Бүсгүй Ертөнц эмэгтэйчүүдийн эмнэлэг

24/07/2026

24/07/2026

Монголын Эх Барих Эмэгтэйчүүд,Нярай Судлалын Холбоо

​💙 Хүйн судасны талаарх анагаахын шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, эмнэлзүйн болон танин мэдэхүйн мэдээлэл
​🤰 Хүйн судасны бүтэц, үйл ажиллагааны тайлбар
​Хүйн (Umbilical cord) нь эх ба ургийг холбосон амин чухал эрхтэн бөгөөд хэвийн тохиолдолд нийт 3 судаснаас (1 вен, 2 артери) тогтдог.

Хүний биеийн ерөнхий цусны эргэлтээс ялгаатай нь хүйн судасны үүрэг нь эсрэгээрээ байдгаараа онцлогтой.

​1. Хүйн венийн судас (Umbilical Vein — 1 ширхэг)
​Хүйн хөндлөн зүслэгээр харахад хамгийн өргөн голчтой, ганц том судас нь Вен юм.
​Үүрэг: Ихэсээс хүчилтөрөгчөөр баялаг (артерийн) цус болон уураг, өөх тос, нүүрс ус, амин дэм зэрэг урагт шаардлагатай бүх шим тэжээлийг эхээс ураг руу зөөвөрлөн хүргэдэг.
​Онцлог: Хэдийгээр "вен" нэртэй ч хүчилтөрөгчтэй цус тээвэрлэдэг хамгийн чухал тэжээгч судас юм.

​2. Хүйн артерийн судас (Umbilical Arteries — 2 ширхэг)
​Венийн судасны хоёр талд мушгиралдсан байдалтай байрлах хоёр жижиг судас юм.
​Үүрэг: Ургийн биед бодисын солилцооны явцад үүссэн хаягдал бүтээгдэхүүн болон нүүрсхүчлийн хийгээр (CO₂) баялаг цусыг ургаас буцааж ихэс рүү тээвэрлэдэг. Эхэс нь энэхүү цусыг шүүж, эхийн цусны эргэлтээр дамжуулан гадагшлуулдаг.
​Онцлог: "Артери" нэртэй боловч венийн (хүчилтөрөгчгүй, хаягдалтай) цусыг тээвэрлэдэг.

​🛡️ Хүйн судасны хамгаалалт: Вартоны цэлцэгнүүр (Wharton's Jelly)
​Эдгээр гурван судас нь гадна талаараа Вартоны цэлцэгнүүр хэмээх салсархаг, уян хатан холбогч эдээр хүрээлэгдэн хамгаалагддаг.
​Ач холбогдол: Энэхүү цэлцэгнүүр нь ургийн хөдөлгөөний явцад хүй зангилагдах, дарагдах, мушгирахаас хамгаалж, судаснуудын цусан хангамжийг тасралтгүй, чөлөөтэй урсгах "дэр" буюу хамгаалалтын бүрхүүл болдог.

​🩺 Эмнэлзүйн ач холбогдол
​Хүйн ганц артери (Single Umbilical Artery - SUA): Зарим тохиолдолд хэт авиан оношилгоогоор (ЭХО) хүйг үзэхэд 3 судасны оронд 2 судас (1 вени, 1 артери) харагдах тохиолдол байдаг. Энэ нь ургийн өсөлтийн явцыг илүү нарийн хянах шаардлагатайг эмчид сануулдаг үзүүлэлт юм.

​Цусны урсгал (Doppler сонографи): Жирэмсний явцад хүйн артерийн цусны урсгалын эсэргүүцлийг Допплер аппаратаар хэмжсэнээр ихэсийн үйл ажиллагаа болон урагт хүчилтөрөгчийн дутагдал байгаа эсэхийг эрт илрүүлэх өндөр ач холбогдолтой.

​Жирэмсний үеийн боловсрол нь гэр бүлүүдэд зөв шийдвэр гаргах, эмчдээ илүү оновчтой асуулт тавих, улмаар амьдралын гайхамшигтай илүү ойр байх боломжийг олгодог. Хүүхэд хэвлийдээ хэрхэн өсөж торнидог талаар илүү ихийг мэдэхийг хүссэн хэн нэгэнтэй энэхүү мэдээллийг хуваалцаарай! 👶✨

​ #ЖирэмснийБоловсрол #ХүйнХолбоос #ТөрөхийнӨмнөхАсаргаа #ХүүхдийнХөгжил #ЭхийнЭрүүлМэнд #ЖирэмснийАялал

​Санамж: Энэхүү контент нь зөвхөн танин мэдэхүйн зориулалттай бөгөөд мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө, оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй.

