ዳውን ሲንድረም ማለት የዘረመል አፈጣጠር ችግር ሲሆን ዘላቂ የሆነ የጤና እክል ነው።
# በሰውነታችን ዉስጥ ያሉ እያንዳንዱ ህዋሶች 23 ዘረመል ከእናት🧬 ተጨማሪ 23 ዘረመል ከአባት 🧬ወስደው ይሰራሉ :: ስለዚህ ባጠቃላይ አንድ ሰዉ 46 ዘረመሎች በ እያንዳንዱ ህዋስ ዉስጥ አለሉት ማለት ነው!

# ከ 46ቱ ዘረመሎች በ 21ኛው ዘረመል ቦታ ላይ ሁለት ዘረመል መሆን የነበረበት ቦታ ላይ ሶስት ዘረመል ሆኖ ሲገኝ ዳውን ሲንድሮም(Down syndrome) ያለው ልጅ ሊፈጠር ይቺላል::

# በሕክምናው አለም ለምን አንዳንድ ህፃናት በዚህ ችግር እንደሚጎዱ በርግጠኝነት ባይታወቅም የእናቶች እድሜ መጨመር የዚህ የጤና እክል ያለባቸው ልጆች የመውለድ እድልን እንደሚጨምር ይታወቃል።

#ዳወን #ሲንድረም ምርመራዎች?

1. ከወሊድ በፊት / በእርግዝና ጊዜ:- የተለያዩ ምርመራዎችን በማድረግ በዕርግዝና ወቅት ፅንሱ ዳወን ሲንድረም እንዳለበት ወይም እንደሌለበት ማረጋገጥ ይቻላል።

2. ከወሊድ በኃላ :- በሚታዩ የአካል ምልክቶች ማወቅ እና በደም ምርመራ ማረጋገጥ ይቻላል።

#ዳወን #ሲንድረም ምልክቶቹ ምንድናችው

ዳወን ሲንድረም ያለበት/ባት ህፃን እንደተወለደ የሚከተሉትን አካላዊ ምልክቶች ይታዩባቸዋል

ትንሽ ራስ ቅል ( small head)
➣ጠፍጣፋ የፊት ገፅታ
➣የአንገት ማጠር
➣አንገት ኣካባቢ ድርብርብ ቆዳ
➣ወደ ላይ የተንሸዋረሩ አይኖች
➣ዝቅ ያለ ጆሮ
➣ደካም/ልል ሰውነት ጡንቻ
➣አጭር እና ሰፊ የእጅ መዳፎች
➣አንድ ወጥ የመዳፍ መስመር

ዶ/ር ቱሚም ጌታቸው (ጠቅላላ ሀኪምና ሁለንተናዊ የህጻናት እድገት ባለሞያ

ክፍል 2👇

13/03/2026

የወሊድ የተፈጥሮ እክል

ትግስት ካገባች 1 አመት በኋላ እርጉዝ መሆኗን ስታውቅ ደስታ ልቧን ሞላው። ይሁን እንጂ ልጇ ሲወለድ የተፈጥሮ ከንፈር ወይም የላንቃ መሰንጠቅ (Cleft lip or palate) እንዳለው ስታይ ከባድ ድንጋጤና ጭንቀት ውስጥ ገባች።

የተፈጥሮ እክሎች ምንድን ናቸው?

የወሊድ የተፈጥሮ እክሎች በፅንሱ እድገት ወቅት የሚከሰቱ እክሎች ሲሆኑ በተለያዩ የሰውነት ክፍሎች ማለትም ልብ፣ አንጎል፣ አከርካሪ እና እጅና እግር ላይ ሊፈጠሩ ይችላሉ። አካላዊ፣ አእምሯዊ ወይም የእድገት መዘግየቶችን ሊያስከትሉ ይችላሉ።

የወሊድ የተፈጥሮ እክሎች ከምንላቸው ጥቂቶቹ
👉🏻የተፈጥሮ የልብ ህመሞች (congenitial heart disease)
👉🏻ከንፈር ወይም የላንቃ መሰንጠቅ (Cleft lip or palate)
👉🏻የስፓይናል ኮርድ ክፍተት (Spina bifida)
👉🏻ዳውን ሲንድሮም (Down syndrome)
👉🏻የተቆለመሙ እግሮች (Clubfoot)

የወሊድ የተፈጥሮ እክሎች በምን
ምክያት ሊመጡ ይችላሉ?

