05/08/2026
Często wstawiam tu inspiracje dotyczące zabaw i krótkie urywki z moich zajęć. Najczęściej widzicie kolorowe karty, zabawki, gry itp. Rodzic który przychodzi z dzieckiem na terapię również widzi głównie aktywności z motywem zabawy. Jednak żeby taka „zabawa” miała sens kryją się za tym lata nauki, szkoleń, przeczytanych materiałów, konsultacji, pracy ze sobą itp. Podczas swojej pracy wplatam krótkie komentarze o zasadności danego ćwiczenia i doboru materiałów 👂🏻👀👅
Poniżej artykuł o wybranej głosce 💥✨
Wy widzicie ćwiczenia narządów mowy, próby wywołania i utrwalania danej głoski… A ja w tym samym czasie obserwuję, analizuję i na bieżąco aktualizuję swoją wiedzę
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️💫💥✨🧠👅
🔍 1. Co pokazuje MRI przy /t/?
A. Kształt języka
MRI ujawnia, że język przy /t/ może być:
- bardziej spłaszczony (częste u dzieci),
- bardziej wypukły (częste u dorosłych),
- z wyraźnym uniesieniem czubka,
- z uniesieniem całej przedniej części języka.
To oznacza, że różne strategie ruchowe mogą prowadzić do tej samej głoski.
B. Miejsce kontaktu
MRI pokazuje trzy główne typy kontaktu języka z podniebieniem/siekaczami:
- przyzębowy (typowy dla polskiego),
- dziąsłowy (częsty u dorosłych),
- lekko międzyzębowy (często kompensacyjny, ale nie zawsze patologiczny).
To potwierdza jedną z tez:
👉 międzyzębowe /t/ może być wariantem funkcjonalnym, nie wadą.
C. Trajektoria ruchu języka
MRI pokazuje, że język:
- nie unosi się pionowo — wykonuje ruch łukowy,
- często najpierw cofa się, a dopiero potem unosi,
- czasem najpierw unosi się bocznie, a dopiero potem centralnie.
To jest kluczowe w terapii miofunkcyjnej:
👉 język nie zawsze pracuje „w górę”, tylko potrafi i robi to „po łuku”.
D. Stabilność żuchwy
MRI pokazuje, że żuchwa:
- musi być stabilna,
- nie może „podnosić” języka,
- nie może kompensować braku pionizacji.
Jeśli żuchwa jest niestabilna → /t/ jest "rozlane", miękkie, często międzyzębowe.
🧠 2. Co MRI mówi o międzyzębowym /t/?
✔ Może być fizjologiczne
U części dzieci i dorosłych MRI pokazuje lekko wysunięty język, bez żadnych zaburzeń funkcji.
✔ Może być kompensacyjne
Przy obniżonej dystrybucji napięcia mm. czubka języka lub słabej pionizacji — język „szuka podparcia”.
✔ Może być wynikiem interferencji językowej
Np. u dzieci EN+PL, gdzie alveolarne /t/ wpływa na polskie.
✔ Nie jest dowodem na wadę zgryzu
MRI nie pokazuje żadnego mechanizmu, w którym sama artykulacja /t/ zmieniałaby zgryz.
🧬 3. Co MRI wnosi do diagnozy logopedycznej?
A. Obiektywność
MRI eliminuje subiektywność metody na tzw. wzrok, słuch, dotyk czy coś tam.
B. Powtarzalność
Można porównać ruchy języka w czasie, między sesjami, między pacjentami.
C. Dokładność
Widzimy:
- kształt języka,
- miejsce kontaktu,
- dystrybucję napięcia mm.,
- trajektorię,
- kompensacje żuchwy.
D. Interdyscyplinarność
MRI łączy logopedię, ortodoncję, miofunkcję, neurologię i fonetykę instrumentalną.
📚 4. Najważniejsze źródła naukowe o MRI i /t/:
Narayanan, S., Alwan, A., & Haker, K. (1997). An MRI study of articulatory gestures in speech. JASA.
Gick, B., et al. (2004). Universals of linguistic articulation.
Zharkova, N. (2013). Ultrasound and MRI studies of tongue shape in children.
Stone, M. (1997). MRI of the tongue during speech.
Rocławski, B. (2001). Fonetyka i fonologia języka polskiego (normatywne opisy /t/).