​💙 Ирээдүйн ээжүүд, гэр бүлийнхэндээ хэрэгтэй үүднээс Share хийж хуваалцаарай.
​📌 Дараа харахад хэрэг болно, яг одоо Save хийж хадгалаарай.
​✨ Жирэмсний үеийн болон ургийн хөгжлийн сонирхолтой мэдээллийг цаг алдалгүй авахын тулд хуудсыг маань Follow хийж нэгдээрэй!

19/05/2026

Манай “Бүсгүй Ертөнц” эмэгтэйчүүдийн эмнэлэг нь:
✔ Эмэгтэйчүүдийн тусгайлсан үзлэг, зөвлөгөө
✔️PHENIX нано аппаратын физик эмчилгээ
✔ Мазок шинжилгээ
✔ TORCH-ийн шинжилгээ
✔ PCR шинжилгээ
✔ Жирэмсний болон эмэгтэйчүүдийн ЭХО
✔ Үтрээний ЭХО
✔ Үтрээний дуран
✔ Умайн хүзүүний эсийн шинжилгээ
✔ Хөхний үзлэг
✔️ Кесар болон мэс заслын боолт
✔ Бэлгийн замын халдварын оношлогоо зэрэг чиглэлүүдийн дагуу үзлэг, оношлогоо шинжилгээ явуулахаас гадна:
📌 Үтрээний бүх төрлийн үрэвслийн эмчилгээ
📌 БЗХӨ-ний эмчилгээ
📌 Бүх төрлийн спираль буюу ерөндөг тавих
-Энгийн
-Охидын
-Мөнгөжүүлсэн
-Мирена
📌 Спираль авах
📌Жирэмснээс хамгаалах суулгац авах, тавих
📌 Жирэмснээс сэргийлэх аргуудын талаарх зөвлөгөө
📌 Өсвөр насны охидын эрүүл мэндийн зөвлөгөө
📌 Настны шээс задгайрал зэрэг маш олон чиглэлийн дагуу эмчилгээ, зөвлөгөөг та бүхэндээ хүргэхийн тулд хичээн ажилладаг билээ
🚩Манай хаяг: Баянзүрх дүүргийн Номинтой байрны зүүн талд Хасбанкны 2 давхарт байрлаж байна
🌼Цагийн хуваарь:
Ажлын өдөр: 10:00-22.00 цаг
Амралтын өдөр: 12:00-22:00 цаг
📱Утас: 80705959, 89014459