➡️በጄኔቲክስ (በቤሰብ) የወሊድ የተፈጥሮ እክሎች ከነበሩ
➡️በእርግዝና ወቅት ለጎጂ ንጥረ ነገሮች (እንደ አልኮል፣ አደንዛዥ እጾች ወይም አንዳንድ መድሃኒቶች) መጋለጥ አደጋን ይጨምራል።
➡️የእናት የጤና ሁኔታ (ለምሳሌ የስኳር በሽታ፣ ከመጠን ያለፈ ውፍረት) እና ኢንፌክሽኖች ለአደጋው አስተዋጽኦ ሊያደርጉ ይችላሉ።
➡️የእናት አስፈላጊ የሆኑ ንጥረ ነገሮች እጥረት፣ በተለይም ፎሊክ አሲድ፣ የነርቭ ቱቦ የተፈጥሮ እክልን (spina bifida) ይጨምራል።
➡️እድሜ ከ35 ዓመት በላይ የሆናቸው ሴቶች ለዘረመል እክሎች የመጋለጥ እድላቸው ከፍ ያለ ሊሆን ይችላል።

የወሊድ የተፈጥሮ እክሎች እንዴት መከላከል እንችላለን?

🟣ከእርግዝና በፊት እና በእርግዝና ወቅት የቅድመ ወሊድ ቪታሚኖችንና ፎሊክ አሲድ ይውሰዱ።
🟣አልኮል፣ ትምባሆ እና እጾችን ያስወግዱ።
🟣መደበኛ የቅድመ ወሊድ እንክብካቤ መጀመር
🟣ስለ ማናቸውም መድሃኒቶች እና ሊከሰቱ ስለሚችሉ አደጋዎች ከሐኪም ጋር ይወያዩ።
🟣እንደ የስኳር በሽታ ወይም የደም ግፊት ያሉ የጤና ህመሞችን ይቆጣጠሩ።
🟣አንዳንድ ኬሚካሎችን እና ኢንፌክሽኖችን ጨምሮ ከመርዛማ ንጥረ ነገሮች እና ከአካባቢያዊ አደጋዎች ይርቁ።
🟣የወሊድ የተፈጥሮ እክሎች የቤተሰብ ታሪክ ካለ, ከመፀነሱ በፊት ሃኪም ያማክሩ።

🟠የወሊድ የተፈጥሮ እክል ያለበት ልጅ ቤተሰብ ከህክምና በተጨማሪ ተመሳሳይ እክል ካላቸው ልጆች ቤተሰቦች ጋር ህብረትን በመፍጠር ብዙ የህይወት ክህሎቶችን እንዲሁም መረጃዎችንን ማግኘት ይችላሉ።

ዶ/ር ቱሚም ጌታቸው ጠቅላላ ህኪም/ ሁለንተናዊ የህጻናት እድገት ባለሞያ/

Join👇🏻

Telegram - https://t.me/currrrrrr99

TikTok - https://www.tiktok.com/.tumim.getachew?_t=8lnMorPnCzd&_r=1

Facebook- https://www.facebook.com/Drtumim?mibextid=LQQJ4d

23/10/2025

❤️Join for a Life-Saving Mission!❤️
:::::::::::::::::::::
We are thrilled to announce our upcoming Blood Donation Drive! Your contribution can make a difference in the lives of those in need.

🗓 Date:Saturday, October 25
⏰ Time: 2:00 PM

Together, let's spread hope and save lives. Your blood can give someone a second chance. Join us, and let's make a positive impact in our community!

