Położna Rodzinna Agnieszka Nawracaj

06/07/2026

Jak przechowywać pokarm kobiecy odciągnięty na potrzeby własnego dziecka?

Zawsze w odpowiedniej temperaturze, gotowe do spożycia… Mleko kobiece to naturalny i najważniejszy pokarm dla niemowlęcia. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy mleko matki wymaga przechowania. Jak długo można je przechowywać, w jakiej temperaturze i jak podawać?

Mleko kobiece ma unikatowy skład, dlatego zgodnie z zaleceniami WHO dziecko powinno być karmione wyłącznie piersią przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie karmienie piersią powinno być kontynuowane minimum dwa lata lub dłużej, zgodnie z wzajemnymi życzeniami matki i dziecka.

Świeżo odciągnięty pokarm kobiecy można podać bezpośrednio dziecku, przechowywać w lodówce lub zamrozić, jeśli miałby być użyty w późniejszym terminie. Przed odciąganiem pokarmu:

umyj dokładnie ręce i paznokcie – pod ciepłą, bieżącą wodą używając mydła.
nie musisz myć piersi przed każdym odciąganiem. Wystarczy codzienna kąpiel lub prysznic.
nie musisz wylewać pierwszych mililitrów pokarmu.
korzystaj z odpowiednio przygotowanego sprzętu i akcesoriów.

Istotne jest również zwrócenie uwagi na miejsce odciągania pokarmu, dlatego:

miejsce, w którym odciągasz pokarm, powinno spełniać podstawowe normy sanitarne.
nie powinnaś odciągać pokarmu w toalecie (WC) ani w miejscach, w których nie ma dostępu do bieżącej wody.
zalecamy odciąganie pokarmu w miejscu przebywania dziecka (jeżeli jest to możliwe).

Przechowywanie mleka świeżego
Mleko kobiece dla niemowląt zdrowych, urodzonych o czasie odciągnięte w higienicznych warunkach przy użyciu laktatora (czyszczony i dezynfekowany zgodnie z wytycznymi producenta) należy przechowywać w odpowiedniej temperaturze i określonym terminie, zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w tabeli 1.

Odciągnięty pokarm można przechowywać w pojemnikach lub specjalnych woreczkach przeznaczonych dla mleka kobiecego, w lodówce lub zamrażarce. Powinny być one szczelnie zamykane i opisane datą i godziną pozyskania mleka, by zapewnić kontrolę na terminem przydatności, czasem przechowywania i zgromadzonymi zapasami.

Zamrożony pokarm
Pokarm kobiecy w zamrażarce można przechowywać nawet do pół roku. Mleko należy rozmrażać w lodówce i zużyć w ciągu maksymalnie 24 h. Jeśli mleko jest rozmrażane w temperaturze pokojowej, musi być wykorzystane maksymalnie do 4 godzin. Najkorzystniejsze jest podgrzewanie mleka możliwe szybko, najlepiej w podgrzewaczu do butelek w temperaturze 37⁰C.

Przy rozmrażaniu porcji mleka i jego wykorzystaniu ważne jest zachowanie kilku innych istotnych zasad:

· należy rozmrażać i podgrzewać tylko taką porcji mleka, którą dziecko zje,

· nie należy podgrzewać mleka w kuchence mikrofalowej,

· nie należy podgrzewać mleka bezpośrednio na palniku kuchenki,

· niewskazane jest mieszanie pokarmu rozmrożonego ze świeżym,

· niewskazane jest mieszanie odciągniętych przez matkę różnych porcji mleka,

· nie wolno powtórnie zamrażać pokarmu już rozmrożonego.

