20/03/2026
Często w gabinecie słyszę od pacjentów:
„Gdyby to był problem mojego znajomego, wiedziałbym dokładnie, co powiedzieć…”
„Potrafię dobrze doradzić innym, ale u siebie zupełnie tego nie widzę…”
To doświadczenie od dawna wzbudza moje zainteresowanie — na ile jest ono indywidualne, a na ile opisane szerzej w psychologii?
Okazuje się, że zostało ono dobrze zbadane i ma nawet swoją nazwę: paradoks Salomona.
👉 Skąd ta nazwa?
Odnosi się do postaci króla Salomona, który uchodził za symbol mądrości w rozstrzyganiu cudzych spraw, a jednocześnie jego własne wybory nie zawsze były równie roztropne. Ta rozbieżność stała się inspiracją dla współczesnych badań.
👉 Na czym polega to zjawisko?
W sytuacjach, które dotyczą innych osób:
– łatwiej uporządkować fakty
– szybciej dostrzegamy różne możliwe rozwiązania
– mamy większą gotowość, by uwzględnić szerszy kontekst i różne punkty widzenia
Natomiast kiedy sprawa dotyczy nas samych:
– pojawia się większe napięcie emocjonalne
– trudniej spojrzeć na sytuację z dystansu
– łatwiej utknąć w natłoku myśli, wątpliwości i sprzecznych impulsów
Można powiedzieć, że wobec cudzych historii częściej przyjmujemy perspektywę obserwatora, który widzi więcej i szerzej.
Kiedy jednak jesteśmy bezpośrednio zaangażowani:
– nasze myślenie zostaje „wciągnięte” w emocje
– pojawia się niepewność, lęk lub wewnętrzne konflikty
– uruchamiają się mechanizmy, które zawężają sposób patrzenia na sytuację
I wtedy dostęp do tej samej „jasności”, którą mamy wobec innych, staje się ograniczony.
🔬 Badania pokazują, że kluczową rolę odgrywa tu tzw. dystans psychologiczny.
Prace Igor Grossmann i Ethan Kross (2014) wskazują, że kiedy potrafimy spojrzeć na własną sytuację z pewnego oddalenia — właśnie bardziej jak obserwator — nasze rozumowanie staje się bardziej elastyczne i wieloaspektowe.
Z perspektywy terapeutycznej ma to duży sens:
czasem nie chodzi o brak wiedzy czy wglądu,
ale o to, że jesteśmy zbyt blisko własnych doświadczeń, żeby z nich skorzystać.
💡 Być może jednym z ważnych kroków jest właśnie próba zobaczenia siebie z innej perspektywy — takiej, którą naturalnie przyjmujemy wobec innych.
📚 Źródła:
– Grossmann, I., & Kross, E. (2014). Exploring Solomon’s Paradox…, Psychological Science
– Kross, E. (2021). Chatter
– Daniel Kahneman (2011). Thinking, Fast and Slow
