26/08/2026
زیانەکانی چارەسەرنەکردنی ڕێک و پێک و تەواوی ڕەبۆ لەمنداڵاندا:
کۆنتڕۆڵنەکردنی ڕەبۆ (ڕەبۆ - Asthma) لە منداڵاندا تەنها کێشەیەکی کاتی نییە بۆ هەناسەدان، بەڵکو کاریگەری قووڵ و درێژخایەنی هەیە لەسەر گەشەی جەستەیی و دەروونی منداڵەکە.
لێرەدا گرنگترین کاریگەرییە خراپەکانی دەخەینە ڕوو:
١. کاریگەری لەسەر گەشەی سییەکان
کاتێک ڕەبۆ چارەسەر ناکرێت، بۆرییەکانی هەوا هەمیشە بە هەوکردوویی دەمێننەوە. ئەمەش دەبێتە هۆی:
• تەسکبوونەوەی هەمیشەیی: دروستبوونی پەڵە (Scarring) لەناو سییەکاندا کە وادەکات لە تەمەنی گەورەیدا توانای هەناسەدانی کەمببێتەوە.
• تێکچوونی شێوەی بۆری هەوا: کە پێی دەوترێت (Airway Remodeling)، ئەمەش گۆڕانکارییەکی گەڕانەوە نەبووە لە پێکهاتەی سییەکاندا.
٢. کاریگەری لەسەر چالاکی ڕۆژانە و گەشە
• کەمی خەو: کۆکە و تەنگەنەفەسی شەوانە ڕێگری دەکەن لەوەی منداڵەکە خەوێکی قووڵی هەبێت. خەوی کەمیش دەبێتە هۆی تێکچوونی دەردانی هۆرمۆنی گەشە.
• دوورکەوتنەوە لە وەرزش: منداڵەکە بەهۆی ماندووبوونی خێراوە ناتوانێت لەگەڵ هاوڕێکانی یاری بکات، ئەمەش دەبێتە هۆی لاوازی ماسولکەکان یان قەڵەوی.
٣. کاریگەرییە دەروونی و کۆمەڵایەتییەکان
• دابڕان لە خوێندن: ڕەبۆ یەکێکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی غایبوونی زۆری منداڵان لە قوتابخانە، کە کاریگەری دەکاتە سەر ئاستی زانستییان.
• دڵەڕاوکێ و ترس: منداڵەکە هەمیشە دەترسێت لەوەی تووشی "حاڵەتی کتوپڕ" ببێت، ئەمەش وادەکات متمانەی بە خۆی کەمبێتەوە و لە کۆمەڵگە گۆشەگیر ببێت.
٤. مەترسییە کتوپڕەکان
• سەردانی فریاکەوتن: نەکۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشییەکە ئەگەری تووشبوون بە هێرشی توندی ڕەبۆ (Asthma Attack) زیاد دەکات کە پێویستی بە نەخۆشخانە و ئۆکسجین دەبێت.
• مەترسی لەسەر ژیان: لە حاڵەتە زۆر توندەکاندا، ئەگەر دەرمان و چارەسەری پێویست بەکارنەهێنرێت، ڕەبۆ دەکرێت کوشندە بێت.
چۆن بزانیت ڕەبۆی منداڵەکەت کۆنتڕۆڵ نەکراوە؟
ئەگەر ئەم نیشانانەت بینی، پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت بۆ گۆڕینی پلانی چارەسەر:
1. منداڵەکە زیاتر لە دوو جار لە هەفتەیەکدا نیشانەکانی لێ دەردەکەوێت.
2. لەبەر کۆکە و تەنگەنەفەسی، شەوان لە خەو ڕادەچڵەکێت.
3. پێویستی بە بەکارهێنانی "بخاخ" یان دەرمانی کاتی (وەک ڤێنتۆلین) زۆر دەبێت.
دکتۆر پشدەر عبداللە اسماعیل
پسپۆڕی کۆئەندامی هاناسەو خەوی منداڵان
ژمارەی کلینیک
07706723000
07501023000
📍ناونیشان-شەقامی تووی مەلیک-خوار مزگەوتی حمە صاڵح بۆسکانی-تاوەری خێزانی تەندروست📍
