Nicholas Briffa

17/06/2026

Li ssir ġenitur ma jbiddillekx biss ta' taħt fuq ir-rutina ta' kuljum u l-kont tal-bank. Ibiddillek il-mod kif tara l-ħajja u ta' kif taħseb.

Tibda tinkwieta dwar affarijiet li qabel lanqas biss kont tagħti kashom. Tifraħ għal passi żgħar li għal ħaddieħor jistgħu jidhru ordinarji. It-tbissima tagħhom issir il-ferħ tiegħek, u t-tbatija tagħhom tmisslek qalbek b'mod li qatt ma kont timmaġina.

Forsi din hija waħda mill-isbaħ affarijiet tal-ġenituri: tiskopri ġo fik imħabba li qabel ma kontx taf li teżisti. Imħabba li ma titlob xejn lura, iżda li tagħtik kollox.

Minn dak il-jum 'il quddiem, ħajtek tibqa' marbuta ma' tagħhom għal dejjem ❤️ Fid-dawl ta' dan, minkejja li probabbilment qed tirreferi għal imħabba differenti, tolqotni ħafna is-sentenza "legate per la vita" meħuda mill-kanzunetta "Per sempre sì" li biha Sal Da Vinci rebaħ il-festival ta' San Remo.

17/06/2026

Wara l-intervent qasir li għammilli l-Professur Andrew Azzopardi nhar is-Sibt li għadda, nixtieq niċċara xi affarijiet. Nibda biex ngħid li meta nitkellmu dwar tfal, huwa importanti li nibbażaw il-ħsibijiet tagħna fuq l-evidenza u mhux fuq il-biżgħat jew l-assunzjonijiet.

Kif għedt lill-Profs. Azzopardi, bħala psikologu u sesswologu, ma naf bl-ebda evidenza xjentifika kredibbli li turi li l-espożizzjoni għal Pride marches hija ta' ħsara għat-tfal. Li tifel jew tifla jara persuni differenti minnu jew minnha mhuwiex periklu għall-iżvilupp psikoloġiku tagħhom.

Fil-fatt, ir-riċerka fil-psikoloġija tal-iżvilupp tissuġġerixxi l-oppost. Melanie Killen mill-Università ta' Maryland, waħda mill-aktar riċerkaturi magħrufa fid-dinja dwar il-preġudizzju fit-tfulija, sabet li kuntatt, esposizzjoni u ħbiberiji pożittivi ma' persuni minn gruppi differenti jgħinu lit-tfal jiżviluppaw aktar empatija u jnaqqsu l-preġudizzji. Kif kitbet hi stess: "Fostering positive cross-group friendships and diversity exposure in childhood helps to address the negative long-term consequences of racism, discrimination, and prejudice".

Fi kliem ieħor, l-espożizzjoni għad-diversità mhijiex theddida għat-tfal, iżda opportunità ta' tagħlim u żvilupp. Dan ma jfissirx li t-tfal għandhom jaqblu ma' kull persuna jew ma' kull idea li jiltaqgħu magħha. Ifisser li jitgħallmu li nies differenti jeżistu, għandhom l-istess dinjità, u jistħoqqilhom rispett.

It-tfal jikbru f'dinja diversa. Jiltaqgħu ma' nies ta' kulturi, twemmin, familji u identitajiet differenti. Li ngħallmuhom jirrispettaw din id-diversità ma jfissirx li qed nikkonvinċuhom jew nimmanipulawhom biex ikunu xi ħaġa li m'humiex. Ifisser li qed ngħinuhom jifhmu aħjar id-dinja li qed jgħixu fiha.

U għal min jistaqsi jekk il-Pride għadux meħtieġ illum il-ġurnata, naħseb li t-tweġiba hija iva. Għalkemm sar ħafna progress fil-qasam tad-drittijiet, għad hemm persuni li jesperjenzaw diskriminazzjoni, bullying, rifjut mill-familja, jew biża' li jkunu huma stess. Il-Pride mhuwiex biss ċelebrazzjoni. Huwa wkoll tifkira li d-dinjità, is-sigurtà u r-rispett għandhom ikunu garantiti għal kulħadd.

Iva, mela le, nistgħu niddiskutu x'inhu adattat għal kull età (age appropriate behaviors), kif wara kollox għandna nagħmlu ma' kull attività pubblika oħra. Iżda hija ħaġa differenti li wieħed jinsinwa li d-diversità fiha nnifisha u l-espożizzjoni għaliha hija ta' ħsara.

L-edukazzjoni dwar ir-rispett, l-empatija u l-inklużjoni qatt ma kienet theddida għat-tfal. Hija parti minn dak li jgħinhom isiru adulti aktar maturi, aktar siguri fihom infushom, u aktar kapaċi jgħixu f'soċjetà diversa.

