24/10/2025
"Ο παιδίατρος των ναζί": Σαν σήμερα, 21 Οκτωβρίου 1980, πεθαίνει ο Χανς Άσπεργκερ,Aυστριακός παιδίατρος απο τον οποίο πήρε το όνομα το "Σύνδρομο Άσπεργκερ" (μια διαταραχή του φάσματος του αυτισμού). Το έργο του ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με την άνοδο του ναζισμού και τα θανατηφόρα του προγράμματα.
Ο ίδιος ασχολήθηκε για πρώτη φορά με τη ναζιστική "παιδοψυχιατρική" όταν ταξίδεψε από τη Βιέννη στη Γερμανία το 1934, σε ηλικία 28 ετών. Οι συνεργάτες του είχαν αναπτύξει διαγνώσεις κοινωνικών ανεπαρκειών για τα παιδιά που θεωρούσαν ότι δεν είχαν σχέση με την σχέση με την κοινότητα, και αδυνατούσαν να συμμετάσχουν σε συλλογικές δραστηριότητες του Ράιχ, όπως η Νεολαία του Χίτλερ.
Μετά τη ναζιστική προσάρτηση της Αυστρίας το 1938-και την εκκαθάριση των Εβραίων και των φιλελεύθερων συνεργατών του από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης ο Άσπεργκερ εισήγαγε τη δική του διάγνωση για την κοινωνική απόσπαση: την "αυτιστική ψυχοπάθεια".
Καθώς είχε στόχο να προαχθεί ως αναπληρωτής καθηγητής, τα γραπτά του για τη διάγνωση έγιναν σκληρότερα. Άρχισε να γράφει για "αγριότητα" και "σαδιστικά χαρακτηριστικά" των παιδιών που μελετούσε, κάνοντας παράλληλα λόγο για "αυτιστικές πράξεις κακίας" για τις οποίες ήταν υπεύθυνα.Τέτοιοι χαρακτηρισμοί αποτελούσαν θανατική ποινή για το Τρίτο Ράιχ, με αποτέλεσμα δεκάδες παιδιά που είχαν αξιολογηθεί ιατρικά από τον Άσπεργκερ να θανατωθούν.
Ο Άσπεργκερ δικαιολογούσε δημοσίως τις πολιτικές φυλετικής καθαρότητας, περιλαμβανομένων των αναγκαστικών στειρώσεων, και συνεργάστηκε ενεργά σε πολλές περιπτώσεις με το ναζιστικό πρόγραμμα ευθανασίας παιδιών.
Η παιδική "ευθανασία" ήταν το πρώτο πρόγραμμα μαζικής εξόντωσης του Ράιχ, που ξεκίνησε από τον Χίτλερ το 1939, ως ένα σχέδιο ενάντια στα παιδιά που θεωρούνταν"ξένα"για το κράτος και κίνδυνος για την ευγονική που είχε υιοθετηθεί.
Τα περισσότερα από τα θύματα ήταν σωματικά υγιή παιδιά,που δεν υπέφεραν καν από οποιαδήποτε ασθένεια. Θεωρήθηκε τότε ότι είχαν σωματικές, ψυχικές ή συμπεριφορικές "ανωμαλίες". Τουλάχιστον 5.000 παιδιά έχασαν τη ζωή τους εκείνη τη περίοδο σε περίπου 37 "ειδικές αίθουσες".
Το Am Spiegelgrund στη Βιέννη, ήταν από τις πιο θανατηφόρες. Σε αυτή την κλινική δολοφονήθηκαν περίπου 800 παιδιά, στο πλαίσιο των "φυλετικών" ναζιστικών μέτρων. Οι δολοφονίες έγιναν στα ίδια τα κρεβάτια των νέων, καθώς οι νοσηλευτές τους παρείχαν υπερβολικές δόσεις ηρεμιστικών, μέχρι να αρρωστήσουν και να πεθάνουν.
Ο Άσπεργκερ συνεργάστηκε στενά με τους κορυφαίους συντελεστές του προγράμματος ευθανασίας της Βιέννης, συμπεριλαμβανομένου του Erwin Jekelius,διευθυντή του Am Spiegelgrund, οποίος μάλιστα ήταν αρραβωνιασμένος με την αδελφή του Χίτλερ. Μαζί του, ήταν υπεύθυνος για την αποστολή εκατοντάδων παιδιών στην συγκεκριμένη εγκατάσταση, όπου θα έβρισκαν τραγικό θάνατο. Σε άλλο νοσοκομείο, ο Άσπεργκερ ήταν μέλος της επιτροπής που έκρινε "ανίατους" 35 ασθενείς της παιδιατρικής κλινικής οι οποίοι στην συνέχεια δολοφονήθηκαν.
Μεταπολεμικά, ο Άσπεργκερ πήρε αποστάσεις από το έργο του στην αυτιστική ψυχοπάθεια και ασχολήθηκε με άλλα ζητήματα (θρησκευτικά, κοινωνικά σχόλια για ανατροφή κ.α).
Σήμερα, ο όρος ''Σύνδρομο Asperger'' έχει απορριφθεί ως ξεχωριστή διάγνωση, θεωρείται κομμάτι των χαρακτηριστικών των ατόμων που είναι διαγνωσμένα με "Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος".
Όμως ακόμα και έτσι, όπως έγινε και με άλλες ασθένειες η διαταραχές,που πήραν το όνομα τους από γιατρούς που συμμετείχαν σε ναζιστικά εγκλήματα (πχ σύνδρομο Ράιτερ), το αίτημα για παύση οποιασδήποτε χρήσης του ονόματος Άσπεργκερ συνεχίζει να είναι η ελάχιστη και αυτονόητη συμβολή για να τιμηθούν τα θύματα που δολοφονήθηκαν εξαιτίας του.
ΥΓ
Δεκαετίες πριν τις μελέτες του Άσπεργκερ (1926),η Σοβιετική Grunya Sukhareva είχε δημοσιεύσει πρώτη μελέτες για διαταραχές του φάσματος του αυτισμού. Όμως, το έργο της αγνοήθηκε στη Δύση και οι πρώτες μελέτες για αυτό το θέμα χρεώθηκαν (και)στον συνεργάτη των ναζί Ασπεργκερ
Η Sukhareva ήταν παιδοψυχίατρος, που σε όλη την ζωή της βοηθούσε παιδιά, πρωτοστάτησε στο άνοιγμα ειδικών σχολείων κλπ. Ο Ασπεργκερ δεν αναφέρθηκε καθόλου στο έργο της .
Η ιστορία στην Δύση "ξαναγράφτηκε", ξεπλένοντας, για πολλά χρόνια, έναν συνεργάτη των ναζί.
Για την Sukharva
"Tribute to Grunya Efimovna Sukhareva, the Woman who First Described Infantile Autism"
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5696677/
Για περισσότερες πληροφορίς για την δράση του Άσπεργκερ:
Edith Sheffer, "Asperger's Children: The Origins of Autism in N**i Vienna", 2021.
