27/07/2026
ඔබට කවදාහරි හිස ගැසී ගැසී රිදෙනවාද? ආලෝකය දෙස බලන්න බැරිද? ඔක්කොම දෙයක් ගැන කෝපයක් දැනෙනවාද? ඔක්කාරයක්, වමනයක් එනවාද? එය අර්ධාවභේදක. මයිග්රේන්.
ලෝකයේ මිලියන 1,000කට වඩා මිනිසුන් මෙම රෝගයෙන් පෙළෙනවා. ශ්රී ලංකාවේ 10-15%ක් පමණ ජනගහනයට මයිග්රේන් ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර තියෙනවා. කාන්තාවන් තුළ පිරිමින්ට වඩා තුන් ගුණයකින් වැඩිපුර මයිග්රේන් ඇති වෙනවා.
නමුත් වැදගත්ම කරුණ – මයිග්රේන් යනු හුදෙක් 'නරක හිසරදයක්' නෙමෙයි. එය නිසි ප්රතිකාර අවශ්ය වන ස්නායු රෝගයක්.
අද අපි මෙම රෝගය නවීන විද්යාව සහ ආයුර්වේදය යන කෝණ දෙකෙන්ම විමසා බලමු.
1. නවීන විද්යාත්මක පැහැදිලි කිරීම – මයිග්රේන් යනු කුමක්ද?
මොළයේ සිදුවන කුණාටුව
මයිග්රේන් යනු සාමාන්ය හිසරදයක් නොවෙයි. එය ස්නායු රෝගයක්. මොළයේ ස්නායු සෛල හදිසියේ අධික ලෙස උත්තේජනය වෙනවා. රුධිර නාල ප්රසාරණය වෙනවා. ප්රදාහය ඇති වෙනවා. ස්නායු පණිවිඩකාරක රසායනික ද්රව්ය මුදා හරිනවා.
මෙම සිදුවීම් එකතු වීමෙන් දැඩි, ගැසී ගැසී, ස්පන්දනය වන හිසරදයක් ඇති වෙනවා. බොහෝ විට හිසේ එක් පැත්තකට පමණක් බලපානවා – වමට හෝ දකුණට. නමුත් මයිග්රේන් කියන්නේ හිසරදය පමණක් නෙමෙයි. ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට හා ශබ්දයට සංවේදීතාව, සහ සමහර විට දර්ශන මායාවන් (aura) ද ඇති වෙනවා.
මයිග්රේන් වර්ග
මයිග්රේන් වර්ග දෙකක් තියෙනවා.
පළමුවැන්න මයිග්රේන් ඕරා සමඟයි. මෙහිදී හිසරදයට පෙර හෝ සමඟ දර්ශන මායාවන් ඇති වෙනවා. ආලෝක රේඛා, දිලිසීම්, අන්ධ ලප, හෝ අමුතු සුවඳ හෝ රසයන් දැනෙන්න පුළුවන්. සමහර රෝගීන්ට කථා කිරීමේ ගැටලු හෝ ශරීරයේ එක් පැත්තක දුර්වලතාව ඇති විය හැකියි.
දෙවැන්න මයිග්රේන් ඕරා නැතිවයි. මෙහිදී හිසරදය පමණක් ඇති වෙනවා. මෙය වඩාත් සුලභයි. නමුත් රිද්මය එකමයි – ගැසී ගැසී, වේදනාකාරී. ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට හා ශබ්දයට සංවේදීතාව ඇති විය හැකියි.
මයිග්රේන් අවධි
මයිග්රේන් ප්රහාරයක් අවධි කිහිපයකින් සමන්විත වෙනවා.
පූර්ව රෝග ලක්ෂණ අවධිය හිසරදයට පැය 24-48 කට පෙර ආරම්භ වෙනවා. එහිදී මනෝභාවය වෙනස්වීම්, ආහාර රුචිය වෙනස්වීම, නිතර කැස්ස, නිතර මුත්රා වීම, සුවඳ දැනීම වැඩිවීම වැනි දේ ඇති වෙනවා.
ඕරා අවධිය හිසරදයට පෙර හෝ සමඟ ඇති වෙනවා. එය විනාඩි 5-60 අතර කාලයක් පවතිනවා. දර්ශන මායාවන්, හිරි වැටීම්, කථා කිරීමේ ගැටලු ඇති වෙනවා.
