01/06/2026
**"What is Early Childhood Caries?"*
**"Early Childhood Caries भनेको के हो?
Early Childhood Caries - ECC भनेको ६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाको दूधे दाँतमा किरा लाग्ने रोग हो। यो बालबालिकामा देखिने सबैभन्दा सामान्य दीर्घकालीन रोगहरूमध्ये एक हो। ECC ले बच्चाको मुख स्वास्थ्य, पोषण, वृद्धि-विकास, बोल्ने क्षमता तथा समग्र जीवनस्तरमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ।
नेपालमा ECC एक महत्वपूर्ण जनस्वास्थ्य समस्या बनेको छ। शहरी तथा ग्रामीण दुवै क्षेत्रमा यसको प्रकोप उच्च रहेको पाइन्छ। दन्त स्वास्थ्यसम्बन्धी चेतनाको कमी, अत्यधिक चिनीजन्य खानेकुराको सेवन, तथा नियमित दन्त परीक्षणको अभावका कारण यो समस्या बढ्दै गएको छ।
ECC बढी देखिनुका प्रमुख कारणहरू:
* दन्त स्वास्थ्यसम्बन्धी ज्ञानको कमी
* अत्यधिक चिनी भएको खाना तथा पेय पदार्थको सेवन
* राति दूध वा जुसको बोतल मुखमा राखेर सुताउने बानी
* नियमित ब्रस नगर्नु
* फ्लोराइडयुक्त टूथपेस्टको कम प्रयोग
* दन्त चिकित्सकको पहुँच सीमित हुन
# # लक्षणहरू
* दाँतमा सेतो वा खैरो दाग
* दाँतमा प्वाल देखिनु
* चपाउँदा दुखाइ हुनु
* चिसो वा तातो कुरामा संवेदनशीलता
* मुखबाट दुर्गन्ध आउनु
* गिजा सुन्निनु
* खानामा रुचि कम हुनु
# # ECC का असरहरू
# # # बालबालिकामा
* दाँत दुख्ने समस्या
* खाना खान कठिनाइ
* कुपोषणको जोखिम
* तौल वृद्धि कम हुनु
* निद्रामा समस्या
* विद्यालयमा अनुपस्थिति बढ्नु
* आत्मविश्वासमा कमी आउनु
# # # दीर्घकालीन असर
* स्थायी दाँतको विकासमा असर
* दन्त संरचनामा विकृति
* भविष्यमा दन्त रोगको जोखिम बढ्नु
# # निदान
ECC को निदान निम्न आधारमा गरिन्छ:
* फ्लोराइड वार्निस प्रयोग
* दन्त स्वास्थ्य शिक्षा
* खानपान सुधार
* नियमित ब्रस गर्ने बानी
# # # मध्यम अवस्थामा
* दाँतमा फिलिङ (भराइ)
# # # गम्भीर अवस्थामा
* पल्प थेरापी
* स्टेनलेस स्टील क्राउन
* अत्यधिक क्षति भएको दाँत निकाल्ने
# # रोकथाम
ECC पूर्ण रूपमा रोकथाम गर्न सकिने रोग हो।
# # # अभिभावकका लागि सुझाव
* बच्चाको पहिलो दाँत उम्रिएदेखि सफा गर्न सुरु गर्ने।
* दिनमा दुई पटक फ्लोराइडयुक्त टूथपेस्टले ब्रस गराउने।
* दुई वर्षपछि मटरको दाना बराबर टूथपेस्ट प्रयोग गर्ने।
* राति बोतलमा दूध वा जुस दिएर नसुताउने।
* चिनीजन्य खानेकुरा सीमित गर्ने।
* बच्चालाई १ वर्षभित्र पहिलो पटक दन्त चिकित्सककहाँ लैजाने।
* प्रत्येक ६ महिनामा दन्त परीक्षण गराउने।
ECC नेपालका बालबालिकामा व्यापक रूपमा देखिने रोकथाम गर्न सकिने रोग हो। यसले बालबालिकाको स्वास्थ्य, पोषण, वृद्धि तथा जीवनस्तरमा गम्भीर असर पार्न सक्छ। अभिभावक शिक्षा, उचित मुख सरसफाइ, फ्लोराइडको प्रयोग, स्वस्थ आहार तथा नियमित दन्त परीक्षणमार्फत ECC को भार उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिन्छ।