źródło: https://ncez.pzh.gov.pl/

, , ,

16/06/2026

Czy w czasie ciąży można się szczepić?
Jeśli planujesz ciążę lub już oczekujesz dziecka, sprawdź status swoich szczepień. Dowiedz się, jakie szczepionki możesz przyjąć dla bezpieczeństwa Twojego i dziecka
Kobieta planująca ciążę lub oczekująca potomstwa powinna być zaszczepiona przeciw chorobom zakaźnym, które zagrażają zdrowiu jej i dziecka. Warto o tym wiedzieć i uzupełnić brakujące szczepionki. Poznaj zasady szczepień w tym czasie. W ciąży można bezpiecznie podawać szczepionki inaktywowane, czyli zabite. Lekarz zaleci odpowiednie dla Ciebie preparaty i wystawi receptę.
Kiedy planujesz ciążę
Warto, żebyś sprawdziła swój potencjalny status odporności przeciw chorobom zakaźnym, jeśli planujesz zajście w ciążę. Pomoże w tym analiza dokumentacji medycznej, przebytych przez Ciebie chorób i historii szczepień w książeczce zdrowia.
Zaleca się, aby kobieta przed zajściem w ciążę była zaszczepiona przeciw:
ospie wietrznej – jeżeli wcześniej nie chorowałaś i nie byłaś szczepiona, powinnaś przyjąć dwie dawki szczepionki w odstępie nie krótszym niż 6 tygodni
odrze, śwince i różyczce – jeżeli nie byłaś wcześniej zaszczepiona lub nie wiesz, czy przechodziłaś różyczkę lub odrę, powinnaś przyjąć 2 dawki szczepionki w odstępie nie krótszym niż 4 tygodnie
grypie, jeżeli ciąża lub poród przypada na okres nasilenia zachorowań na grypę
wzw B – jeżeli wcześniej nie byłaś szczepiona, powinnaś przyjąć 3 dawki szczepionki w odstępach 0-1-6 miesięcy.
Kobieta po szczepieniu żywą szczepionką (np. przeciw odrze, śwince i różyczce lub ospie wietrznej) nie powinna zachodzić w ciążę przez okres co najmniej 1 miesiąca.
Dlaczego zaleca się szczepienie kobiet w ciąży
Szczepienie w okresie ciąży chroni matkę i płód oraz dziecko w pierwszych miesiącach po urodzeniu. Swoiste przeciwciała przedostają się przez łożysko do płodu i po porodzie wciąż są ochroną dla organizmu noworodka. Dziecko w tym czasie jest za małe na szczepienie. Pozostaje jednak chronione w pierwszym okresie życia, kiedy ewentualne zakażenie mogłoby być dla niego bardzo niebezpieczne.
Jakie szczepionki zaleca się kobietom w ciąży?
W czasie ciąży zaleca się szczepienie kobiet przeciwko:
grypie – bezpłatnie, po skierowaniu od lekarza
krztuścowi – szczepionką przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, bezpłatnie:
po ukończeniu 27. do 36. tygodnia ciąży, a w uzasadnionych przypadkach zagrożenia przedwczesnym porodem – po ukończeniu 20. tygodnia ciąży
w schemacie jednodawkowym
COVID-19 – bezpłatnie, zgodnie z aktualnymi zaleceniami
Syncytialnemu wirusowi oddechowemu (RSV)
Kobietom w ciąży nie podaje się szczepionek żywych, czyli:
przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR)
przeciw ospie wietrznej.
Inne szczepionki inaktywowane (zabite) mogą być podawane w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, gdy kobieta jest narażona na zakażenie. Decyduje o tym lekarz.
Szczepienia członków rodziny kobiety w ciąży
Członkowie rodziny kobiety ciężarnej mogą być zaszczepieni szczepionką skojarzoną przeciw odrze, śwince i różyczce. Żywe, osłabione wirusy zawarte w tej szczepionce nie przenoszą się z osoby szczepionej na innych ludzi.
Dzieci, których matki są w ciąży, można szczepić przeciw ospie wietrznej. Nie znamy dowodów na istniejące ryzyko przeniesienia zakażenia na matkę od zaszczepionego dziecka.
Jak szczepić matkę w okresie karmienia
W czasie karmienia piersią kobieta może być szczepiona:
wszystkimi inaktywowanymi (zabitymi) szczepionkami
szczepionkami żywymi, zalecanymi osobom dorosłym, których nie podano jej przed okresem ciąży lub w czasie ciąży.