05/09/2025

УМАЙН СОРВИНЫ ЖИРЭМСЭН

Умайн хуучин мэс заслын сорвин дээр жирэмслэлт болсон байна гэж оношлогдлоо? Энэ аюултай юу? Үргэлжлүүлэн тээвэл яах вэ?
Сүүлийн жилүүдэд манай улсад төдийгүй дэлхийн даяар кесар хагалгааны давтамж эрс нэмэгдэж байна. Кесар хагалгааны хувь ОХУ-д 18-25% барууны хөгжингүй улсуудад 15-30% (Герман, Францад 30% орчим, Голландад 12-15%,) Бразилд 50-80% Хятадад мөн муж бүр харилцан адилгүй 45-80% Тайвань 30-35%, манай Өргөө амаржих газарт 31-33% ЭХЭМҮТ-д 29% орчим байна.
Мэдээж давтамж нэмэгдэх тусам дагалдах жирэмслэлт, төрөлтийн эмгэгүүд нэмэгдсээр байна.
Үүний нэгэн том эмгэг бол сорвин дээрхи жирэмслэлт юм.
Анх энэ тухай 1978 онд Английн эрдэмтэд M.Kanat-Pektas нарын бүрэлдхүүнтэй эрдэмтэд бичиж өөрсдийн эмчилгээ, мэс заслын тухай судалгаа шинжилгээний материал хэвлүүлж байсан бол тэр цагаас өнөөг хүртэл ойролцоогоор 300 орчим судалгааны ажил, эрдэм шинжилгээний бүтээлүүд хэвлэгдсэн байна.
Ойролцоогоор дэлхий даяар 1:1800 аас 1:2200 орчим хувьтай тохиолддог байна.
Энэ үед сорвинд ихэс шигдэж бэхлэгдэх, гүн судасжилт үүсэх, цаашдаа жирэмслэлт томрох тусам эмгэг шигдэлт нэмэгдэж, умайн сорви нимгэрэх тусам давсагны хана уруу эмгэг судасжилт үүсэх жирэмсний явцад сорви нимгэрэн цүлхийлт үүсэх, улмаар нимгэрэн цоорч дотуур цус алдах, эх болон ургийн амь насанд аюултай хүндрэл өгөх явдал олонтаа боллоо.
Иймд кесар мэс заслын дараа дахин жирэмсэлж байгаа эмэгтэйчүүд аль болох эрт хугацаанд Хэт авиан шинжилгээ хийлгэж ураг бэхлэгдсэн байрлалаа оношлуулан, эрт арга хэмжээ авахуулах шаардлагатай. Энэ тохиолдолд жирэмслэлтийг зогсоож бага хугацаанд умайн хөндийг мэс заслын бэлэн байдалд цэвэрлэх, шаардлагатай бол эрт хугацаанд мэс заслын эмчилгээ хийж, эмгэг бэхлэгдсэн ургийг авч, сорви өөлөх зэрэг хагалгаа хийгддэг! Иймд та бүхэн аль болох эрт хяналтанд орж, эмгэг жирэмслэлтийг эрт оношлуулж, коррекци эмчилгээ, мэс ажилбар, мэс засал хийлгэх нь дараа дараагийн хүндрэл болон төрөх үед хүлээгдэж байгаа эх урагт үүсэх аюултай байдлаас сэргийлэх юм.

05/09/2025

ЗУЛБАЛТ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Жирэмсний түгээмэл тохиолдох хүндрэл. Нийт жирэмсний 15-20%-д тохиолдох ба ихэвчлэн жирэмсний эхний 3 сард тохиолдоно.
Зулбалт үүсэх шалтгаан тодорхой биш ч
-ургийн генийн өөрчлөлт,
-даавар болон дархлааны алдагдал,
-бэлэг эрхтний үрэвсэлт өвчин,
-БЗДХ,
-амьдралын зөв биш хэмнэл,
-өмнө нь үр хөндөлт хийлгэсэн,
-стресс,
-гэмтэл,
-эмийн хэрэглээ зэрэг хүчин зүйлс хамгийн их нөлөөлдөг байна.

Дараах эмнэлзүйн хэлбэрүүдээр илэрнэ.

Тулгамдсан зулбалт

-Үтрээнээс бага зэрэг цус гарах;
-Хэвлийн доод хэсгээр бага зэрэг өвдөх;
-Үзлэгт умайн хүзүү хаалттай, умай жирэмсний хугацаатай тохирсон;
-Умайн булчингийн агшилтыг бууруулах ношпа, папаверин г.м бэлдмэлүүд хэрэглэхээс гадна тайван амрах, бэлгийн хавьтал хийхгүй байхыг зөвлөнө.

Эхэлсэн зулбалт

Үтрээнээс цус гарна;
Хэвлийн доод хэсгээр өвдөнө;
Үзлэгт умайн хүзүү нээгдсэн, умайн хэмжээ жирэмсний хугацаатай тохирсон байна;
Ийм үед эмнэлэгт хэвтэх шаардлагатай.

Бүрэн бус зулбалт

-Үр хөврөлийн хэсэг гарч ихсийн хэсэг умайд үлдсэн байна;
-Үтрээнээс нөжирсөн цус ихээр гарна:
-Цус алдалтын дайрлагад орж болно;
-Хэвлийн доод хэсгээр хүчтэй өвдөнө, үзлэгт умайн хүзүү нээлттэй, умай жирэмсний хугацаанаас бага байна;
-Мэргэжлийн эмчид яаралтай хандана, судсанд том зүү хатгаж шингэн сэлбэж умайн хөндийг багажаар хусч цэвэрлэх эсвэл гар соруураар соруулах арга хэмжээ авна;
-Хэрэв багажын ажилбар хийхгүй бол цус алдалтын дайрлагад орж амь насаа алдах аюултай.
-Умай агшаах окситоцин эсвэл мизопростол хэрэглэнэ;
-Халдвар үрэвслийн эсрэг эмчилгээ хийнэ.