හිසරද අවධිය පැය 4-72 අතර කාලයක් පවතිනවා. ගැසී ගැසී වේදනාව, ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට හා ශබ්දයට සංවේදීතාව ඇති වෙනවා.
පශ්චාත් අවධිය හිසරදයෙන් පසු ඇති වෙනවා. එහිදී වෙහෙස, නිදිමත, මානසික අවපීඩනය, සතුට, හෝ මානසික අවුල් ඇති විය හැකියි.
2. ආයුර්වේදීය පැහැදිලි කිරීම – අර්ධාවභේදක
"අර්ධාවභේදක" යන නමේ අරුත
"අර්ධ" යනු අඩක්. "අවභේදක" යනු බෙදීම. එනම් හිසේ අඩක් බෙදෙන තරම් රිදෙන රෝගය. හරියටම මයිග්රේන් එක් පැත්තකට බලපානවා වගේ.
ආයුර්වේදයට අනුව අර්ධාවභේදක ඇති වන්නේ පිත්ත හා වාතය එකතු වී හිසේ නාලිකා අවහිර කිරීම නිසා. අජීර්ණයෙන් ඇති වන ආම හිසට නැගීම නිසා. මානසික ආතතිය, කෝපය, නින්ද අඩුවීම, අධික උණුසුම, දීප්තිමත් ආලෝකය වැනි දේ නිසා.
පිත්ත උග්ර වූ විට හිසේ තාපය හා ගිනි ගැනීමක් වගේ දැනෙනවා. රුධිර නාල ප්රසාරණය වීම, ප්රදාහය, උණුසුම, කෝපය, සහ ආවේගශීලී බව ඇති වෙනවා.
වාතය උග්ර වූ විට ගැසී ගැසී වේදනාව, වියළි බව, නොසන්සුන්තාව, චංචල බව, සහ මානසික ආතතිය ඇති වෙනවා.
කප් ද සම්බන්ධ විය හැකියි. කප් උග්ර වූ විට බර බවක්, ගිලන් බව, නිදිමත, සහ උදාසීනත්වය ඇති වෙනවා.
ආයුර්වේදයට අනුව හේතු සාධක
අනිසි ආහාර ගැනීම නිසා ආම සෑදී හිසේ නාලිකා අවහිර වෙනවා. විශේෂයෙන් උණුසුම්, කුළුබඩු, ඇඹුල්, කටුක ආහාර පිත්ත උග්ර කරනවා.
අජීර්ණය, මලබද්ධය, ආමාශ ගැටලු නිසා ආම හිසට නැගී මයිග්රේන් ඇති කරනවා.
නින්ද අඩුවීම හෝ අධික නින්ද වාතය හා පිත්ත අසමතුලිත කරනවා.
මානසික ආතතිය, කාංසාව, කෝපය, බිය වැනි හැඟීම් පිත්ත හා වාතය උග්ර කරනවා. විශේෂයෙන් යටපත් කළ කෝපය පිත්ත උග්ර කිරීමට ප්රධාන හේතුවක්.
අධික උණුසුම, දීප්තිමත් ආලෝකය, ශබ්දය, සුවඳ වැනි උත්තේජන පිත්ත හා වාතය උග්ර කරනවා.
කාන්තාවන් තුළ ඔසප් චක්රය, ගැබ්ගැනීම, ආර්තවහරණය වැනි හෝමෝන වෙනස්වීම් පිත්ත උග්ර කරනවා.
3. ආයුර්වේද ප්රතිකාර ප්රොටෝකෝලය
මයිග්රේන් සම්පූර්ණයෙන් සුව කළ නොහැකියි. නමුත් නිවැරදි ප්රවේශයක් මගින් රෝග ලක්ෂණ පාලනය කළ හැකියි. ප්රහාරවල සංඛ්යාතය හා තීව්රතාව අඩු කළ හැකියි. ජීවන ගුණත්වය වැඩි දියුණු කළ හැකියි.
ආයුර්වේදය මේ සඳහා සම්පූර්ණ ප්රවේශයක් ලබා දෙනවා – ආහාර, ජීවන රටාව, ශාරීරික ප්රතිකාර, සහ මානසික සෞඛ්යය යන සියල්ල එකට සම්බන්ධ කරමින්.