Every drop counts! ❤️🙏🙏

Child Wellbeing Volunteer

04/10/2025

ዘወትር አርብ ከምሽቱ 2:00 ሰዓት ጀምሮ በአርትስ ትቪ ስለ AI እንማራለን !!!

16/07/2025

🎙 I had the pleasure of speaking on ETV’s የቅዳሜ መልክ program about the importance of spending quality time with teenagers and how this supports their emotional growth, helps them build healthy intimacy, and ultimately contributes to a stronger family and future.

Teenagers don’t just need discipline they need connection, trust, and your presence.

🎙 በ ETV የ "የቅዳሜ መልክ" ፕሮግራም ላይ እንግዳ በመሆን ወላጆች ከታዳጊ ልጆቻቸው ጋር ሊኖራቸው ስለሚገባ ግንኙነት ተወያይተናል የተነጋገርናቸው ሃሳቦች ከታዳጊዎች ጋር ጥራት ያለው ጊዜ (quality time) ስለማሳለፍ አስፈላጊነት፣ ይህ እንዴት ስሜታዊ እድገታቸውን እንደሚደግፍና፣ ጤናማ ቅርብ ግንኙነት (healthy intimacy) የነገ ህይወታቸውን ለመገንባት እንደሚያግዝ ነው።

📺 Watch the full interview here 👉 https://youtu.be/d44OksbJUuM?si=K-y_kJyMujG7N_Vq



Join telegram group 👇🏻

https://t.me/currrrrrr99

https://youtu.be/d44OksbJUuM?si=K-y_kJyMujG7N_Vq

የቅዳሜ መልክ...ምዕራፍ ሁለት #ኢቢሲ #ኢቲቪ

15/05/2025

ከ 1 አመት በታች ላለ ልጅ ማር አይሰጥም!!

ለምን ማር አይፈቀድም?

ብዙ ባህሎች ላይ ማር ለሕጻናት "ጤናማ" ተብሎ ይታሰባል፣ ነገር ግን ሳይንሳዊ ምርመራዎች ከአንድ ዓመት በታች እንደማይፈቀድ ያረጋግጣሉ።

•ማር ውስጥ ያለ ባክቴሪያ (*Clostridium botulinum*) ከአንድ ዓመት በታች ለሆኑ ሕጻናት አሳሳቢ የሆነ በሽታ ሊያስከትል ይችላል። ይህ ባክቴሪያ ቦቱሊኒዝም የሚባል በሽታን ያመጣል።
•ከ1 አመት በታች ያሉ ሕፃናት ሰውነታቸው ይህን ቶክሲን መከለከል ስለማይችሉ ፓራሊስስ ሊያመጣባቸው ይችላል።

ከአንድ ዓመት በላይ? ✅
ከ1 ዓመት በኋላ፣ ሰውነታቸው ይህን ቶክሲን መከለከል ስለሚችሉ በትንሽ መጠን ማስጀመር ይችላል።

ይህንን መረጃ ሌሎች ወላጆች እንዲያውቁ ያጋሩ!

ልጆቻችን በጤና እንዲያድጉ በጋራ እንስራ!

Join - https://t.me/currrrrrr99

13/05/2025

ውድ ወላጆች፣ የልጆች አሳዳጊዎችና ተንከባካቢዎች በሙሉ:
ልጆችና ቤተሰብ ዙሪያ ትኩረት ያደረገ የቴሌቪዥን ፕሮግራም ለማዘጋጀት በዝግጅት ላይ እንገኛለን። ለፕሮግራሙ መሳካት እና ውጤታማነት ሀሳብዎ ትልቅ ሚና ስለሚጫወት ከታች ያለውን ሊንክ በመጠቀም ሀሳብዎን ያጋሩን።

እባክዎን መጠይቁን ለመሙላት ከዚህ በታች ያለውን ሊንክ ይጫኑ። https://forms.cloud.microsoft/Pages/ResponsePage.aspx?id=DQSIkWdsW0yxEjajBLZtrQAAAAAAAAAAAAMAAAmOfHZUME9LN1NZWUM4Q0hPWUM1NkkyUU9YQTRLVy4u

እናመሰግናለን!