Бүрэн зулбалт
-Умайгаас зулбасан үр хөврөл ихсийн хамт бүрэн байна;
-Бүрэн зулбалтын дараа умайн агшилт сайжирч, цус тогтоно;
-Энэ үед умай агшаах, үрэвслээс сэргийлэх эмчилгээ хийж, хянана

05/09/2025

🧬 Эстроген даавар гэж юу вэ?

* Эстроген бол эмэгтэйчүүдийн бэлгийн дааврын гол бүлэг.
* Үндсэндээ өндгөвчөөс ялгардаг боловч бага хэмжээгээр бөөрний дээд булчирхай, өөхөн эдээс ч ялгардаг.
* Эрэгтэй хүнд ч бага хэмжээгээр байдаг.

📌 Гол үүрэг
1. Нөхөн үржихүй
Сарын мөчлөгийг зохицуулна.
Өндгөн эсийг боловсруулж, жирэмслэх орчинг бүрдүүлнэ.
2. Биеийн өөрчлөлт
- Хөхний хөгжил, биеийн хэлбэрийг эмэгтэйчүүдийн шинжээр тодорхойлно.
- Арьсыг уян, чийглэг байлгахад нөлөөлнө.
3. Яс ба зүрх судас
- Ясны нягтыг хамгаална (яс сийрэгжилтээс сэргийлнэ).
- Зүрх судасны эрүүл мэндийг дэмжинэ.
4. Сэтгэл санаа
- Сэтгэл хөдлөл, ой санамж, тархины үйл ажиллагаанд чухал нөлөөтэй.

⚖️ Эстрогений тэнцвэр алдагдвал
* Илүүдэл үед: жин нэмэх, сарын тэмдэг тогтворгүй болох, сүвэрхэгжих (миома, эндометриозын эрсдэл нэмэгдэх).
* Дутагдал үед: сарын тэмдэг алдагдах, арьс хуурайших, үтрээ хуурайших, яс сийрэгжих, сэтгэл санаа тогтворгүй болох.

👉 Товчхондоо: Эстроген бол эмэгтэй хүний эмэгтэй байхын гол түлхүүр бөгөөд нөхөн үржихүй, биеийн хөгжил, яс, зүрх судас, сэтгэл санааг бүхэлд нь хамгаалдаг даавар юм.

🧬 Прогестерон гэж юу вэ?

* Прогестерон бол эмэгтэй хүний нөхөн үржихүйн дааврын нэг.
* Үндсэндээ өндгөвчний шар биеэс (овуляциас хойш) ялгардаг, мөн бага хэмжээгээр бөөрний дээд булчирхай ялгаруулдаг.
* Жирэмсэн үед их хэмжээгээр ихэс (плацента) ялгаруулдаг.

📌 Гол үүрэг

1. Сарын мөчлөг
- Өндгөн эс гадагшилсны дараа умайн салстыг зузаалж, үр тогтох нөхцөл бүрдүүлнэ.
- Хэрэв жирэмслэлт болохгүй бол прогестерон буурч, сарын тэмдэг ирдэг.
2. Жирэмслэлт
- Умайн булчинг тайвшруулж, агшихаас сэргийлнэ.
- Ихэс бүрэлдэж, ургийн хэвийн хөгжлийг дэмждэг.
3. Бие махбодын бусад нөлөө
- Хөхийг хөхүүлэлтэд бэлтгэдэг.
- Тархинд “тайвшруулах” нөлөөтэй → унтах чанарыг дэмждэг.

⚖️ Тэнцвэр алдагдвал

* Прогестерон дутагдвал
- Сарын мөчлөг тогтворгүй болно.
- Жирэмслэхэд хүндрэлтэй, зулбах эрсдэл нэмэгдэнэ.
- Сэтгэл санаа тогтворгүй, нойргүйдэх, арьс тослогдох, батга гарах.
* Прогестерон ихдэх нь
- Толгой эргэх, ядрах, сэтгэл гутралтай төстэй байдал үзүүлдэг (харин энэ нь ховор тохиолддог).

👉 Товчхондоо: Прогестерон бол “жирэмслэлтийн даавар” гэж нэрлэгдэх бөгөөд эмэгтэй хүний мөчлөг, жирэмслэх чадвар, тайван байдалд чухал үүрэгтэй.