3.1 වහාම සහනය
මයිග්රේන් ප්රහාරයක් ඇති වූ විට මොකද කරන්නේ?
පළමුව, සන්සුන්, අඳුරු, නිහඬ කාමරයකට යන්න. ආලෝකය හා ශබ්දය අවම කරන්න. ජනේල වසා දමන්න. තිර රෙදි ඇද දමන්න. මෙය උත්තේජන අවම කරනවා.
හිස මත සිසිල් තුවායක් හෝ අයිස් පැකට්ටුවක් තබන්න. මෙය රුධිර නාල හැකිලීමට හා ප්රදාහය අඩු කිරීමට උපකාරී වෙනවා. නළල, පන්සල්, හෝ බෙල්ල පිටුපස තැබිය හැකියි.
නිදා ගැනීමට හෝ විවේක ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. නින්ද බොහෝ විට මයිග්රේන් සුව කරනවා.
වතුර ටිකක් බොන්න. විජලනය මයිග්රේන් ඇති කරන සාධකයක්.
අත් හා පාද උණුසුම් ජලයේ පොඟවා ගැනීම – මෙය හිසේ රුධිර ප්රවාහය අඩු කර වේදනාව සමනය කරනවා.
හිස, බෙල්ල, සහ උරහිස් වලට මෘදු සම්බාහනය කිරීම – ආතතිය ලිහිල් කරනවා.
ගැඹුරු, සෙමින් හුස්ම ගැනීම – මනස සන්සුන් කරනවා.
3.2 ශාරීරික ප්රතිකාර
ශිරෝධාරා
නළල මත ඖෂධීය තෙල්, තක්ර, හෝ කිරි ධාරාවක් යෙදීම. මෙය මනසේ තාපය හා පිත්ත සන්සුන් කරනවා. රුධිර නාල ලිහිල් කරනවා. වේදනාව සමනය කරනවා. නින්ද වැඩි දියුණු කරනවා.
ශිරෝධාරාව පිත්ත ප්රධාන මයිග්රේන් සඳහා විශේෂයෙන් ඵලදායීයි. එය මනසේ තාපය සිසිල් කරනවා.
නස්ය
නාසයෙන් ඖෂධ ලබා දීම. මෙය හිසේ නාලිකා පිරිසිදු කරනවා. ආම හා පිත්ත පහළට ගෙන යනවා. හිසේ බර හා තද ගතිය අඩු කරනවා.
නස්ය සියලු වර්ගයේ මයිග්රේන් සඳහා ප්රයෝජනවත්.
අබ්යංග
හිස, බෙල්ල, සහ උරහිස් වලට තෙල් සම්බාහනය. මෙය වාතය හා පිත්ත සමනය කරනවා. ආතතිය ලිහිල් කරනවා. රුධිර සංසරණය වැඩි දියුණු කරනවා.
විශේෂයෙන් හිසට සහ බෙල්ලට තෙල් ගැල්වීම වාතය හා පිත්ත සමනය කිරීමට ඉතා ඵලදායීයි.
ප්රාණායාම
සෙමින්, ගැඹුරු හුස්ම ගැනීම. විශේෂයෙන් ශීතලී ප්රාණායාම (සිසිලස ලබා දෙන හුස්ම). මෙය මනස සන්සුන් කරනවා. පිත්ත අඩු කරනවා.
නාඩි ශෝධන (විකල්ප නාසික හුස්ම) ප්රාණායාමය ද ප්රයෝජනවත්. මෙය මනසේ සමබරතාව ඇති කරනවා.
3.3 ආහාර මාර්ගෝපදේශ
කළ යුතු දේ
සිසිලස ලබා දෙන ආහාර – පැණිරස, මිහිරි, සැහැල්ලු ආහාර. නැවුම් පලතුරු, එළවළු, ධාන්ය. ප්රමාණවත් ජලය පානය. කාලෝචිත ආහාර ගැනීම.
විශේෂයෙන් කොමඩු, පැපොල්, දෙළුම්, මිදි වැනි පලතුරු. පිපිඤ්ඤා, වට්ටක්කා, ගෝවා වැනි එළවළු. බත්, ඉරිඟු, තිරිඟු වැනි ධාන්ය. ගිතෙල්, කිරි, තිරපාල වැනි කිරි ආශ්රිත ආහාර. ඉඟුරු, කහ, ගිතෙල් වැනි ප්රති-ප්රදාහී ආහාර.