11/05/2025

መልካም የእናቶች ቀን💐

ዛሬ የእናቶች ቀን ነው። በልጆቻችሁ ጤና፣ ደህንነት፣ እና እድገት ላይ የምትወጡትን ሀላፊነት በፍቅር፣ በትዕግስት እና በታማኝነት እየተወጣችሁ ስለሆነ ከልብ የምናመሰግንበት ቀን ነው** 🌸

ልጆች የሚያድጉት፣ በእናቶች ፍቅር ውስጥ ነው። አንቺም ያለማቋርጥ የምትሰጪው መስዋዕትነት፣ ልጆችሽ ላይ የምትዘሪው ተስፋዎች፣ እና ጥረቶች የቤተሰብ አንድነትና ውበት ስለሆንሽ ከልብ እናመስግናለን።

ይህንን የፍቅር መልዕክት ለሌሎች እናቶች ያካፍሉ!

በልጆች ጤና እና እድገት ላይ የበለጠ ለማወቅ ቻናላችንን ይከተሉ!📚

JOIN: https://t.me/currrrrrr99

23/04/2025

ቨርቹዋል ኦቲዝም ምንድን ነው?

ቨርቹዋል ኦቲዝም ምንድን ነው? ከመደበኛው ኦቲዝም ጋር ያላቸው ልዩነት እና አንድነት ምንድን ነው ? የቨርቹዋል ኦቲዝም መንስኤዎቹንና ህክምናው ምንድን ነው?

በዚህ ዙሪያ ‹‹የኦቲዝም ሚስጥሮች›› የሚል መጽሐፍ ጸሐፊ ፣የህጻናት ህክምና ስፔሻሊስት እንዲሁም የሮዝመሪ የህጻናት ክሊኒክ ባለቤት ከሆነችው ዶ/ር ሀድያ ይማም ጋር እንወያያለን።

ተጋባዥ
▪️ዶ/ር ሀድያ ይማም

አዘጋጅ እና አቅራቢ
▪️ዶ/ር ቱሚም ጌታቸው

🗓 አርብ ሚያዚያ 17
⏱️ማታ ከ3:00 - ከ4:30

Join the conversation!
🔗 [Holistic Kids Telegram Group](https://t.me/currrrrrr99)
🔗 [Biku Zega Telegram Group](https://t.me/BikuZega)

03/04/2025

ክፍል 1
➡️ኦቲዝም ምንድነው?

#ኦቲዝም በህፃናት ላይ የነርቭና የእድገት ክትትል ላይ ችግር የሚፈጥር ሲሆን የልጁን ከሰዉ ጋር የሚያደርገዉን ግንኙነትና የመግባባት ችሎታ/ክህሎት የሚጎዳ/የሚቀንስ ነዉ፡፡

ለኦቲዝም መከሰት የሚያጋልጡ ነገሮች፦
የኦቲዝም ትክክለኛ መንስኤ እስካሁን ድረስ ሙሉ በሙሉ ባይታወቅም
🟣በዘር (በቤተሰብ ዉስጥ መሰል ችግር ከነበረ)
🟣የእናት እድሜ መጨመር
🟣ጊዜያቸው ሳይደርስ መወለድ (የመዉለጃ ጊዜያቸዉ ሳይደርስ ከ26 ሳምንታትና ከዚያ በታች የሚወለዱ ህፃናት ላይ የመከሰት እድሉ ከፍተኛ ነዉ)፣
🟣በወሊድ ጊዜ ሚያጋጥም አደጋ፣
🟣የልጅዎ ፆታ (ከሴቶች ይልቅ ወንዶች እስከ አራት ጊዜ እጥፍ ተጋላጭ ናቸዉ) የሚመጣ ሊሆን እንደሚችል ጥናቶች ይጠቁማሉ።

