22/07/2025
Faaxee(Asoosam)
Doctor Addunyaan ganamaan cireef paastii nyaachaa yaadaan gara ijoollummaa isaatti deebi'e. Sirriitti yaadata oolmaa daa'immanii yeroo baratu, barsiistuun isaanii "Ijoolle, maal ta'uu barbaaddu' jettee yeroo gaafattu hunduu wacaa 'Ana' 'Ana' jechaa harka baasu. Irraa caalaan 'Doktara' tahuun barbaada jedhani hawwii fulduraa himatu ture. Garuu carraan jireenyaa isa qofaaf loogii gooteen(Loogii moo shira) isa qofa ture kan guddatee hakiima ta'e.
Gaafa ijoollummaa kan inni yaade Hakiima ta'uun nama fayyisaa gammaadaa jiraachuu qofa osoo hin ta'iin diina isaa fi maatii isaa irratti dararaa meeqa geessise-Hiyyummaa- injifachuuf ture-kan inni guyyaa fi halkan osoo hin jedhin barumsa isaa irratti jabaatee cichaa ture. Haala hawwaa turee fi haala irra jiru walbira qabee ija qalbiin osoo ilaaluu paastii cireef bitate dagate.
'Maal doktar, yaadaan badde' jedhaniin maamilli isaa hogguu ciree biraa nyaatu, aadde Biiftuun.
Yaada keessaa bahee sa'atii harkaa qabu ilaale. Lamaaf shan hirruudha. Yaadaan osoo of waxaluu edaa sa'aan hojii ga'eera.
Paastii isaa qabatee baajaajii gara kilinikaa deemtutti utaalee seene.
'Maal humaa hin dhugduu' jedhan Aaddee Biiftuun.
Paastii isaa cuffachaa baajaajii keessaa morma baasee 'Sa'atii natti ga'e, nan jajjara' jedheen.
**** ***** ***** **** *****
Yeroo kilinika ga'u, sa'atiin lamaa fi daqiiqa sadiidha. Kutaa inni hojjatu dura, dhukkubsatoonni shan ta'anii jiru. Doktar Addunyaan daqiiqaa sadii orraafachuu isaaf ofitti gaddee, warra isa eegaa jiru dhiifama gaafatee gara kutaa hojii isaatti seene.
Dhukkubsatoonni dabaree dabareedhaan seenuu jalqaban. Dhukkubsattuu lammaffaa erga yaalee booda, Kan sadaffaa haa seentu jedhe.
Narsiin 'Faaxee kadir' jette.
Faaxeen mucaa dugdatti baattee ol seente.
Doktar Addunyaan ' taa'i ' jedheen.
Gad teesse, mucaa dugdarraa kaaftee, sarbaa isheerra teessifte.
Addunyaan mallattoo gurracha maddii ishee gama lachuun jiru ilaale. Fuula haadha isaa yaadate.
Kan haadha isaa qofa osoo hin ta'in-haadha hiriyoota isaa hunda yaadate. Qallina isee ilaale. Garaa nyaatteen.
'maal taatee dhufte, mucaa dhukkubee' jedhe.
'Lakkii, ofumaafi jette'
'tole'
'Xuriin natti hafe ' jetteen.
'Mucaan kee baatii meeqa'
'Ji'a sagal'
' Erga deessee booda, marsaan laguu kee deebi'eeraa'
'Eyyeen, yeroo lama dhufee ture, amma erga hafee ji'a lama'
' Ijoollee giddutti garaagarummaan umrii lama akka jiraatu gorfama'
"Anis hin barbaadu ture"
"Yoo akkas ta'ee maaliif karoora maatii hin fayyadamtu ture?"
"Harma hoosiisaa waanin tureef, ulfa hin ta'u jedheen dhiise, amma ulfa tahuu koo yoo mirkanaa'e baasuun barbaada'
Doktar Addunyaan yaadaan sokke.
***** ****** ******* ****** *****
Harma hoosisuun ulfa ni dhorka kan jette sirriidha. Garuu ulaagaaleen sadii yoo guutaman qofa kan Harma hoosisuun ulfa dhorku. Ulaagaaleen kunis
1) Daa'imni harma qofa kan hodhu tahuu qaba.
2)Umriin daa'iimaa ji'a 6 gad tahuu qaba.
3) laguun haadhaa deebi'uu hin qabu.
Haatii hoosiftu tokko, marsaan laguu ishee yoo deebi'e, dirqama karoora maatii fayyadamu qabdi malee harma hoosisuu qofaaf hin ulfaa'u jechuu hin qabdu. Baatii jahaaf mucaaf kan gorfamu aannan harma qofa fayyadamudha. Kun fayyaa mucaaf gaarii yoo ta'u ulfa ittisuufis ni gargaara. Ulaagaleen armaan olii sadan keessaa tokko yoo hanqate, carraan ulfa ta'uu jira.
**** ****** ****** *****
Yaada keessaa ba'ee Doktar Addunyaan
'waa'ee ulfa baasuuf baasuu dhabuu dubbachuu dura, mee ulfa ta'uu kee haa mirkaneeffannu' jedhee waraqaa qorannoo irrattii 'Urine Hcg' jedhee katabe.
Doktar Addunyaan hogguu dhukkubsatoota isa bira dhufaniif qorannaa qaamaa waliigalaa godha. 'Namni keenya mana yaalaa hin dhufu, Kanaafuu carraa argameen qorannaa qaamaa waliigalaa gochuu qabna' jedha.
Qorannaa godheen Faaxeen rakkoo hanqina dhiigaa qabaachuu malti jedhee shakkeera. Kanaaf qorannaa CBC jedhuus itti dabalee kenneef.
**** ***** ****** ****** **********
Qorannoo kanaaf, Faaxeen mucaa baattee, namoota laabraatoorii dura dhaabbatanitti makamte.
'Asi mitii' jettee gaggaafatte.
'Jalqaba kutaa sana deemii maallaqa kafali kottuu asitti hiriira qabadhu' jedhanin.
Jechoota 'kafali' booda dubbataman Faaxeen hin dhageenye. Humaa harkaa hin qabdu. Inuman karadha jettee gara kutaa kafaltiitti tiratte.
Waraqaa qorannoo gurbaa mana kafalatti keessa taa'ee jirutti hiixatte. Harkaa fuudhee ilaale. 'Inshuraansii qabdaa' jedheen.
'Hin qabu'
Yoo akkas ta'e ni kafalta jechuudha jedhee lakkoofsa maallaqaa itti hime. Nan karadha jettee yaaddus, garuu amma ni sodaatte. Cal jettee biraa deemte.
Namoota walitti qabani laabraatoorii dura dhaabbatanitti makamte. Asiif achi isaan keessa lootee, ogeessa laabraatoorii bira geesse. Waraqaa qorannoo itti kennite.
Ogeessi laabraatoorii waraqaa yeroo ilaalu chaappaa kafaltii mirkaneessu hin qabu.
'Jalqaba achi deemi kafali' jedheen.
"Kafaluu hin danda'u", jettee "Maaloo rakkattuudha na gargaari" jetteen.
Ogeessi laabraatoorii ofiifuu harka qalleessa,