Эрүүл кето ба мацаг

04/03/2026

12/02/2026

Celebrating my 1st year on Facebook. Thank you for your continuing support. I could never have made it without you. 🙏🤗🎉

03/02/2026

🧬 👉Хавдарт “таатай орчин” чимээгүй дэмжиж болзошгүй 5 төрлийн хүнс
Та өглөө шарж буй бекон, бүлээн талхны үнэрт сэрнэ. Тав тухтай, дотно мэдрэмж төрнө.
👉Гэхдээ ийм өглөөний цайг олон жил давтсаар байвал дотор эрхтэнд үрэвсэл, цусан дахь сахарын огцом өсөлт, дааврын өөрчлөлт үүсгэж, хэвийн бус эсүүд “давуу тал” авах орчин бүрдүүлж болзошгүй гэвэл яах вэ?
Энэ бол айлгах гэсэн зүйл биш.
Хяналтыг өөртөө өгөх гэсэн мэдээлэл юм.
Орчин үеийн судалгаанд дараах хүчин зүйлсийг урт хугацааны өвчний эрсдэлтэй (түүний дотор хавдар) холбоотой гэж үздэг:
❎Архаг үрэвсэл
❎Инсулины тэсвэржилт
❎Илүүдэл жин
❎Цэвэршүүлсэн сахар их хэрэглэх
👉 Чухал ойлголт:
Хэвийн бус эс олон хүнд үүсдэг. Гэхдээ бүгд хавдар болж даамжирдаггүй.
Яагаад? — Биеийн дотоод орчин нөлөөлдөг.
Таны идэж буй хоол бол бие рүүгээ өдөр бүр илгээж буй биологийн мессеж юм.
Сайн мэдээ гэвэл — мессежийг өөрчилж болдог.
👉⏳ Яагаад нас ахих тусам зарим хоол илүү асуудал болдог вэ?
👉45 наснаас хойш:
❎Цусан дахь сахарын зохицуулалт муудна
❎Булчингийн масс буурна
❎Нойр муудна
❎Стресс хуримтлагдана
❎Тиймээс бие цагаан гурил, сахар, хэт боловсруулсан тос-д өмнөх шигээ амархан дасан зохицож чаддаггүй.
🔴Асуудал нь ганц удаагийн хоол биш.
👉 Олон жилийн давтамж.
🥓 №5 — Боловсруулсан мах
Жишээ: бекон, зайдас, хиам, утсан мах
Эдгээрт ихэвчлэн:
Хадгалагч бодис
Давс их
Өндөр халуунд шарахад үүсдэг хорт нэгдлүүд байдаг
Олон улсын эрүүл мэндийн байгууллагууд бүдүүн гэдэсний хавдрын эрсдэлтэй холбоотой гэж үздэг.
❗ Зорилго: бүр хасах биш
✔ Долоо хоногт 2–3 өдөр орлуулахад л ялгаа гарч эхэлнэ
Орлуулах сонголт:
🐟 Загас | 🍗 Тахиа | 🫘 Буурцаг
🧴 №4 — Цэвэршүүлсэн ургамлын тос (дахин дахин халаасан)
Олон удаа халаахад тос исэлдэж, эсийг гэмтээдэг нэгдлүүд үүсч болзошгүй.
❌ Шарсан тос дахин хэрэглэх
❌ Хэт их шарах
✔ Илүү тогтвортой тос хэрэглэх
✔ Жигнэх, чанах, шарах аргыг багасгах
🍬 №3 — Сахар ба сироп
Сахар = зүгээр амт биш
➡ Инсулины дохио
Өдөр бүр өндөр сахар хэрэглэвэл:
❎Инсулины тэсвэржилт
❎Үрэвсэл
❎Бодисын солилцооны алдагдал
Сахар нуугддаг:
🍞 Талх
🥣 Амталсан тараг
🥫 Соус
🥤 Савласан жүүс
🥣 Өглөөний бэлэн хоол
🥐 №2 — Цагаан талх, нарийн боов, бэлэн өглөөний хоол
Эдгээр нь:
Цэвэршүүлсэн гурил
Нэмэлт сахар
Чанаргүй тос
➡ Цусан дахь сахарыг огцом өсгөж, дараа нь өлсгөдөг
✔ Бүхэл үрийн талх
✔ Овьёос + самар + жимс
🥇 №1 — Хамгийн асуудалтай ХОСЛОЛ
Цагаан гурил + сахар
Жишээ: 🥞 Бин,панкейк+ сироп
🍞 Цагаан талх + чихэртэй ундаа
🥐 Боов + чихэртэй кофе