ምልክቶቹ፦

የኦቲዝም ምልክቶችን አንዳንዴ በጨቅላ ህፃናት ላይ ሊታይ ይችላል፡፡ ሌሎች ህፃናት ደግሞ የመጀመሪያ ወራት ወይም ዓመታት ላይ ያለምንም ችግር ያድጉና ድንገት መነጠል ወይም ሃይለኛ መሆን ይታይባቸዋል።

ምልክቶቹ ከ ልጅ ወደ ልጅ ሊለያይ ይችላል
አንዳንድ የተለመዱ የኦቲዝም ባህሪያት ማህበራዊ ግንኙነት እና የሐሳብ ግንኙነት ችግሮች, ተደጋጋሚ ባህሪያት ወይም ፍላጎቶች, የስሜት መለዋወጥ ሊሆኑ ይችላሉ።

የአውቲዝም እክል ያለባቸው ሰዎች ጠንካራና ደካማ ጎኖች ኖሯቸው እንዲሁም በሒሳብ፣ በሙዚቃ፣ በኪነ ጥበብ ወይም ችግሮችን በመፍታት ረገድ የላቀ ችሎታ ሊኖራቸው ይችላል።

በአሁኑ ጊዜ ለኦቲዝም ይህ የሚባል መድኃኒት ባይኖርም ቀደም ብሎ እርዳታ በመጀመር ሕክምናና ድጋፍ የሚሰጡ አገልግሎቶችን በመጠቀም ያለባቸውን የተለያዩ እክሎች እንዲያሻሽሉ በመርዳትና እንደማንኛውም ልጅ በየዕለቱ የሚያጋጥሟቸውን አስቸጋሪ ሁኔታዎች ለመወጣትና ችሎታ እንዲያዳብሩ ይረዳቸዋል።
ኦቲዝም ያለባቸው እያንዳንዱ ልጆች ልዩ ናቸው።
ዶ/ር ቱሚም ጌታቸው ጠቅላላ ህኪም/ ሁለንተናዊ የህጻናት እድገት ባለሞያ/
Join👇🏻

Telegram - https://t.me/currrrrrr99

TikTok - https://www.tiktok.com/.tumim.getachew?_t=8lnMorPnCzd&_r=1

Facebook- https://www.facebook.com/Drtumim?mibextid=LQQJ4d

27/03/2025

ልጆች የሚወዱትን ሰው በሞት ሲያጡ እንዴት እንረዳቸዋለን?

ልጆች የሚወዱትን ሰው በሞት ሲያጡ እንዴት እንረዳቸዋለን? በዚህ ከባድ ጊዜ ምን ማድረግ ይኖርብናል?

በዚህ ፖድካስት ላይ የጋበዝነው በልጆች ዙሪያ አሰልጣኝ እና አማካሪ የሆነችውን ወ/ሮ ሰብለ ታገሰ ሲሆን በዚህ ፖድካስት ላይም በሰፊው ልጆች የሚወዱትን ሰው በሞት ሲያጡ እንዴት እንረዳቸዋለን? በዚህ ከባድ ጊዜ ምን ማድረግ ይኖርብናል? በሚለው ሃሳብ ዙሪያ እንወያያለን እናንተንም እንድትከታተሉን እንጋብዛለን።

ተጋባዥ
▪️ወ/ሮ ሰብለ ታገሰ
አሰልጣኝ እና አማካሪ

አዘጋጅ እና አቅራቢ
▪️ወ/ሪት ፋሲካ አበበ
መምህርትና የልጆች እድገት ባለሙያ

🗓 አርብ መጋቢት 18
⏱️ማታ ከ3:00 - ከ4:30





Join👇🏻

Telegram - https://t.me/currrrrrr99

TikTok - https://www.tiktok.com/.tumim.getachew?_t=8lnMorPnCzd&_r=1

Facebook- https://www.facebook.com/Drtumim?mibextid=LQQJ4d