වළක්වා ගත යුත්තේ මොනවාද?
උණුසුම්, කුළුබඩු, ඇඹුල්, කටුක ආහාර. චොකලට්, චීස්, මත්පැන්, කැෆේන්. සැකසූ ආහාර හා පාන. අක්රමවත් ආහාර ගැනීම. අධික උණුසුම් ආහාර වළකින්න.
විශේෂයෙන් මිරිස්, ගම්මිරිස්, කරාබු නැටි වැනි අධික කුළුබඩු. ඇඹුල් ආහාර – ලෙමන්, ඇඹුල් පලතුරු. කටුක ආහාර – වම්බටු, තිත්ත ගෝවා. සැකසූ ආහාර – ටින් ආහාර, පැකට් ආහාර. කැෆේන් – කෝපි, තේ, චොකලට්. මත්පැන් සියලු වර්ග.
3.4 ජීවන රටාව
නිත්ය දිනචර්යාවක්
එකම වේලාවට අවදි වීම, ආහාර ගැනීම, නින්දට යාම වැදගත්. මෙය ශරීරයේ රිද්මය සමබර කරනවා. පිත්ත හා වාතය සමනය කරනවා.
උදෑසන 6ට පමණ අවදි වීම, උදෑසන 8ට පමණ ආහාර ගැනීම, දිවා 12ට පමණ දිවා ආහාරය, සවස 6ට පමණ සවස ආහාරය, රාත්රී 10ට පමණ නින්දට යාම සුදුසුයි.
ආතතිය පාලනය
යෝග, ධ්යානය, ප්රාණායාම. හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම. සන්සුන් සංගීතයට සවන් දීම. කියවීම, කලාව, උද්යාන වැඩ වැනි සන්සුන් ක්රියාකාරකම්. කෝපය, කාංසාව, ආතතිය හඳුනාගෙන ඒවා පාලනය කිරීමට ඉගෙන ගැනීම.
නින්දේ සනීපාරක්ෂාව
රාත්රී 10ට පෙර නින්දට යාම. ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණවලින් පැය 1කට පෙර වැළකීම. නිදන කාමරය අඳුරු, සිසිලස, සන්සුන් විය යුතුයි. සෑම දිනකම එකම වේලාවට නින්දට යාම හා අවදි වීම.
ශාරීරික ක්රියාකාරකම්
මධ්යස්ථ ශාරීරික ක්රියාකාරකම් – ඇවිදීම, යෝග, පිහිනීම. මෙය ආතතිය අඩු කරනවා. රුධිර සංසරණය වැඩි දියුණු කරනවා. නින්ද වැඩි දියුණු කරනවා. අධික ශාරීරික වෙහෙස මයිග්රේන් ඇති කරන නිසා මධ්යස්ථව කිරීම වැදගත්.
3.5 ප්රේරක හඳුනාගැනීම
මයිග්රේන් පාලනයේ වැදගත්ම කොටස – ඔබේ ප්රේරක හඳුනා ගැනීම.
ඔබට මයිග්රේන් ඇති කරන ආහාර මොනවාද? නින්ද අඩු වූ විට ඇති වෙනවාද? ආතතියෙන් ඇති වෙනවාද? ඇතැම් ආලෝකයක්, සුවඳක්, ශබ්දයක් නිසා ඇති වෙනවාද? හෝමෝන වෙනස්වීම් නිසා ඇති වෙනවාද? කාලගුණික වෙනස්වීම් නිසා ඇති වෙනවාද?
මෙම ප්රේරක හඳුනාගෙන ඒවා වළක්වා ගැනීම – මයිග්රේන් පාලනයේ පළමු හා වැදගත්ම පියවර.
මයිග්රේන් දිනපොතක් තබා ගන්න
එහි ඇතුළත් කළ යුතු දේ:
· ආහාර ගත් දේ
· නින්දේ වේලාව හා ගුණත්වය
· ආතති මට්ටම
· හෝමෝන වෙනස්වීම් (කාන්තාවන් සඳහා)
· කාලගුණික තත්ත්වයන්
· මයිග්රේන් ඇති වූ වේලාව
· රෝග ලක්ෂණ
· කළ ප්රතිකාර
මෙම දිනපොත ඔබේ ප්රේරක හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වෙනවා.