👉 Бодисын солилцооны хэт ачаалал
Ганц удаа идэхэд асуудалгүй.
Харин өдөр бүр ийм байвал биеийн дотоод орчин өөрчлөгдөнө.
🔄 Илүү зөв сонголт
Түгээмэл хүнс/Асуудал/Илүү дээр сонголт
❎Бекон, зайдас/Хэт боловсруулсан/Загас, тахиа, буурцаг
❎Дахин халаасан тос/Исэлдэлт/Оливын тос, бага шарах
❎Газтай ундаа/Сахарын огцом өсөлт/Ус, чихэргүй цай
❎Цагаан талх/Өндөр гликемик индекс/Бүхэл үрийн талх
❎Чихэртэй үрэл/Сахар + гурил/ Овьёос + үр
🗓 Аажмаар өөрчлөх 4 долоо хоногийн төлөвлөгөө
1-р долоо хоног – Чихэртэй ундааг хас
2-р долоо хоног – Шарах тос, арга барилаа өөрчил
3-р долоо хоног – Өглөөний цайгаа сайжруул
4-р долоо хоног – Боловсруулсан хүнсийг багасга
👉 Долоо хоногт ганц өөрчлөлт хийхэд хангалттай
💬 Дүгнэлт
Санах 3 гол санаа:
1️⃣ Боловсруулсан хүнс багасгах → химийн ачаалал буурна
2️⃣ Сахар, цагаан гурил багасгах → инсулин тогтвортой болно
3️⃣ Тосоо зөв сонгох → исэлдэлтийн стресс буурна
Өнөөдөр нэг л алхам хий.
🥤 Ундаагаа солих уу?
🍞 Талхаа өөрчлөх үү?
🥓 Боловсруулсан махаа багасгах уу?
Жижиг шийдвэр → олон жилийн нөлөө.
⚠ Анхааруулга:
Энэ мэдээлэл нь ерөнхий боловсролын,танин мэдэхүйн зориулалттай. Мөнхжин хүүхдийн эмнэлэг, #хавдраассэргийлэх, #эрүүлхоол,

