28/04/2026
Цуврал нийтлэл #1
Цусан дахь сахар (=глюкоз) ба инсулин
Бидний амаар орсон нүүрс ус задраад цусанд глюкоз буюу энергийн эх үүсвэр болон ордог бол тэр энергийн эх үүсвэрийн гол хэрэглэгчид болох биеийн бүх эсүүд хэрхэн үр дүнтэй ашиглаж чадах нь бидний нойр булчирхайгаас ялгардаг инсулин дааврын үйл ажиллагаанд дулдуйдаж явагддаг. Эндээс тусгаж авах гол санаанууд:
- Нүүрс ус бие дотор явагдаж буй эсүүдийн бүх үйл ажиллагаанд гол энергийн эрчим хүч болдог учир хоолноосоо бүрмөсөн хасч болохгүй.
- Гол нь зөв нүүрс усыг, зөв хэмжээтэйгээр, зөв цагтаа, уураг, өөх тос, ислэгтэй зөв харьцаатайгаар хамт идэх нь чухал.
- Глюкозын хамгийн гол хэрэглэгчид нь тархи, булчин, элэг, бидний бүх эсүүдэд хүчилтөрөгч тээвэрлэдэг цусны улаан эс, бөөр, өөхний эдүүд юм. Оюуны ачаалалтай эсвэл биеийн ачаалал өндөртэй ажилладаг хүмүүсийн нүүрс усны хэрэгцээ энгийн хүмүүсийг бодвол харьцангуй өндөр байдаг гэж хэлж болно.
- Тухайн хүний нас, хүйс, булчингийн масс, оюуны ачаалал, дасгал хөдөлгөөн, жирэмслэлт, хөхүүл, архаг хууч өвчлөл, инсулины дөжрөл зэргээс хамаарч хоолоор авах нүүрс усны хэрэгцээ өөр өөр.
- Тэгвэл хоолоороо нүүрс усаа ихдүүлэхгүй, багадуулахгүй, яг тохирсон хэмжээгээрээ авч байгаагаа хэрхэн мэдэх вэ гэвэл хамгийн энгийн арга хэвлийн тойргоо хэмжиж үзэх. Эрэгтэйчүүдэд хэвлийн тойрог 90см-ээс бага, эмэгтэйчүүдэд 80 см-ээс бага байх. Бүр нарийвчалж мэдмээр байвал цусанд дахь глюкозын хэмжээг өлөн үед, хоол идсэнээс 1 цагийн дараа, 2 цагийн дараа тус тус шинжлүүлэх.
- Хоол идсэний дараа цусан дахь глюкоз ямар хоол идсэнээс шалтгаалан ойролцоогоор 20 минутын дараагаас өсч эхэлдэг бол ихэвчлэн 1 цаг 15 минутын дараа хамгийн өндөр түвшинд ирдэг бөгөөд чихрийн шижингүй эрүүл хүмүүст 3 цагийн дараа гэхэд хэвийн түвшиндээ буюу өлөн үеийн түвшинд буцаад бууж ирдэг. Иймд хоол идсэнээс хойшхи 3 цагийн дотор хоол, амттан, чихэртэй ундаа зэргийг нэмж хэрэглэхгүй бол маш сайн. Өөрөөр хэлбэл өлссөн үедээ л юм идэх хэрэгтэй.
- Тохиолдоор ч юмуу, шаардлагаар ч юмуу, сонголтгүй ч юмуу буруу эсвэл хэт их тунгаар хоол идсэн бол хамгийн түрүүнд авах арга хэмжээ бол идсэнээс 20 минутын дотор 20 орчим минут алхах, гэрээ цэвэрлэх, сунгалт хийх зэрэг идэвхитэй үйл ажиллагаа хийснээр илүүдэл глюкозыг булчин авч хэрэглэснээр цусны сахар хэт их өсөхөөс сэргийлнэ, элэг өөхлөхөөс сэргийлнэ, өөхлөлт нэмэгдэхээс сэргийлнэ, цаашлаад чихрийн шижингээс сэргийлнэ. Ер нь ямар ч хоол идсэн дээрх зарчмаар хоол идсэний дараа их биеийн том, том булчингуудыг ажиллуулах нь биеийн галбираа хадгалах, эрч хүчтэй байхад маш тустай.
Хүндэтгэсэн Бадамцэцэг MD, PhD(c)
