08/05/2026
Hanta Virus (ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်)
ကြွက်နှင့် ရှဉ့်ကဲ့သို့သော ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများမှတစ်ဆင့် လူသို့ကူးစက်တတ်သည့် ပြင်းထန်သောအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိအချိန်ထိ တိကျသေချာသော ကုသဆေး (Specific Treatment) မရှိသေးသော်လည်း ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သော နည်းလမ်းများစွာရှိပါသည်။
၁။ ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ဆိုသည်မှာ အဓိကအားဖြင့် ကြွက်များ၏ ဆီး၊ မစင်နှင့် တံတွေးတို့တွင် တည်ရှိသည်။ လူသားများအနေဖြင့် ၎င်းအညစ်အကြေးများပါဝင်သော ဖုန်မှုန့်များကို ရှူရှိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ရှိသော ကြွက်ကိုက်ခံရခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရတတ်သည်။
၂။ ရောဂါလက္ခဏာများ
ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပါက အောက်ပါလက္ခဏာများကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် ခံစားရလေ့ရှိသည် -
* **အစောပိုင်းလက္ခဏာများ:**
ဖျားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ကြွက်သားများနာကျင်ခြင်း (အထူးသဖြင့် ခါး၊ တင်ပါးနှင့် ပုခုံး)၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အော့အန်ခြင်း။
* **နောက်ဆက်တွဲလက္ခဏာများ (၄ ရက်မှ ၁၀ ရက်အတွင်း):**
အဆုတ်အတွင်း အရည်များစုလာခြင်းကြောင့် အသက်ရှူရခက်ခဲလာခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်းနှင့် ချောင်းဆိုးခြင်း။ ဤအဆင့်ကို **Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS)** ဟုခေါ်ပြီး အသက်အန္တရာယ် အလွန်စိုးရိမ်ရပါသည်။
၃။ ကုသမှုအပိုင်း
လက်ရှိတွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ရိုက်သတ်နိုင်သော **Specific Antiviral Drug (ဗိုင်းရပ်စ်သတ်ဆေး)** မရှိသေးပါ။
* လူနာကို အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင် (ICU) တွင် ထားရှိပြီး အသက်ရှူစက် (Ventilator) အကူအညီဖြင့် အောက်ဆီဂျင် ပေးဝေခြင်း။
* ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ရေဓာတ်နှင့် ဆားဓာတ်ကို ထိန်းညှိပေးခြင်း စသည့် အထောက်အကူပြု ကုသမှုများ (Supportive Care) ကိုသာ အဓိကပြုလုပ်ပေးနိုင်ပါသည်။
၄။ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းများ (အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်း)
ကုသဆေးမရှိသည့်အတွက် ကာကွယ်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာသင့်သည် -
# # # (က) ကြွက်များဝင်ရောက်မှုကို တားဆီးခြင်း
* အိမ်တွင်း၊ အိမ်ပြင်ရှိ အပေါက်များနှင့် အက်ကြောင်းများကို ပိတ်ပါ။
* အစားအစာများကို လုံခြုံသောဗူးများဖြင့် သိမ်းဆည်းပါ။
* အမှိုက်ပုံးများကို အမြဲအဖုံးအုပ်ထားပါ။
# # # (ခ) သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရာတွင် သတိပြုရန်
* ကြွက်အညစ်အကြေးများကို တွေ့ပါက ဖုန်စုပ်စက် သို့မဟုတ် တံမြက်စည်းဖြင့် တိုက်ရိုက်မလှည်းပါနှင့် (ဗိုင်းရပ်စ်ပါသော ဖုန်မှုန့်များ လေထဲပျံ့နှံ့နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်)။
* အရင်ဆုံး ပိုးသတ်ဆေးရည် (သို့မဟုတ်) ကလိုရင်း (Bleach) ရည်ဖြင့် ဖျန်းပြီး ၅ မိနစ်ခန့် စိမ်ထားပါ။ ထို့နောက် လက်အိတ်စွပ်၍ တစ်ရှူး သို့မဟုတ် အဝတ်စဖြင့် ဂရုတစိုက် သိမ်းဆည်းစွန့်ပစ်ပါ။
# # # (ဂ) အကာအကွယ်ပစ္စည်းများ အသုံးပြုခြင်း
* စတိုခန်းများ၊ ဂိုဒေါင်ဟောင်းများကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါက နှာခေါင်းစည်း (Mask) နှင့် လက်အိတ်ကို မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ပါ။
> **အနှစ်ချုပ်မှတ်ချက်:** ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်သည် လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ ကူးစက်နိုင်ခြေ အလွန်နည်းသော်လည်း ကြွက်များရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ရသူများအတွက် အထူးသတိထားရမည့် ရောဂါဖြစ်သည်။ အပြင်းအထန်ဖျားခြင်းနှင့်အတူ အသက်ရှူရခက်ခဲသည့် လက္ခဏာပြပါက နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းသို့ အမြန်ဆုံးပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။
>
သေဆုံးနိုင်ခြေနှုန်း (Fatality Rate)
ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သော Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) ခေါ် အဆုတ်ရောင်ရောဂါလက္ခဏာ စတင်ခံစားရပါက သေဆုံးနှုန်းမှာ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်း (38%) ခန့် ရှိပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကူးစက်ခံရသူ (၁၀) ဦးလျှင် (၄) ဦးခန့်မှာ အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
#အောင်အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံ
