06/09/2025
Διγλωσσία
Δίγλωσσος ή Πολύγλωσσος (Bilingual or Multilingual): Ικανότητα ομιλίας/κατανόησης (και μερικές φορές ανάγνωσης/γραφής) περισσότερων από μία γλωσσών στο σπίτι, στο περιβάλλον και στο σχολείο˙ δε σημαίνει ότι κάποιος γνωρίζει πλήρως και τις δύο ή όλες τις γλώσσες.
Πρώιμη Κατάκτηση Δεύτερης Γλώσσας (Early Second Language Acquisition): Αυτός ο όρος χρησιμοποιείται μερικές φορές όταν το γλωσσικό περιβάλλον των παιδιών που άκουγαν μόνο μία γλώσσα από τη γέννησή τους, αλλάζει και αρχίζουν να ακούν μια δεύτερη γλώσσα τακτικά πέρα από την πρώτη τους γλώσσα.
Ισορροπημένη Διγλωσσία (Balanced): Κάποιος με ανάλογη γνώση δύο γλωσσών. Κυρίαρχη Διγλωσσία (Dominant): Άτομο: Κάποιος που χρησιμοποιεί τη μία γλώσσα πολύ περισσότερο από την άλλη και με μεγαλύτερη επάρκεια. Κοινωνία: Η γλώσσα που ομιλείται από την κυρίαρχη κοινωνική ομάδα ή γλώσσα που θεωρείται η κύρια γλώσσα μιας χώρας.
Λειτουργική Διγλωσσία (Functional): Κάποιος που μπορεί να λειτουργήσει σε δύο γλώσσες με ή χωρίς να τις γνωρίζει πλήρως.
Ταυτόχρονη Διγλωσσία (Simultaneous): Κάποιος που μαθαίνει δύο γλώσσες από τη γέννησή του ή όταν η δεύτερη γλώσσα εισάγεται πριν από την ηλικία των τριών ετών.
Διαδοχική Διγλωσσία (Successive or Consecutive): Μια δεύτερη γλώσσα εισάγεται αφού η πρώτη γλώσσα είναι καλά καθιερωμένη (γενικά μετά την ηλικία των τριών ετών), για παράδειγμα εάν:
• τα παιδιά μεταναστεύουν σε μια χώρα όπου ομιλείται διαφορετική γλώσσα
• τα παιδιά μιλούν αποκλειστικά τη γλώσσα κληρονομιάς τους στο σπίτι μέχρι να μπουν στο σχολείο, όπου η διδασκαλία παρέχεται σε διαφορετική γλώσσα.
Ανάπτυξη Διγλωσσίας (από τη γέννηση)
Ορόσημα στη δίγλωσση γλωσσική ανάπτυξη
Κάθε δίγλωσσο παιδί είναι μοναδικό.
Τα παιδιά που μαθαίνουν δύο γλώσσες ταυτόχρονα περνούν από τα ίδια αναπτυξιακά στάδια/αναπτυξιακά ορόσημα που παρατηρούνται σε μονόγλωσσα παιδιά.
Τα δίγλωσσα παιδιά μπορεί να αρχίσουν να μιλούν λίγο αργότερα από τα μονόγλωσσα, αλλά ακολουθούν τα ίδια ορόσημα εντός του «τυπικού» χρονικού πλαισίου.
Τα δίγλωσσα παιδιά είναι σε θέση να διαφοροποιήσουν τις δύο (ή περισσότερες) γλώσσες τους από νωρίς - π.χ. αλλάζουν γλώσσες ανάλογα με τον συνομιλητή (π.χ. μιλάνε αγγλικά σε αγγλόφωνο γονέα και μετά αλλάζουν στα ελληνικά με ελληνόφωνο γονέα).
Η ανάπτυξη δύο γλωσσών εξαρτάται από την ποιότητα και την εμπειρία χρήσης και των δύο γλωσσών.
Πότε περίπου; Τι;
6 μήνες - 1ο έτος Βαβίζει με συλλαβές
Στο 1ο έτος Κατανοεί πολλές λέξεις και φράσεις και στις δύο γλώσσες
Περίπου στο 1ο έτος Λέγοντας τις πρώτες λέξεις˙ παράγοντας εκφορές που ακούγονται σα μεμονωμένες λέξεις σε μία ή/και στις δύο γλώσσες (π.χ. "μαμά" ή "μπαμπά")
1ο - 2ο έτος Αισθητή αύξηση στον αριθμό των διαφορετικών λέξεων
Περίπου στο 2ο έτος Χρησιμοποιεί φράσεις δύο λέξεων (π.χ. "η μπάλα μου" ή “όχι χυμό")
2.6 - 3 έτη Λέει σύντομες προτάσεις
Περίπου στα 3.6 έτη Κατανοητό σε άγνωστους ενήλικες που μιλούν την/τις ίδια/-ες γλώσσα/-ες
Περίπου στα 4 έτη Λέει προτάσεις μεγαλύτερου μήκους
4.6 - 5 έτη Λέει μια σύντομη ιστορία
Φυσιολογική διαφοροποίηση και άλλα χαρακτηριστικά στη δίγλωσση ανάπτυξη (από τη γέννηση)
Οι δύο γλώσσες των παιδιών μπορεί να αναπτυχθούν με πολύ διαφορετικούς ρυθμούς
Τα παιδιά μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιδεξιότητα σε μια γλώσσα παρά σε άλλη
Πιθανές προσωρινές ανατροπές (π.χ. λόγω ταξιδιών σε άλλη χώρα)
Οι μονόγλωσσες εκφωνήσεις μπορεί να παρουσιάζουν γραμματικά χαρακτηριστικά τυπικά μόνο μιας γλώσσας – όταν τα παιδιά λένε εκφράσεις με λέξεις από μία μόνο γλώσσα, χρησιμοποιούν σειρά λέξεων και γραμματικά χαρακτηριστικά (ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης) αυτής της γλώσσας (DeHouwer, 1994).