, ,

źródło: www.pacjent.gov.pl

01/06/2026

"Złota Godzina"
Każda chwila między matką a jej nowo narodzonym dzieckiem jest ważna. Dla udanego karmienia piersią najważniejsza jest pierwsza godzina po urodzeniu.
Pierwsza godzina po urodzeniu nazywana jest Złotą Godziną, a czynności, które zdarzają się w tym czasie, mogą znacząco wpłynąć na przejście dziecka z łona matki do życia na zewnątrz, według Julie Hobden, New Beginnings Birth Center Manager w Prowers Medical Center.
„Złota godzina jest bardzo ważną częścią przejścia od życia z wewnętrznej macicy do zewnętrznego życia macicy i pomaga dziecku ustabilizować i przygotować je do jak najlepszego przejścia” – wyjaśniła. „Korzystanie ze Złotej Godziny do inicjowania karmienia piersią zwiększa wskaźnik sukcesu karmienia piersią, ponieważ dzieci mają ramy czasowe, w których są bardziej czujne po urodzeniu i bardziej prawdopodobne, że będą karmione”.
Ponieważ Złota Godzina jest naprawdę pierwszymi intymnymi momentami, które matka, ojciec i dziecko będą mieli jako rodzina, jest to kluczowe, aby pomóc stworzyć silną więź poprzez natychmiastowy kontakt skóra ze skórą i powinna być nieprzerwana przez żadne zewnętrzne rozproszenia. Może to być kuszące, aby zrobić zdjęcia z najnowszym członkiem rodziny lub przekazać dziecko znajomym i rodzinie, ale te działania mogą stresować noworodka i zakłócać ich chęć karmienia piersią.
"Jeśli poczekamy godzinę lub dwie później, dziecko może się zasnąć i może nie chcieć już jeść" - powiedział Hobden. „Matki, które nie odnoszą sukcesu w karmieniu piersią, mogą być bardziej narażone na formułę, ponieważ przegapiły okno, gdy dziecko było szeroko przebudzone. Daj sobie godzinę, aby zacząć budować ten związek, a kiedy dziecko za pierwszym razem uda się karmi piersią, nowe rodziny mogą naprawdę podniecić się wszystkimi innymi rzeczami, które chcą zrobić i podzielić się nimi.
Znaczenie Złotej Godziny dla karmienia piersią
Pierwsza godzina życia dziecka określi, w jaki sposób dostosuje się do nowego środowiska, a kontakt skóra do skóry pomaga regulować ich temperaturę, oddech i tętno. Karmienie piersią w ciągu pierwszej godziny pozwala niemowlęciu otrzymać korzyści z siary matki, wypełnionego składnikami odżywczymi płynu wyprodukowanego przed uwolnieniem mleka, co może pomóc w zwiększeniu nowo rozwijającego się układu odpornościowego dziecka i chronić je przed chorobami w ciągu pierwszych kilku miesięcy. Mleko zwykle zajmuje kilka dni, aby przyjść dla matki.
Dla dziecka korzyści z karmienia piersią w Złotej Godzinie obejmują:
Ustabilizowane poziom cukru we krwi.
Niższy wskaźnik zakażeń ucha, astmy i zespołu nagłego umierania niemowląt (SIDS).
Niższe ryzyko rozwoju cukrzycy, białaczki dziecięcej lub otyłości u dzieci.
Wzrost szansy na skuteczne karmienie piersią i dłuższe karmienie piersią.
W przypadku matek natychmiastowe karmienie piersią może spowodować skurcz macicy i może zmniejszyć krwawienie. Inne korzyści z karmienia piersią dla mam obejmują:
Niższy wskaźnik rozwoju raka piersi i jajnika oraz cukrzycy.
Niższe ryzyko depresji poporodowej.
Zwiększona podaż mleka.
Wcześniejszy powrót do wagi sprzed ciąży.
źródło: https://www.prowersmedical.com/golden-hour-is-most.../

21/05/2026

BREAST CRAWL

Większość z nas (jeśli nie wszyscy) słyszeli o kangurowaniu, kontakcie skóra do skóry i jego cudownej mocy, ale czy słyszeliście o brest crawl, czyli w wolnym tłumaczeniu pełzanie w kierunku piersi? Te piękne słowa określają właśnie pełzanie do piersi, gdy noworodek zostaje umieszczony na piersi lub brzuchu mamy, bezpośrednio po urodzeniu. Jego powolne przesuwanie się w kierunku piersi, kończy się samodzielnym przyssaniem i pierwszym karmieniem.

Zjawisko to zostało po raz pierwszy opisane w 1987 przez naukowców z Instytutu Karolinska w Szwecji (Widström et al, 1987). Od tamtego czasu badacze prowadzili dodatkowe obserwacje, które miały na celu głębszą analizę tego fenomenu. W czterech badaniach przeprowadzonych na przełomie lat 80. i 90. okazało się, że:

85% noworodków pozostawionych na brzuchu matki skutecznie samodzielnie odnalazło brodawkę piersi i zaczęło ssać mleko,
14% odnalazło brodawkę, lecz potrzebowało pomocy w przystawieniu się,
tylko 1 noworodkowi ten proces się nie powiódł.

Takie wyniki dały badaczom dowody potwierdzające, że „Breast Crawl” jest wrodzoną umiejętnością wszystkich dzieci. Jedynie czasem może zostać zakłócona przez czynniki zewnętrzne.

Proces breast crawl obejmuje następujące czynności:

Dziecko rodząc się w sposób naturalny, zostaje natychmiast umieszczone na brzuchu lub klatce piersiowej mamy. Noworodek może zostać lekko osuszony i w razie potrzeby lekko pobudzony do działania.
Po okresie odpoczynku i przebudzenia wykorzystując wrodzoną umiejętność delikatnego poruszania się noworodek rozpoczyna spontaniczne poruszanie się w kierunku piersi,
Kiedy dziecko dotrze do brodawki sutkowej, próbuje ją chwycić, polizać lub tylko przesuwać po niej twarzą
Po około godzinie większość dzieci pozostawionych na mamie jest w stanie samodzielnie znaleźć sutek i rozpocząć ssanie.

