28/06/2026
Είμαστε φτιαγμένοι και από δόσεις δυστυχίας.
Η είδηση μιας αυτοκτονίας προκαλεί πάντα φόβο και σοκ.
Η επιβεβαίωση της αυτοκτονίας ενός θεραπευτή ή/και ψυχιάτρου προκαλεί μαζί αίσθηση απόγνωσης, καθώς αναρωτιόμαστε πώς διάολο θα τα βγάλουμε πέρα με τη ζωή αν εκείνοι που αφιέρωσαν την δική τους στην κατανόηση του ψυχισμού και την εδραίωση της ψυχοθεραπείας, δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν εκείνο που τελικά τους έσπρωξε στην αυτοχειρία.
Η αντίδραση μας όμως στην αυτοκτονία δείχνει πάντα και τα ταμπού που την περιβάλλουν- τη δύσκολη κάθε φορά κατανόηση, του τι σπρώχνει έναν άνθρωπο να βάλει τέρμα στη ζωή του. Και οι απαντήσεις εδώ δεν είναι ποτέ ίδιες.
Ο Φρόιντ που υπήρξε ποπ σταρ και ιδρυτής της ψυχανάλυσης είχε μια απόλυτα τραγική ζωή σε πολλά σημεία της διαδρομής του καθώς και μια περίπλοκη σχέση με τις ουσίες, και παρά τις όποιες διαφωνίες μας πια, επέμενε σε κάτι ουσιαστικό: πως ο σκοπός της θεραπείας δεν είναι να γιατρέψει τη δυστυχία αλλά να την μετατρέψει σε συνηθισμένη ανθρώπινη δυστυχία.
Όταν ένας άνθρωπος αυτοκτονεί συχνά αντιδρούμε κοινωνικά όπως αντιδρούμε με την τρέλα. Φτύνουμε τον κόρφο μας και παίρνουμε μια απόσταση ψυχικής ανωτερότητας γιατί κατά βάθος αυτό που φοβόμαστε να αντικρίσουμε είναι τις δόσεις δυστυχίας με τις οποίες όλες και όλοι και όλα αντιπαλεύουμε, όσο καλή και αν είναι η ζωή μας.
Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην αντιπαλεύει με την δυστυχία. Αυτό φυσικά δεν μας καθιστά το ίδιο ευάλωτους, ούτε μας δημιουργεί την ανάγκη να δώσουμε τέλος στη ζωή μας.
Ο Βίκτωρ Γιάλομ που αυτοκτόνησε στα 66 του χρόνια θα ήταν ο μόνος αρμόδιος για να απαντήσει τι ήταν αυτό που τον έκανε να πάρει την απόφαση.
Κάποιοι λένε ήταν η ψυχική του υγεία, κάποιοι άλλοι μια ανίατη νόσος, εκείνος ίσως θα απαντούσε κάτι που μπορεί και να μας ξάφνιαζε.
Ο πατέρας του Βίκτωρ, ο ποπ σταρ της ψυχοθεραπείας και σχεδόν ο Φρόιντ της εποχής μας σε ένα από τα βιβλία του αναφέρει πως κάποτε μια θεραπευόμενή του που έπαιρνε διαζύγιο έφυγε θυμωμένη από το γραφείο του λέγοντάς του "και που ξέρετε εσείς τι σημαίνει να χωρίζεις από κάποιον".
Και είναι αλήθεια.
Ο Γιάλομ μέχρι τότε δεν ήξερε. Είχε περάσει όλη του τη ζωή με την ίδια γυναίκα, την οποία τελικά αποχαιρέτησε στα 87 τους χρόνια με πολλή οδύνη. Πριν δύο χρόνια, αποφάσισε να ξαναπαντρευτεί στα 92 του.
Αν κάτι λοιπόν μας μαθαίνει αυτή η ιστορία είναι πως όσο ανάγκη και να έχουμε από είδωλα ή όση ανάγκη και να έχουμε να πορευτούμε ως "αμόλυντες" ή "ακάθαρτοι" από την οδύνη, αυτό το μεγάλο παράξενο κήτος που πάνω του ταξιδεύουμε και λέγεται ζωή, όση γνώση και να συσσωρεύσουμε, όσο χρήμα και πλούτο και ακαδημαϊκές περγαμηνές, φήμη και δόξα, μας ταξιδεύει σε ένα βαθμό ανεξέλεγκτα από τις δικές μας δυνάμεις. Κι άλλοτε διασχίζει θάλασσες υπέροχες, κι άλλοτε κύματα που μας πάνε στον πάτο.
Μπορούμε να σταθούμε στην απελπισία.
Αλλά μπορούμε να σταθούμε και σε εκείνη την διαπίστωση της ανθρωπινότητας.
Εκείνης που μπορεί να μας ταξιδέψει πάνω σε αυτό το κήτος κρατώντας ο ένας το χέρι του άλλου για την κατανόηση της κοινής μοίρας.
Όλες, όλα και όλοι θα περάσουμε από την ιδιότητα του ναυαγού. Αυτό δεν αναιρεί σε τίποτα ούτε το ταξίδι, ούτε το έργο.
Βάλια Τσιριγώτη