Μερικά παιδιά λένε αρκετές μικτές εκφράσεις μόλις ξεκινήσουν να μιλούν με συνδυασμούς τριών ή τεσσάρων λέξεων (κάποια άλλα παιδιά δεν το κάνουν)
Το κατά πόσο τα παιδιά αναμειγνύουν τις γλώσσες, εξαρτάται από το πώς αντιδρούν οι άνθρωποι γύρω τους
Στο 3ο έτος της ζωής τους, τα δίγλωσσα παιδιά είναι σε θέση να ανταποκριθούν όπως αναμένεται σχετικά με το ποια γλώσσα θα χρησιμοποιήσουν και πότε (ανάλογα με το πρόσωπο, το πλαίσιο, το θέμα κ.λπ.)
Γλωσσικές, επικοινωνιακές δυσκολίες και δυσκολίες ομιλίας σε παιδιά με Διγλωσσία/Πολυγλωσσία
Εντοπίζοντας τα παιδιά με διγλωσσία και γλωσσικές, επικοινωνιακές δυσκολίες και δυσκολίες ομιλίας:
Εάν ένα παιδί έχει γλωσσικές δυσκολίες ή δυσκολίες ομιλίας, θα εμφανιστούν και στις δύο γλώσσες.
Οι δυσκολίες αυτές δε δημιουργούνται από την εκμάθηση δύο γλωσσών.
Η υπέρ-διάγνωση των γλωσσικών και μαθησιακών δυσκολιών είναι γνωστό πρόβλημα στην αξιολόγηση παιδιών από πολύγλωσσο, πολυπολιτισμικό υπόβαθρο. (Gutierrez-Clellen et al., 2006)
Πρόβλημα επίσης είναι και ο μη εντοπισμός αυτών. (Donovan & Cross, 2002)
Δυσκολίες σχετικά με την αξιολόγηση και τον εντοπισμό παιδιών με διγλωσσία και γλωσσικές, επικοινωνιακές δυσκολίες και δυσκολίες ομιλίας: (Paradis et al., 2011)
Η χρήση μονόγλωσσων δοκιμασιών μπορεί να οδηγήσει σε μεροληπτική αξιολόγηση (δηλαδή υποτίμηση των ικανοτήτων γλώσσας και μάθησης) .
Απουσία αξιολογητικού υλικού κατάλληλου για δίγλωσσα παιδιά.
Έλλειψη δίγλωσσων επαγγελματιών.
Επικάλυψη μεταξύ της δεύτερης γλώσσας και Αναπτυξιακής Γλωσσικής Διαταραχής: Κοινά χαρακτηριστικά στη μη πλήρως εκμαθημένη γλώσσα των δίγλωσσων παιδιών και μονόγλωσσων παιδιών με γλωσσικές, επικοινωνιακές δυσκολίες και δυσκολίες ομιλίας.
Παιδιά με ταυτόχρονη διγλωσσία (Simultaneous bilingual) μερικές φορές:
– χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να κατακτήσουν ορισμένες γλωσσικές πτυχές σε σχέση με τα μονόγλωσσα παιδιά
– έχουν μικρότερο λεξιλόγιο σε κάθε γλώσσα
– είναι κυρίαρχα ή πιο ικανά σε μία από τις γλώσσες τους
Τα δίγλωσσα παιδιά δεν αναμένεται να αποδίδουν το ίδιο στις μονόγλωσσες δοκιμασίες. Κάποιες φορές βέβαια, το καταφέρνουν, εάν η γλώσσα εξέτασης είναι η κυρίαρχη γλώσσα.
Τα δίγλωσσα παιδιά συχνά παρουσιάζουν μοναδικό προφίλ δυνατοτήτων και αδυναμιών.
Τα διάφορα προφίλ παιδιών (δηλαδή πολύ καλή απόδοση σε ορισμένες δοκιμασίες και κακή απόδοση σε άλλες) είναι πιθανόν αποτέλεσμα του αν τα τεστ εξετάζουν γενικές πτυχές/ικανότητες της γλώσσας ή συγκεκριμένες.
Οι σταθμισμένες γλωσσικές αξιολογήσεις και τα υλικά παρέμβασης έχουν σχεδιαστεί συνήθως για παιδιά που προέρχονται από την κυρίαρχη ή την πλειοψηφική κουλτούρα.
Η λήψη πληροφοριών και στις δύο γλώσσες των δίγλωσσων παιδιών είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική αξιολόγηση. Υπάρχουν εμπόδια, όπως: επαγγελματίες που δεν γνωρίζουν άπταιστα και τις δύο γλώσσες, διαθεσιμότητα διερμηνέων, περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με (α)τυπική ανάπτυξη για πολλές γλώσσες, χρήση μεταφρασμένου υλικού.
ΣΕΛΛΕ