🧬 LH гэж юу вэ? LH буюу Лютенизинг даавар (Luteinizing Hormone)

* LH нь өмөн тархины булчирхай (pituitary gland) ялгаруулдаг бэлгийн даавар.
* Эрэгтэй, эмэгтэй хүнд аль аль нь байдаг бөгөөд нөхөн үржихүйд чухал үүрэгтэй.

📌 Гол үүрэг
Эмэгтэйчүүдэд
1. Овуляци (өндгөн эс гадагшлах)
- LH-ийн оргил үе овуляцийг өдөөдөг.
- Өндгөн эс умайгаас гадагшилж, үр тогтох боломж бий болдог.
2. Шар бие (corpus luteum) үүсгэх
- LH шар биетэй холбоотой бөгөөд прогестерон ялгаруулалтыг дэмжинэ.
- Жирэмслэлтэд бэлтгэх умайн салстын зузаарлыг хангана.

Эрэгтэйчүүдэд
1. Тестостерон ялгаруулах
- LH нь тестисийн Лейдиг эсүүдийг өдөөдөг, ингэснээр тестостерон ялгарна.
- Тестостерон → эр бэлгийн эс (сперм) үүсэх, бэлгийн эрч хүчэнд нөлөөлнө.

⚖️ LH-ийн хэмжээ алдагдах нь

* Бага байвал
-Эмэгтэйд: овуляци үүсэхгүй, сарын мөчлөг тогтворгүй, үр тогтох магадлал багасна.
- Эрэгтэйд: тестостерон багасч, спермийн үйлдвэрлэл буурна.

* Их байвал
- Эмэгтэйд: PCOS, овуляцийн алдагдалтай холбоотой өндөр LH түвшин илэрч болно.
- Эрэгтэйд: их LH нь ихэвчлэн бие махбодын LH-д мэдрэг бус байгааг илтгэдэг (эрүүл бус).

👉 Товчхондоо: LH бол овуляци ба тестостерон ялгаруулалтыг өдөөдөг гол түлхүүр даавар.
Эмэгтэйд овуляци, эрэгтэйд тестостерон ба спермийн чанарт шууд нөлөөлдөг.

🧬 FSH гэж юу вэ? Фолликул өдөөгч даавар (Follicle-Stimulating Hormone)
* FSH нь өмнө тархины булчирхай (pituitary gland) ялгаруулдаг бэлгийн даавар.
* Эрэгтэй, эмэгтэй хүнд аль аль нь байдаг бөгөөд нөхөн үржихүйд чухал үүрэгтэй.

📌 Гол үүрэг
Эмэгтэйчүүдэд

1. Өндгөн эсийг боловсруулна
- Сарын мөчлөгийн эхэнд FSH өндгөн эсийг хөгжүүлэх үйл явцыг өдөөдөг.
2. Эстроген ялгаруулалтыг дэмжинэ
- Өндгөн эс боловсрох үед FSH өндгөвчийн эстроен ялгаралтыг өдөөдөг.
- Энэ нь умайн салстыг жирэмслэхэд бэлтгэж зузааруулахад тусалдаг.

Эрэгтэйчүүдэд
1. Спермийн үйлдвэрлэлийг дэмжинэ
- FSH нь тестисийн Sertoli эсүүдийг өдөөдөг, ингэснээр эр бэлгийн эс (сперм) үүснэ.

⚖️ FSH-ийн түвшин алдагдах нь
* Бага байвал
- Эмэгтэйд: өндгөн эс боловсрохгүй, овуляци алдагдаж, үр тогтох магадлал буурна.
- Эрэгтэйд: спермийн тоо багасч, үр тогтоох чадвар буурна.
* Их байвал
- Эмэгтэйд: өндгөвчний “тэнэгрэл” буюу менопаузын үед өндгөвч FSH-ийн хяналтгүй өндөр байдаг.
- Эрэгтэйд: FSH их байх нь тестисийн үйл ажиллагаа муудаж байгааг илтгэдэг.

👉 Товчхондоо: FSH бол өндгөн эсийг боловсруулж, сперм үүсэхэд гол үүрэгтэй даавар бөгөөд эстроген, LH-тэй хамт нөхөн үржихүйг зохицуулдаг түлхүүр элемент юм.

🧬 Окситоцин гэж юу вэ?
* Окситоцин бол тархины гипоталамус-оос ялгарч, өмнө тархины булчирхай (posterior pituitary) дамжуулан цусанд ордог бэлгийн болон нийгмийн даавар.
* Заримдаа “ хайр ба итгэлцлийн даавар” гэж нэрлэгддэг.

📌 Гол үүрэг
Эмэгтэйчүүдэд
1. Төрөхөд тусалдаг
- Умайн булчинг агшааж, төрөх үйл явцыг дэмждэг.
2. Хөхөөр хооллоход
- Хөхний булчирхайг өдөөдөг → сүү гаргахад тусална.

Эрэгтэйчүүдэд
1. Сэтгэл санаанд нөлөөлдөг, бэлгийн харилцаанд оролцох сэтгэл хөдлөл, итгэлцлийг дэмждэг.

Бүх хүнд
- Нийгмийн зан үйл, харилцаа
- Хайрлах, итгэх, нийгмийн холбоо үүсгэхэд чухал үүрэгтэй.
- Стресс бууруулах
- Кортизол зэрэг стресс дааврыг бууруулж, тайвшруулах нөлөө үзүүлнэ.
- Сэтгэл санаа, итгэлцэл
- Эмоцийн холбоо, эерэг мэдрэмжийг нэмэгдүүлнэ.

⚖️ Окситоциний хэмжээ алдагдвал

* Бага байвал
- Стресс ихэснэ, нийгмийн харилцаа муудах, сэтгэл гутралд өртөх эрсдэл нэмэгдэнэ.
* Их байвал
- Ихэвчлэн сөрөг нөлөө багатай боловч зарим судалгаагаар хэт их мэдрэмж, сэтгэл хөдлөлд хэт өдөөлт үүсгэж болно.

👉 Товчхондоо: Окситоцин бол төрөх, хөхүүлэх, хайр, итгэлцэл, сэтгэл санааг зохицуулдаг даавар юм.

🧬 Кортизол гэж юу вэ?
* Кортизол бол бөөрний дээд булчирхай (адреналин булчирхай) ялгаруулдаг стресстэй холбоотой даавар.
* Заримдаа “стресс даавар” гэж нэрлэгддэг.
* Хүний биеийг аюулын үед хурдан хариу үйлдэл үзүүлэхэд чухал үүрэгтэй.

📌 Гол үүрэг
1. Стрессийн хариу үйлдэл
- Цусан дахь сахарыг нэмэгдүүлж, энерги хурдан нийлүүлэх.
- Зүрх, булчинг түр хугацаанд идэвхжүүлнэ.
2. Эрчим хүчний зохицуулалт
- Глюкоз, өөх, уураг задлах үйл явцыг дэмжинэ.
- Өдөртөө эрч хүчээ зохицуулахад тусалдаг.
3. Дархлаа ба үрэвсэл
- Өндөр түвшинд удаан байх нь дархлаа бууруулж, үрэвслийг нэмэгдүүлэх боломжтой.
4. Цусны даралт
- Цусны даралт, шингэн давсны балансад нөлөөлж, судасны тонусыг зохицуулна.

⚖️ Кортизолын түвшин алдагдвал
* Бага байвал (Аддисоны өвчин гэх мэт)
- Ядаргаа, булчин сулрал, даралт бага, жин буурах, стрессийг даах чадвар муудах.
* Их байвал (Хэт стресс, Кушинг синдром)
- Таргалалт (хэвлий), нойр муудах, сэтгэл гутрал, даралт өндөр, яс сийрэгжих.

👉 Товчхондоо: Кортизол бол стрессийг зохицуулж, энерги нийлүүлдэг гол даавар боловч удаан хугацаанд өндөр байх нь эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг.

🧬 TSH гэж юу вэ?
* TSH нь Тиреотропин даавар (Thyroid Stimulating Hormone) гэж нэрлэгддэг.
* Өмнө тархины булчирхай (pituitary gland) ялгаруулдаг.
* Гол үүрэг нь бамбай булчирхайг (thyroid gland) өдөөдөг.

📌 Гол үүрэг
1. Бамбай булчирхайг өдөөх
- TSH нь бамбай булчирхайг T3 (трийодтиронин) ба T4 (тироксин) даавар ялгаруулахад өдөөдөг.
- T3, T4 нь биеийн метаболизм, энерги, өсөлт, биеийн дулаан зэрэг олон үйл ажиллагааг зохицуулдаг.
2. Метаболизмийг зохицуулах
- T3, T4 даавруудыг ялгаруулснаар өөх, нүүрс ус, уургийн солилцоо эрчимжиж, энерги үйлдвэрлэл нэмэгддэг.

⚖️ TSH-ийн түвшин алдагдвал
* Өндөр TSH → бамбай булчирхай дутмаг ажиллаж байна (гипотиреоз).
Шалтгаан: турах, ядрах, хүйтэнд мэдрэг болох, арьс хуурайших, сарын мөчлөг алдагдах.
* Бага TSH → бамбай булчирхай хэт идэвхтэй байна (гипертиреоз).
Шалтгаан: жин буурах, сэтгэл хөдлөл тогтворгүй, зүрх хурдан цохилох, сульдалт.

👉 Товчхондоо: TSH бол бамбай булчирхайг удирддаг “хяналтын даавар” бөгөөд биеийн эрчим хүч, метаболизм, өсөлт, сэтгэл санаанд шууд нөлөөлдөг.

🧬 Пролактин гэж юу вэ?
* Пролактин бол өмнө тархины булчирхай (anterior pituitary) ялгаруулдаг бэлгийн даавар.
* Голлон хөхний булчирхайг өдөөдөг ба бусад олон физиологийн үүрэгтэй.

📌 Гол үүрэг
Эмэгтэйчүүдэд
1. Хөхөөр хооллох (лактаци)
- Хүүхэд төрсний дараа хөхний сүүг ялгаруулахад гол үүрэгтэй.
2. Сарын мөчлөгийг зохицуулах
- Өндгөвч, LH, FSH-ийн үйл ажиллагаанд нөлөөлж, овуляци болон сарын мөчлөгийг түр хугацаанд саатуулдаг (төлөвлөгөөний бус жирэмсний үед).

Эрэгтэйчүүдэд
- Спермийн үйлдвэрлэлд бага хэмжээтэй нөлөөлдөг.
- Бэлгийн дуршил, сэтгэл санаанд нөлөөлдөг.

Бүх хүнд
- Дархлаа, ус ба электролитийн тэнцвэрт бага хэмжээгээр оролцдог.
- Стресс, унтах, биеийн нөхөн сэргэлтэд бага нөлөөтэй.

⚖️ Пролактиний түвшин алдагдвал

* Өндөр байвал (гиперпролактинеми)
- Сарын мөчлөг алдагдах, өндгөн эс гадагшлахгүй болох, бэлгийн дуршил буурах.
Эрэгтэйд: тестостерон буурч, бэлгийн сулрал үүсч болно.
- Хөхнөөс сүү гарах (галакторея) тохиолддог.
- Бага байвал (гипопролактинеми)
- Хөхөөр хооллох чадвар буурна.
- Цөөн тохиолдолд сарын мөчлөгийн хямрал үүсч болно.

👉 Товчхондоо: Пролактин бол хөхөөр хооллох болон нөхөн үржихүйд шууд нөлөөтэй даавар.
Эмэгтэйд сарын мөчлөг, лактаци, эрэгтэйд бэлгийн эрч хүчэнд нөлөөлдөг.

Дээрх дааврууд (эстроген, прогестерон, LH, FSH, пролактин, окситоцин, кортизол, TSH) бүгд тэнцвэртэй байвал эрүүл бие, сэтгэл санаа, нөхөн үржихүйд эерэг нөлөөтэй. Үүний тулд:

1️⃣ Хооллолт

- Өндөр сахар, боловсруулсан нүүрс ус багасгах → инсулин, кортизол, LH/FSH тэнцвэржүүлнэ.
- Бүхэл үр, жимс, хүнсний ногоо → эстроген ба прогестероныг дэмжих антиоксидант, фитоэстроген агуулдаг.
- Өөх, уураг хангалттай хэрэглэх → дааврын нийлэгжилт, сперм, өндгөн эсийн чанарыг дэмжинэ.
- Омега-3 өөх тос (самар, загас) → үрэвсэл багасгаж, дааврын мэдрэг чанарыг сайжруулна.

2️⃣ Дасгал хөдөлгөөн
- Иог, фитнес (алхалт, сэлэлт, дугуй унах) → инсулин, кортизол, TSH, эстроген, прогестероныг зохицуулна.
- Хүчний дасгал (жингийн дасгал, биеийн жингийн дасгал) → тестостерон, LH/FSH дэмждэг.

3️⃣ Стрессийг зохицуулах
- Бясалгал, амьсгалын дасгал, зөөлөн иог → кортизол бууруулж, окситоцин нэмэгдүүлнэ.
- Нойр сайжруулах → мелатонин, кортизол тэнцвэрждэг.

4️⃣ Нойр ба амралт
- 7–9 цагын нойр → дааврын нийлэгжилт (прогестерон, кортизол, тестостерон, пролактин) тогтворжино.
- Нойрыг тогтмол цагт унтах → TSH, LH/FSH-ийг зохицуулна.

5️⃣ Эрүүл зуршил
- Хэт архи, тамхи багасгах → LH, FSH, пролактин, кортизолд эерэг нөлөөтэй.
- Биеийн жин тогтвортой байлгах → инсулин, эстроген, прогестерон, тестостерон тэнцвэржих.
- Нийгмийн холбоо, хайртай хүмүүстэй харилцах → окситоцин нэмэгдүүлнэ.

💡 Товч дүгнэлт:
Дааврыг тэнцвэртэй байлгахын тулд хооллолт, дасгал хөдөлгөөн хийх, стресс багасгах, нойр, эрүүл зуршил гэсэн дөрвөн үндсэн зүйлд анхаарах хэрэгтэй.

03/09/2025

Жирэмсэн байх хугацаандаа хэдэн удаа эход харуулах шаардлагатай вэ?

Одоо үед биений юм саатсан тохиолдолд жирэмсэн болсон байна гэж үзээд шууд хамгийн гарын дор тусгай нөхцөл шаарддаггүй шинжилгээ болох Эхо-д харж оношлуулах нь түгээмэл болжээ.

Ургийн хөгжлийг шалгах эхний үзлэг 3 сартайд буюу 11-13.6 долоо хоногтойд Хэт авиан шинжилгээ (Эхо) заавал хийгдэнэ. Энэ үзлэг нь ургийн эрхтэн тогтолцооны хөгжлийг шалгаж, Дауны хам шинж зэрэг хромосомын эмгэгүүдийн үед эход илэрдэг өөрчлөлтүүдийг илрүүлэх зорилготой хийгддэг.

Дараагийн үзлэг 5 сартайд хийгдэнэ.

Энэ бол ургийн биеийн хөгжлийг шалгах хамгийн гол үзлэг юм.

Харин 7 сартайд ургийн тархи, зүрхний бүтцийг нарийвчлан шалгах, нарийн, бүдүүн гэдэсний хөгжлийг хянах үзлэг хийгдэнэ.

Эхо үзлэг бүрт ургийн өсөлт хөгжлийг шалгахаас гадна ураг хэвийн өсч торниход чухал шаардлагатай орчин болох ус, ихэс, хүйн судас, умайн хүзүү ба хана, хуучин сорвины байдал, цусан хангамж зэрэг олон зүйлсийг шалгадаг.

Тэгэхээр 7 сар хүртэлх хугацаанд ургийн биеийн хөгжлийг шалгах нь чухал байдаг.

Харин хожуу хугацаанд ургийн өсөлтийн саатал, хожуу үеийн хүндрэлийг хугацаа алдалгүй илрүүлэхэд чиглэдэг.

Энэ бүгдийг тооцоолж, эход заавал үзүүлэх ёстой хугацааг дараах байдлаар тогтоосон байдаг:

* 1-2 сартай (4-7 долоо хоног)
* 3 сартай (11-13.6 долоо хоног)
* 5 сартай (18-22 долоо хоног)
* 7 сартай (28-30 долоо хоног)
* 9 сартай (34-38 долоо хоног)

Манай улсын хувьд жирэмсний амралт олгохтой холбоотой 8 сартайд (32 долоо хоног) эхо оношилгоо хийлгэхийг шаарддаг.

Эдгээр нь эрүүл жирэмслэлтийн үед үзүүлэх шаардлагатай хугацаа юм. Харин жирэмсэн эх архаг суурь эмгэгтэй ба жирэмсний хүндрэл үүссэн үед ойр ойрхон эхо хяналт хийх шаардлага гардаг байна.

Пренатал эрсдэл буюу
-зулбаж байсан
-дутуу төрж байсан,
-өсөлтгүй жирэмсэлж байсан
-амьгүй ураг төрүүлж байсан
-ургийн бүтцийн болон үйл ажиллагааны гажигтай хүүхэд төрүүлж байсан бол Хэт авиан илрүүлэг шинжилгээ заавал хийлгэнэ.