17/08/2026
🦟 घरात फॅन-कूलर असूनही मलेरिया होऊ शकतो का? — होय!
एका पेशंटने विचारले,
“आमच्या घरात फॅन आणि कूलर आहे, मग आम्हाला मलेरिया कसा होणार?”
👉 फॅन किंवा कूलर असणे म्हणजे डासांपासून पूर्ण संरक्षण नाही!
घराच्या अंगणात, बाथरूममध्ये, शौचालयाजवळ, पाण्याच्या टाकीजवळ, घराच्या आसपास किंवा इतर ठिकाणी असलेला संक्रमित डास घरात किंवा घराबाहेर चावू शकतो.
🦟 डास कुठे चावतो यापेक्षा तो कोणता डास आहे आणि तो संक्रमित आहे का, हे महत्त्वाचे आहे.
❌ डासांबाबत काही गैरसमज
1️⃣ “एकच डास चावला तर रोग होत नाही.”
❌ चुकीचे!
जर तो डास संबंधित रोगाचा संसर्ग पसरवणारा आणि संक्रमित असेल, तर एक डास चावल्यानेही संसर्ग होऊ शकतो. जास्त डास चावणे आवश्यक नाही.
2️⃣ “फक्त रात्री डास चावला तरच मलेरिया होतो.”
❌ चुकीचे!
मलेरिया पसरवणारे Anopheles डास प्रामुख्याने संध्याकाळपासून पहाटेपर्यंत चावतात; पण डास चावण्याची वेळ म्हणजे रोग होण्यासाठीची एकमेव अट नाही.
3️⃣ “घरात फॅन चालू असेल तर डास चावत नाही.”
❌ चुकीचे!
फॅनमुळे डासांना उडण्यात अडथळा येऊ शकतो, पण फॅन हा डास प्रतिबंधाचा खात्रीशीर उपाय नाही.
4️⃣ “कूलरमध्ये पाणी असल्यामुळे फक्त कूलरमधूनच डास होतात.”
❌ चुकीचे!
घराभोवती साचलेले स्वच्छ किंवा साचलेले पाणी अनेक प्रकारच्या डासांच्या पैदाशीचे ठिकाण बनू शकते.
5️⃣ “घर स्वच्छ असेल तर डास होणार नाहीत.”
❌ चुकीचे!
घर स्वच्छ असूनही फुलदाण्या, कुंड्या, टाक्या, बादल्या, छतावरील वस्तू, टायर, नारळाच्या करवंट्या किंवा इतर भांड्यांमध्ये साचलेले पाणी डासांची पैदास करू शकते.
6️⃣ “डास दिसला नाही म्हणजे डास नाही.”
❌ चुकीचे!
डास लहान असतो आणि अनेकदा लपून बसतो. त्यामुळे डास दिसत नसला तरी त्याची पैदास होत असू शकते.
7️⃣ “मच्छरदाणी लावली की दिवसभर डासांपासून संरक्षणाची गरज नाही.”
❌ चुकीचे!
वेगवेगळे डास वेगवेगळ्या वेळेला चावतात. त्यामुळे रोगानुसार योग्य प्रतिबंधात्मक उपाय करणे आवश्यक आहे.
🛡️ डासांमुळे होणारे आजार टाळण्यासाठी काय करावे?
✅ घराभोवती पाणी साचू देऊ नका.
✅ पाण्याच्या टाक्या व ड्रम झाकून ठेवा.
✅ कूलरचे पाणी नियमितपणे रिकामे करून स्वच्छ करा.
✅ फुलदाण्या, कुंड्या, बादल्या आणि इतर पाणी साठणाऱ्या वस्तू तपासा.
✅ घराच्या अंगणातील तसेच बाथरूम/शौचालयाच्या आसपासच्या जागेकडेही लक्ष द्या.
✅ संध्याकाळी व रात्री आवश्यकतेनुसार मच्छरदाणी/डास प्रतिबंधक साधने वापरा.
✅ बाहेर जाताना शक्यतो पूर्ण अंग झाकणारे कपडे वापरा.
✅ परिसरात पाणी साचलेले आढळल्यास ते काढून टाका किंवा संबंधित स्थानिक प्रशासनाला कळवा.
🚨 ताप आला तर दुर्लक्ष करू नका!
ताप, थंडी वाजणे, अंगदुखी, डोकेदुखी, अशक्तपणा इत्यादी लक्षणे दिसल्यास स्वतःहून औषधे घेण्यापेक्षा डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
लक्षात ठेवा — डास छोटा असला तरी त्याच्यामुळे होणारा आजार गंभीर असू शकतो.
🦟 “डास दिसण्याची वाट पाहू नका; डासांची पैदास होणार नाही याची काळजी घ्या!”
डॉ. श्रीनिवास गव्हाणे
BHMS, CCH, CGO, DEMS
Tirupati Hospital, Dapka Gundopant, Talुका Mukhed
#डासांपासूनसावधान #मलेरिया #डेंग्यू #चिकनगुनिया #डासांचीनिर्मिती #डासांचाप्रतिबंध #आरोग्यजागरूकता #ताप #मलेरियापासूनबचाव #डेंग्यूपासूनबचाव
#मराठी