17/11/2025
Οσοι με γνωρίζετε, ξερετε την διαφωνία μου για τις «ταμπέλες» και «διαγνώσεις»… που συχνά ταυτοποιούν τους ανθρώπους και τους καθορίζουν… σαν να μην τους επιτρέπουν να είναι κάτι πέρα και έξω από αυτες… σαν να μην αναγνωρίζουν ότι ΟΛΟΙ είμαστε άνθρωποι με αδυναμίες, συμπτώματα ή διαφορετικότητα.
Σήμερα διάβασα το κάτωθι και ευχαριστώ την φίλη και συνάδελφο Eleni Giannouli που το μοιράστηκε μαζί μας.
ΠΡΩΤΑ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ....
Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε για την ψυχική υγεία επιτέλους αλλάζει ! Για πολλά χρόνια, λέξεις όπως «σχιζοφρενής», «εξαρτημένος» ή «ψυχικά άρρωστος» όριζαν τους ανθρώπους με τις διαγνώσεις τους, αφαιρώντας την προσωπικότητα τους και ενισχύοντας το στίγμα.
Σήμερα στρεφόμαστε σε έναν τρόπο έκφρασης που αναγνωρίζει τον άνθρωπο πριν από το σύμπτωμα. Αυτό σημαίνει να χρησιμοποιείται γλώσσα που βάζει το άτομο πρώτο: όχι «ένας σχιζοφρενής», αλλά «ενα άτομο που ζει με σχιζοφρένεια»· όχι «εξαρτημένος», αλλά «ενα άτομο με διαταραχή χρήσης ουσιών». Η διάγνωση είναι μέρος της ιστορίας μας, δεν είναι η ταυτότητά μας. Προυπήρχαμε αυτής ως άτομα!!
Εξίσου σημαντική είναι και η νέα ορολογία για την αυτοκτονία. Δεν λέμε «αυτοκτόνησε», αλλά «πέθανε από αυτοκτονία». Δεν μιλάμε για «αποτυχημένη απόπειρα», αλλά ότι κάποιος «επιβίωσε μιας απόπειρας αυτοκτονίας». Με αυτόν τον τρόπο αφαιρούμε το ηθικό και ποινικό φορτίο από μια ανθρώπινη τραγωδία.
Παράλληλα, καλλιεργούμε ενσυναισθητικές αντιδράσεις στην καθημερινή επικοινωνία: αντί για «Ξεπέρασέ το», λέμε «Είμαι εδώ για σένα»· αντί για «Θα μπορούσε να είναι χειρότερα», λέμε «Ευχαριστώ που το μοιράστηκες»· αντί για «Δεν φαίνεσαι καταθλιπτικ@», ρωτάμε «Πώς μπορώ να σε στηρίξω;».
Η έρευνα είναι σαφής: οι λέξεις διαμορφώνουν αντιλήψεις, και οι αντιλήψεις διαμορφώνουν αποτελέσματα. Όταν λέμε «εξαρτημένος», βλέπουμε μια ετικέτα. Όταν λέμε «άτομο με διαταραχή χρήσης ουσιών», βλέπουμε έναν άνθρωπο. Παρ’ όλα αυτά, το στιγματιστικό λεξιλόγιο ακόμη επιβιώνει, ακόμη και ανάμεσα σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Ωστόσο, η αλλαγή συμβαίνει: οι νέες γενιές μαθαίνουν καλύτερα και οι οργανισμοί προσαρμόζονται.
Το ζήτημα δεν είναι αν έχει σημασία η γλώσσα, το γνωρίζουμε ότι έχει. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν είμαστε διατεθειμένοι να την αλλάξουμε. Επειδή οι λέξεις δεν περιγράφουν απλώς την πραγματικότητα. Τη διαμορφώνουν.