03/02/2026

🟣 Цусны даралт ихсэх (Артерийн гипертензи) шалтгаанууд
Цусны даралт ихсэх гэдэг нь цус судасны хананд хэт их хүчээр даралт үүсгэж байна гэсэн үг. Удаан хугацаанд ингэснээр судас гэмтэж, зүрх, тархи, бөөр, нүд зэрэг эрхтнүүдэд аюул учруулдаг.
Ихэнх хүмүүст ямар ч шинж тэмдэг мэдрэгддэггүй тул даралт ихсэхийг “чимээгүй алуурчин” гэж нэрлэдэг.
Одоо гол шалтгаануудыг ойлгомжтой харцгаая.
🟣 Давс (натри) их хэрэглэх
→ Давс бие махбодид илүүдэл ус бариулдаг
→ Илүү шингэн судасны доторх даралтыг нэмэгдүүлдэг
→ Удаан хугацаанд судас хатуурна
(Эх үүсвэрүүд: савласан хүнс, даршилсан ногоо, чипс, түргэн хоол, соуснууд)
🟣 Буруу хооллолт
→ Жанк фүүд, чихэрлэг ундаа, шарсан хоол, боловсруулсан мах их хэрэглэх
→ Жимс, ногоо, кали ихтэй хүнс бага хэрэглэх
→ Үрэвсэл үүсгэж, холестерин ихсэж, судас нарийсна
🟣 Илүүдэл жин (Таргалалт)
→ Илүүдэл өөх нь зүрхний ачааллыг нэмэгдүүлдэг
→ Өөхөн эд даралт нэмэгдүүлдэг дааврууд ялгаруулдаг
→ Ихэвчлэн инсулины тэсвэржилт, нойрны апноэтэй хавсардаг
🟣 Хөдөлгөөний дутагдал
→ Хөдөлгөөнгүй байснаар зүрхний булчин суларна
→ Бодисын солилцоо удааширна
→ Жин нэмэгдэж, судас хатуурна
(Тогтмол алхах нь хүртэл даралтыг мэдэгдэхүйц бууруулдаг.)
🟣 Архаг стресс
→ Стрессийн дааврууд (кортизол, адреналин) судас агшаана
→ Зүрхний цохилт, даралт дахин дахин нэмэгдэнэ
→ Удаан стресс нь даралтыг байнга өндөр байлгана
🟣 Тамхи татах
→ Никотин даруй даралт нэмэгдүүлдэг
→ Судасны ханыг гэмтээдэг
→ Өөхөн товруу үүсэлтийг хурдасгаж, судас нарийсгана
🟣 Архи хэрэглэх
→ Архи тогтмол хэрэглэх нь даралтыг шууд нэмэгдүүлдэг
→ Илүүдэл калори өгч жин нэмэгдүүлнэ
→ Даралтын эмийн үйлчилгээнд саад болдог
🟣 Удамшил / Гэр бүлийн түүх
→ Зарим хүмүүс даралт ихсэх хандлагыг удамшдаг
→ Эцэг эх, ах дүүс даралттай бол эрсдэл нэмэгдэнэ
🟣 Бөөрний өвчин
→ Бөөр шингэн ба давсны тэнцвэрийг зохицуулдаг
→ Бөөр өвдвөл натри, ус баригдана
→ Энэ нь даралтыг хүчтэй нэмэгдүүлдэг
🟣 Нас
→ Нас ахих тусам судас аяндаа хатуурдаг
→ 40–50 наснаас даралт өсөх хандлагатай
→ 60-аас дээш насанд эрсдэл улам нэмэгдэнэ
⭐ Чухал мэдэх зүйл
Даралт ихсэлтийн ихэнх нь анхдагч (эссенциал) — тодорхой нэг шалтгаангүй, харин амьдралын хэв маяг + удамшлын олон хүчин зүйл нийлж үүсдэг.
Багахан хэсэг нь хоёрдогч даралт ихсэлт бөгөөд бөөрний өвчин, дааврын өөрчлөлт, эсвэл зарим эмийн нөлөөнөөс болдог.
🟣 Түгээмэл анхааруулах шинжүүд (ихэнхдээ хожуу илэрнэ)
→ Толгой өвдөх
→ Толгой эргэх
→ Нүд бүрэлзэх
→ Цээжээр өвдөх, тавгүйрах
→ Хамраас цус гарах
→ Ядарч сульдах
(Олон хүн огт шинж тэмдэггүй явдаг.)
🟣 Даралт ихсэлт юунд хүргэж болзошгүй вэ
→ Зүрхний шигдээс
→ Тархины харвалт
→ Бөөрний дутагдал
→ Хараа муудах, сохрох
→ Зүрхний дутагдал
🟣 Эрсдэлийг хэрхэн бууруулах вэ
→ Давсны хэрэглээг багасгах
→ Өдөр бүр жимс, ногоо хэрэглэх
→ Жингээ хэвийн барих
→ Өдөрт дор хаяж 30 минут дасгал хийх
→ Тамхи татахаа болих
→ Архины хэрэглээг хязгаарлах
→ Стрессээ зохицуулах
→ Даралтаа тогтмол шалгах
→ Эмчийн бичсэн эмийг тогтмол уух
⭐ Гол санаа
Цусны даралт ихсэлт чимээгүй явагддаг ч үл тоомсорловол ноцтой хор уршигтай. Сайн мэдээ гэвэл — амьдралын хэв маягаа өөрчилж, зөв эмчилгээ хийснээр урьдчилан сэргийлж, хянах боломжтой.
⚠️ Эмнэлгийн анхааруулга
Энэхүү мэдээлэл нь зөвхөн боловсролын зориулалттай бөгөөд мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Оношлогоо болон хувь хүнд тохирсон эмчилгээний талаар заавал эмчид хандана уу.
Гэнээ.
#мөнхжинхүүхдийнэмнэлэг, #даралтихсэлт,

