25/11/2024
PANS / PANDAS
PANS (Педијатриски синдром на акутен почеток на невропсихијатриски симптоми) и PANDAS (Педијатриски автоимуни невропсихијатриски нарушувања поврзани со стрептококни инфекции) се состојби кои вклучуваат нагло и сериозно појавување на невропсихијатриски симптоми кај деца, за кои се верува дека се предизвикани од дисфункција на имунолошкиот систем.
PANS:
Дефиниција: PANS е поширока категорија која ги опфаќа ненадејните невропсихијатриски симптоми, како што се опсесивно-компулсивно однесување, тикови, анксиозност или промени во расположението.
Причини: За разлика од PANDAS, кој е специфично поврзан со стрептококни инфекции, PANS може да биде предизвикан од различни инфекции (вирусни, бактериски, габични) или од неинфективни фактори (алергии, токсини).
Симптоми:
Ненадеен почеток на ОКР (опсесивно-компулсивно растројство) или ограничувања во исхраната.
Дополнителни симптоми како анксиозност, депресија, раздразливост, нарушувања на сонот и пад на академскиот успех.
PANDAS:
Дефиниција: PANDAS конкретно се однесува на случаи предизвикани од група А стрептококна инфекција (GAS).
Механизам: Имунолошкиот одговор на стреп инфекцијата произведува антитела кои погрешно ги напаѓаат мозочните ткива (молекуларна мимикрија), особено во области како базалните ганглии, кои се одговорни за емоциите и моторната контрола.
Симптоми: Слични на PANS, но силно поврзани со стреп инфекции. Симптомите вклучуваат:
ОКР или тикови кои се појавуваат ненадејно.
Анксиозност од раздвојување.
Емоционални испади.
Регресија во однесувањето (на пр., бебешки говор).
Промени во ракописот или моторните вештини.
Автоимун енцефалитис:
И PANS и PANDAS се сметаат за форми на автоимун енцефалитис, каде што абнормалниот одговор на имунолошкиот систем предизвикува воспаление во мозокот, што влијае на невролошката и психијатриската функција. Се верува дека ова воспаление го нарушува нормалното функционирање на мозокот, особено во деловите кои ја контролираат емоцијата, однесувањето и движењето.
Дијагноза:
Дијагнозата на PANS или PANDAS вклучува:
1. Ненадеен почеток на симптоми.
2. Доказ за инфективен предизвикувач (за PANDAS, конкретно стреп).
3. Исклучување на други медицински или психијатриски состојби.
Третман:
Антибиотици за лекување на основната инфекција кај PANDAS.
Антивоспалителни третмани (стероиди или НСАИЛ).
Имуномодулаторни терапии (IVIG или плазмафереза во тешки случаи).
Иако истражувањата продолжуваат, постои сè поголемо признавање на PANS и PANDAS како легитимни автоимуни процеси. Сепак, нивната дијагноза и третман можат да бидат сложени поради преклопувањето на симптомите со други состојби. Често е неопходна соработка помеѓу педијатри, психијатри, имунолози и невролози.