16/06/2026

Waħda mill-iżjed realtajiet li niltaqa' magħha hija l-kuluri differenti tal-ansjetà. L-ansjetà tirreferi għall-kundizzjonijiet psikoloġiċi li jġiegħlu persuna tinkwieta jew tibża iktar milli jmiss.

Ħafna drabi, il-kundizzjonijiet li jaqaw taħt il-kapitolu tal-ansjetà jkunu jinvolvu wkoll attakki ta' paniku, ansjetà soċjali, ansjetà ta’ separazzjoni u xi ksenofobiji (phobias).

Jekk tixtieq tgħin persuna li tbati mill-ansjetà, l-ewwel ħaġa li għandek tagħmel hija tibda billi tifhem x’inhi l-ansjetà, u x’affarijiet li forsi jistgħu iġiegħlu lill-persuna kkonċernata tħossha barra mill-ilma.

Dawn huma xi frazijiet li ktibt f'artiklu passat li għandhom jgħinu xi ftit persuni li jbatu mill-ansjetà...

“Tinsab tajjeb/tajba?”

“Jekk ikollok bżonn titkellem ma xi ħadd, jien dejjem hawn għalik.”

“L-inkwiet u l-biżgħat tiegħek mhumiex stupidi.”

“Ħu ż-żmien kollu li għandek bżonn.”

“Ejja nsibu flimkien x’kien li wasslek biex tħossok anzjuż jew anzjuża.”

“Kif nista’ ngħinek?”

“Dejjem għandi tazza te’ lesta għalik id-dar.”

“L-emozzjonijiet li qed tħoss bħalissa se jgħaddu.”

“Naf li din mhix xi ħaġa li tista’ tikkontrolla.”

“Jiena nħobbok, jiġri x’jiġri.”

“Le, m’intix qed tiġġennen.”

“Jekk trid, għidli x’inhu għaddej minn moħħok.”

“Dejjem se ssibni hawn għalik.”

Ejja ma ninsewx li tista' dejjem tirreferihom għand aġenziji bħal Richmond Foundation, 179, Caritas, Sedqa, Oasi, Psychiatric outpatient MDH, il-Moviment ta' Kana eċċ li kollha jagħmlu xogħol differenti u imprezzabbli. Grazzi!

16/06/2026

F'din l-edizzjoni tat-tazza tad-dinja, li ħafna qed jassoċjawha ma' kontroversji dwar id-drittijiet tal-bniedem, ir-razziżmu, il-migrazzjoni u l-politika internazzjonali, hemm ukoll stejjer li jfakkruna għaliex l-isport għadu kapaċi jispirana.

Kap Verde, arċipelagu żgħir fl-Oċean Atlantiku 'il barra mill-kosta tal-Afrika, ikklassifikat fis-64 post fir-ranking tal-FIFA, qed tikteb paġna storika fl-ewwel Tazza tad-Dinja tagħha. Ilbieraħ kontra Spanja, ċampjins Ewropej u meqjusa fost l-aqwa timijiet fid-dinja, irnexxielha takkwista draw ta' 0-0.

Protagonista assolut kien il-goalkeeper veteran Josimar José Évora Dias, magħruf bħala Vozinha. Ta' 40 sena, b'valur modest fis-suq meta mqabbel mal-istilel li kellu quddiemu, wettaq sensiela ta' saves straordinarji li żammew lit-tim tiegħu fil-logħba kontra plejers li flimkien jiswew aktar minn biljun ewro.

Forsi din hija s-sbuħija vera tal-futbol: kultant il-qalb, id-determinazzjoni u l-fidi fik innifsek jistgħu jisfidaw kull pronostiku.

15/06/2026

Fl-Italja bħalissa għaddej dibattitu psiko-legali dwar jekk hemmx bżonn nużaw it-terminu femminiċidju jew jekk għandniex insejħu kull każ sempliċement omiċidju.

Minn banda, l-argument jidher raġonevoli. Omiċidju huwa l-qtil ta' persuna, u kull ħajja għandha l-istess valur u jistħoqqilha l-istess protezzjoni.

Madankollu, il-lingwa ma sservix biss biex tiddeskrivi kategoriji ġenerali, iżda wkoll biex tidentifika differenzi importanti. Nużaw termini bħal infantiċidju, pariċidju jew ġenoċidju mhux għax mhumiex omiċidji, iżda għax il-kuntest, il-motiv jew ir-relazzjoni bejn il-vittma u l-awtur jagħtuna fehim aktar profond ta' dak li jkun ġara.