15/01/2026

Пивной гэдэс (beer belly) гэж юу вэ, яагаад үүсдэг вэ?
👉Пивной гэдэс гэдэг нь хэвлийн орчимд, ялангуяа дотор эрхтнийг тойрсон висцерал өөх ихсэхийг хэлдэг. Энэ нь зүгээр гоо сайхны асуудал биш, бодисын солилцооны эрсдэлтэй холбоотой.
👉Яагаад пивноос “гэдэс” гардаг вэ?
❎Архины илчлэг Пиво их хэмжээний хоосон илчлэгтэй. Бие архийг түрүүлж задлах тул өөх шатаалт саардаг.
❎Инсулин ба өөх хуримтлал Архины нөлөөгөөр инсулин ихсэж, хэвлийн хэсэгт өөх хуримтлагдана.
❎Дааврын өөрчлөлт Эрэгтэйчүүдэд тестостерон буурч, эмэгтэй дааврын нөлөө нэмэгдэх нь хэвлийн өөхийг дэмжинэ.
❎Хоолны дуршил нэмэгдэнэ Пиво уусны дараа давслаг, тослог хоол их идэх хандлага үүсдэг.
👉❎Ямар эрсдэл дагуулдаг вэ?
Элэг өөхлөх
2-р хэлбэрийн чихрийн шижин
Зүрх судасны өвчин
Цусны даралт ихсэх
Үрэвсэл ихсэх
✅Пивной гэдсийг багасгах бодит арга
Архи, ялангуяа пивог багасгах эсвэл зогсоох
Нүүрс ус, сахар багатай хооллолт
Завсарлагатай мацаг (intermittent fasting)
Уураг, эслэг ихтэй хоол
Алхалт + хүчний дасгал
Чанартай нойр (7–8 цаг)
👉✅Чухал ойлголт
Пивной гэдэс нь “нас явсны шинж” биш. Энэ нь амьдралын хэв маягийн үр дүн бөгөөд зөв хооллолт, зуршлын өөрчлөлтөөр бууруулах бүрэн боломжтой.
#Мөнхжин хүүхдийн эмнэлэг,

13/01/2026

https://www.facebook.com/share/p/1BWcCSDWM4/

За түрүүлээд алхаж яваа юм байна шүү кк.
2024 оны 10 сараас эрүүл хоол, шим тэжээлийн талаар олон курсуудэд суралцаж сертификатуудыг нь авсан нь сертификатдаа чухал бус өдөр тутмын үзлэг, оношилгоо, эмчилгээ заахад, зөвлөгөө өгөхөд хүүхэд болон харшилтай үйлчлүүлэгч нарт их хэрэг болох юм хэлж өгдөг болсон доо. Хүүхдийн эмч хүүхдийн идэж буй хоол шим тэжээл талаар зөвлөж өгөхөөс аргагүй байдаг. Харшилд ч бас яах аргагүй хоол зөвлөх болдог.3 хүний 1 нь таргалалттай болж буй, өсвөр насны хүүхдүүд даралт нь ихсээд, чихрийн шижингийн урьдал болчихсон энэ үед тус болчих хэмжээний ул суурьтай мэдлэгийг олж авч чадсандаа, хэлснээр минь хийж чадсан хүмүүст үр дүн нь гараад байхад урамтай байгаа, тэдэндээ талархаж баярлах юмаа.

👉Роберт Ф. Кеннеди Жр. — АНУ-ын нэрт хуульч, олон нийтийн эрүүл мэнд, байгаль орчнын идэвхтэн, Кеннедийн улс төрийн гэр бүлийн төлөөлөгч юм.
✅Тэрээр бүх эмч нарыг хоол тэжээлийн албан ёсны сургалтад заавал хамруулах санал дэвшүүлснээ мэдэгдлээ.
✅Кеннедийн үзэж байгаагаар орчин үеийн анагаах ухаан эмчилгээ, эм бичихэд хэт төвлөрч, харин урьдчилан сэргийлэлт, амьдралын хэв маягт хангалттай анхаарал хандуулдаггүй.
✅ Гэтэл чихрийн шижин, зүрх судасны өвчин, таргалалт зэрэг олон архаг өвчин хооллолт, урт хугацааны дадал зуршилтай шууд холбоотой.
❎Мөн анагаахын боловсролд хоол тэжээлийн хичээл маш бага цаг эзэлдэгийг онцолж, эмч нар зөвхөн эм бичихээс гадна өвчтөнд хоол хүнс, амьдралын хэв маягаа өөрчлөх бодит, шинжлэх ухаанд суурилсан зөвлөгөө өгдөг байх ёстой гэж үзэж байна.
✅✅Энэхүү санаачилга нь эрүүл мэндийн салбарыг өвчнийг дараа нь эмчлэх бус, урьдчилан сэргийлэхэд чиглэсэн тогтолцоо руу шилжүүлэх шаардлагатайг харуулж байна.
👉 Та эмч нар хоол тэжээлийн гүнзгий мэдлэгтэй байх ёстой гэж үзэж байна уу?
#шимтэжээлдутал, #шимтэжээлзөвлөгөө,
#Мөнхжинэмнэлэг, Мөнхжин хүүхдийн эмнэлэг