25/08/2026
දරුවන්ට අපි උගන්වන දේවලට වඩා, ඔවුන් අපෙන් දකින දේ බලවත් වෙන්න පුළුවන්.
Albert Banduraගේ Social Learning Theory අනුව, මිනිසුන් ඉගෙන ගන්නේ තමන්ට සෘජුවම කියාදෙන දේවල් වලින් පමණක් නොවේ.
අපි අනෙක් අය නිරීක්ෂණය කරමින් (Observational Learning), ඔවුන්ගේ හැසිරීම් ආදර්ශයට ගනිමින්ද ඉගෙන ගන්නවා.
විශේෂයෙන්ම දරුවන්ගේ ලෝකයේ, දෙමාපියන් කියන්නේ ඔවුන් නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරන වැදගත්ම ආදර්ශ දෙකක්.
ඒ නිසා දරුවාට,
“කෝප වෙන්න එපා” කියන අතරේ අපි කෝපයෙන් හැසිරෙනවා නම්…
“අනිත් අයට ගරු කරන්න” කියන අතරේ අපි කෙනෙකුට අපහාස කරනවා නම්…
“වැරැද්දක් කළාම සමාව ඉල්ලන්න” කියන අතරේ අපි අපේ වැරදි පිළිගන්නේ නැත්නම්…
දරුවා ඉගෙන ගන්නේ අපි කියන වචන පමණක් නොවේ.
ඔහු අපේ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කරනවා.
Bandura පෙන්වා දුන්නේ මේ ඉගෙනීමේ ක්රියාවලිය සරලව “බලාගෙන අනුකරණය කිරීමක්” පමණක් නොවන බවයි.
දරුවා කෙනෙකුගේ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කරනවා.
එය මතකයේ තබා ගන්නවා.
අවශ්ය අවස්ථාවක එය ක්රියාත්මක කරන්න පුළුවන්.
ඒ හැසිරීමට ලැබෙන ප්රතිඵලයත් නිරීක්ෂණය කරනවා.
ඒ නිසා දරුවා ඉදිරියේ අපි හැසිරෙන ආකාරය, ඔහුගේ අනාගත හැසිරීම් පිළිබඳ නිහඬ පාඩමක් විය හැකියි.
දරුවා අපෙන් දකින දේ…
අම්මා හෝ තාත්තා ප්රශ්නයක් ආවම සන්සුන්ව කතා කරනවා නම් —
👉 දරුවා ගැටලු විසඳීමේ ආකාරයක් ඉගෙන ගන්නවා.
දෙමාපියන් තමන්ගේ වැරදි පිළිගෙන සමාව ඉල්ලනවා නම් —
👉 දරුවා වගකීම සහ නිහතමානීකම ඉගෙන ගන්නවා.
දෙමාපියන් එකිනෙකාට ගරු කරනවා නම් —
👉 දරුවා ගෞරවය සම්බන්ධතාවයක සාමාන්ය කොටසක් ලෙස දකින්න පටන් ගන්නවා.
දෙමාපියන් අසීරු අවස්ථාවක උත්සාහය අත් නොහරිනවා නම් —
👉 දරුවා perseverance සහ resilience ගැන ඉගෙන ගන්නවා.
දෙමාපියන් අන් අයට කරුණාවෙන් සලකනවා නම් —
👉 දරුවාට කරුණාව පොතකින් නොව ජීවිතයෙන් ඉගෙන ගන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා Parenting කියන්නේ දරුවාට නිතරම උපදෙස් දීම පමණක් නොවේ.
සමහර වෙලාවට,
“මට අවශ්ය මගේ දරුවා මේ විදිහට හැසිරෙනවා දකින්න”
කියලා සිතනවාට වඩා,
“මගේ දරුවාට මේ හැසිරීම මගෙන් දකින්න ලැබෙනවාද?”
කියලා අපෙන්ම අහගැනීම වඩා වැදගත්.
දරුවාට emotional regulation උගන්වන්න කලින්, අපි අපේ හැඟීම් කළමනාකරණය කරන ආකාරය පෙන්වමු.
දරුවාට respect උගන්වන්න කලින්, අපි අන් අයට ගරු කරන ආකාරය පෙන්වමු.
දරුවාට kindness උගන්වන්න කලින්, අපි දිනපතා කරුණාව ක්රියාවෙන් පෙන්වමු.
මතක තබාගන්න…
දරුවා ඔබේ සෑම දෙයක්ම අනුකරණය නොකරනු ඇත.
නමුත් ඔබ ඔහුගේ/ඇයගේ ලෝකයේ වැදගත්ම ආදර්ශයක් විය හැකියි.
ඒ නිසා දරුවෙකුගේ අනාගත පෞරුෂය ගැන සිතන විට,
“මගේ දරුවා කවුරු වෙන්න ඕනද?”
කියන ප්රශ්නයට පමණක් නොව,
“මගේ දරුවා ඉදිරියේ මම කවුරු වෙමින් ජීවත් වෙනවාද?”
කියන ප්රශ්නයටත් පිළිතුරක් සොයමු.
Because children don’t just listen to us…
They watch us.
And sometimes, our everyday life becomes their first lesson.
ආදරයෙන් ධාන්යා
Danya Gunasekara
Grow & Glow with Danya