L-istess jista' jingħad dwar il-femminiċidju. Mhux kull qtil ta' mara huwa neċessarjament femminiċidju. It-terminu jintuża meta l-qtil ikun marbut ma' dinamika ta' pussess, kontroll, dominazzjoni, kastig, għira jew nuqqas ta' aċċettazzjoni tal-libertà, jew l-awtonomija tal-mara.

F’dawn il-każijiet, li ngħidu biss "omiċidju" mhux bilfors ifisser li qed inkunu aktar newtrali. Jista' jfisser sempliċement li qed niddeskrivu inqas jew qed inkunu iżjed superfiċjali fl-ispjega tagħna.

Fil-kuntest Malti, minkejja li r-rati ta' omiċidju huma relattivament baxxi, kellna każijiet li qanqlu diskussjoni nazzjonali dwar il-vjolenza kontra n-nisa f'relazzjonijiet intimi jew wara li tkun intemmet ir-relazzjoni. Dawn il-każijiet ifakkruna li ħafna drabi l-vjolenza ma tibdiex bil-qtil, iżda tkun l-aħħar pass f'katina ta' kontroll, intimidazzjoni, theddid, umiljazzjoni jew diffikultà biex persuna taċċetta li relazzjoni tkun spiċċat.

Bħala psikologu u sesswologu, nemmen li aktar mill-kelma nnifisha, importanti li nifhmu d-dinamiċi li jwasslu għal dawn it-traġedji. Jekk nistgħu nidentifikaw il-kontroll eċċessiv, il-pussessività, il-vjolenza psikoloġika u l-imġiba intimidatorja minn kmieni, inkunu qed nieħdu pass importanti lejn il-prevenzjoni. Fl-aħħar mill-aħħar, l-għan għandu jkun wieħed: li nipproteġu l-ħajja u d-dinjità ta' kull persuna.

14/06/2026

Xi drabi l-ħajja titlobna nħallu warajna affarijiet, relazzjonijiet, ħbiberiji jew kapitli li xi darba kienu importanti għalina. Mhux għax ma kinux jiswew, iżda għax ikun wasal iż-żmien li nibqgħu mixjin 'il quddiem.

Bħas-siġra li titlef il-weraq tagħha biex terġa' tiffjorixxi, anke aħna kultant irridu nitgħallmu nħallu f'idejn u nafdaw fil-proċess, u nibdew mill-ġdid. Għax kull tmiem jista' jkun il-bidu ta' xi ħaġa sabiħa u unika.

13/06/2026

Jiena u ngħallem dwar il-personalità u s-self-esteem dejjem inħobb inġib l-analoġija li meta jkollok stima baxxa tiegħek innifsek huwa bħallikieku qed timxi fit-triq tal-ħajja bil-handbrake miġbud. Iva, tkun kapaċi timxi 'il quddiem, imma b'aktar sforz, aktar dubji u ħafna inqas libertà milli jistħoqqlok.

12/06/2026

Kitba ta' 7 snin ilu

When a couple stops taking time to enjoy one another and get curious about what makes the other excited, the road to dissatisfaction begins. It can be quite subtle and quiet at first, but will ultimately grow with the passing of time. Fun is never out of style in a couple. In families, the couple relationship sets the stage for the nature of other relationships in the family, between mothers and fathers with their children, and siblings with one another. Fun and laughter are the antidote for disagreements. Creating fondness acts as a counterbalance to the natural annoyances and frustrations that are a part of any intimate partnership. A glass of wine, a simple message, a back rub, a smile across the room at a thought or joke..many little things can be the building blocks of little moments that crate shared meaning. Don't forget to take time to laugh with one another and not take life too seriously, even if it just for a little while. Couples who maintain rituals of connection report significantly greater relationship satisfaction than do couples who don't integrate it.

11/06/2026

Dak li qal Papa Ljun illum fil-gżejjer Kanarji lill-immigranti...

"Għeżież tiegħi, qabel ngħid xi ħaġ'oħra, irrid inbaxxi rasi quddiem id-dinjità tagħkom. Intom m'intomx sempliċement numri jew fajls. Intom persuni li ħallejtu warajkom familji, komunitajiet u djar. Għandkom ħolm li ħadd m'għandu d-dritt jistmerr jew jiddisprezza".

11/06/2026

A person who thinks differently, lives differently, loves differently, or simply refuses to follow the crowd often becomes a target. Not because they are wrong, but because they remind others that there is more than one way to be.

The white dove among the black ones is not hated because of what it does. It is hated because of what it represents: individuality.

History has shown us that progress rarely comes from those who blend in nicely and smoothly. It comes from those who have the courage to stand out, even when standing out comes at a cost.