4. රෝගියා රැකබලා ගන්නවුන් සඳහා උපදෙස්
මයිග්රේන් රෝගියෙකු රැකබලා ගැනීමට ඉවසීම හා අවබෝධය අවශ්යයි.
මයිග්රේන් ප්රහාරයකදී
සන්සුන්, අඳුරු, නිහඬ කාමරයක් සපයන්න. ආලෝකය හා ශබ්දය අවම කරන්න. සිසිල් තුවායක් හෝ අයිස් පැකට්ටුවක් ලබා දෙන්න. වතුර ටිකක් ලබා දෙන්න. රෝගියාට විවේක ගැනීමට ඉඩ දෙන්න. කතා කිරීමෙන් හා ශබ්දයෙන් වළකින්න. අවශ්ය නම් වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න.
දිනපතා ජීවිතයේදී
රෝගියාට නිත්ය දිනචර්යාවක් පවත්වා ගැනීමට උපකාර කරන්න. කාලෝචිත ආහාර ගැනීමට දිරිගන්වන්න. ප්රමාණවත් නින්දක් ලබා ගැනීමට උපකාර කරන්න. ආතතිය පාලනයට උපකාර කරන්න. ප්රේරක හඳුනා ගැනීමට උපකාර කරන්න. රෝගියාට මානසික සහයෝගය ලබා දෙන්න.
ඔබ ගැන සැලකිලිමත් වන්න
රෝගියා රැකබලා ගන්නා ඔබටත් විවේකය අවශ්යයි. ඔබේ සෞඛ්යය හා මානසික සෞඛ්යය ගැන සැලකිලිමත් වන්න. අවශ්ය විටදී උපකාර ලබා ගන්න.
5. මයිග්රේන් ගැන මතක තබා ගත යුතු කරුණු
මයිග්රේන් යනු හුදෙක් හිසරදයක් යන මතය වැරදියි. එය ස්නායු රෝගයක්.
මයිග්රේන් බෝවන රෝගයක් යන මතය වැරදියි. එය කිසිවෙකුට බෝ නොවේ.
මයිග්රේන් පාලනය කළ නොහැකියි යන මතය වැරදියි. නිවැරදි ප්රතිකාර හා ජීවන රටාවෙන් පාලනය කළ හැකියි.
මයිග්රේන් යනු මානසික රෝගයක් යන මතය වැරදියි. එය ස්නායු රෝගයක්.
මයිග්රේන් සඳහා වේදනා නාශක පමණක් ප්රමාණවත් යන මතය වැරදියි. ආහාර, ජීවන රටාව, සහ ප්රේරක පාලනය ද අවශ්යයි.
මයිග්රේන් නිසා බිය නොවන්න. එය පාලනය කළ හැකි රෝගයක්. නිවැරදි ප්රතිකාර, ජීවන රටාව, සහ ප්රේරක පාලනය ඇති විට මයිග්රේන් ප්රහාර සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකියි.
මතක තබා ගන්න – මයිග්රේන් යනු හුදෙක් හිසරදයක් නොවෙයි. එය ස්නායු රෝගයක්. මයිග්රේන් පාලනය කළ හැකියි. ප්රේරක හඳුනාගැනීම ප්රධාන පියවරයි. ආහාර හා ජීවන රටාව වෙනස් කිරීම ප්රයෝජනවත්. ආයුර්වේද හා නවීන ප්රතිකාර එකට ගැනීමට පෙර සුදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබා ගන්න.
මයිග්රේන් ගැන දැනුම තමයි බිය දුරු කරන්නේ. දැනුම තමයි රෝගියාට සහනය ලබා දෙන්නේ.
ඊළඟ කොටස: අපි කතා කරමු අනන්ත වාත (Trigeminal Neuralgia) ගැන. එය ආයුර්වේදයේ හඳුන්වන ආකාරය හා සුව ක්රම ගැන...
Protect copyright ©️
Dr. Ahinnsa Welarathne
AYURVAHI -Your path to complete well-being, naturally