Co sprawia, że breast crawl może się odbyć? Jak to możliwe? Wiele zmysłów noworodka odgrywa rolę w wywoływaniu pełzania piersi:

Zapach: Noworodki reagują na zapach matki. Potrafią go zidentyfikować i za nim podążać. Kobieca pierś posiada, oprócz siary, gruczoły wydzielające zapach, które przyciągają noworodka. Maluch przemieszcza się tam, gdzie mama pachnie najbardziej. Niektórzy badacze twierdzą, że zapach ten ma działanie podobne do działania feromonów i przypomina maluchowi smak i zapach płynu owodniowego. Ponadto sama siara i mleko mamy mają wyjątkowy i bardzo indywidualny zapach
Wzrok: Noworodki zaraz po urodzeniu widzą obrazy o wysokim kontraście - biało-czarne zestawienia kolorystyczne. Prawdopodobnie z tego powodu brodawki są ciemniejsze od reszty ciała. Prawdopodobnie również stąd pochodzi i po to, tworzy się linia na brzuchu matki. Linia to drogowskaz do ciemnej brodawki. Kontakt skóra do skóry z głową noworodka między piersiami mamy pozwala na przyglądanie się sobie nawzajem, na poznawanie się i cichy odpoczynek. Noworodek pozostawiony w takiej pozycji zazwyczaj potrzebuje około 15 minut, by odpocząć po porodzie i zacząć wędrówkę w poszukiwaniu mleka.
Smak: Pierwsze doświadczenia ze smakiem dziecko zdobywa połykając wody owodniowe. Smak mleka ma w sobie dużo ze smaku wód owodniowych. To wzmacnia w dziecku chęć ssania, gdy już się przystawi do piersi.
Słuch: Głos mamy to coś co noworodek zna jeszcze z życia płodowego. Dlatego mówienie do dziecka pełzającego po ciele, to jeden ze sposobów napędzania jego ruchów. Poza tym, leżąc na piersi mamy, noworodek wsłuchuje się w rytm bicia jej serca, co dodatkowo go uspokaja.
Dotyk: Kangurowanie niesie ze sobą ogromne korzyści. Ciepłota ciała matki pozwala regulować temperaturę ciała dziecka. Badania wykazały również, że kontakt cielesny wpływa pozytywnie na regulację poziomów cukru u noworodka i pozwala na regulację procesów metabolicznych. Bliskość mamy daje poczucie bezpieczeństwa, obniża poziom hormonów stresu i uspokaja.

Podsumowując mama i dziecko powinny mieć czas po porodzie na ten piękny i ważny moment. Czas i długość tego procesu zależy przede wszystkim od personelu medycznego.

Żródło: NURSING. Portal PZWL

, , , ,

Minutes after Birth baby Theodore has a beautiful, unassisted breast crawl to nurse for the first time. Music Licensed Triple Scoop Music - Caity Copley "Co...

12/05/2026

BEZPŁATNA OPIEKA POŁOZNEJ

Opieka nad kobietą w ciąży i po porodzie
Opieka nad noworodkiem
Porady laktacyjne
Opieka w schorzeniach ginekologicznych
i onkologicznych

Aby uzyskać pomoc wypełnij deklarację!
Położna Środowiskowo Rodzinna
tel. 606 25 11 53

12/05/2026

Dym tytoniowy szkodzi nie tylko samemu palaczowi, ale i osobom z jego otoczenia.
Człowiek niepalący, przebywając godzinę w zadymionym przez palaczy pomieszczeniu, przyswaja taką ilość niitrozamin, jaka znajduje się w głównym dymie 35 papierosów z filtrem! Niepalący przez godzinę wdychają poprzez dym boczny taką ilość benzopirenu, najsilniejszego kancerogenu w dymie tytoniowym), jaką pochłonęliby wypalając 4 papierosy!
W szczególny sposób biernym palaczem, gdyż naprawdę przymusowym, jest nienarodzone dziecko, niemowlę, oraz małe dziecko, które nie mogą zmienić swojej sytuacji.
Gdy pali kobieta ciężarna, pali z nią jej dziecko. Przez łożysko szybko i w dużym stężeniu docierają do płodu składniki dymu. Nikotyna i jej pochodne oraz tlenek węgla przyczyniają się do patologii ciąży i porodu, odpowiadają za gorszy rozwój dziecka - tym gorszy, im więcej papierosów pali matka. Gdy ciężarna pali "tylko" 5 papierosów dziennie, masa ciała noworodka jest o 200-300 g niższa w porównaniu do noworodków matek niepalących. Jeśli pali więcej niż 10 - dziecko waży o 450 gram mniej.
Wypalanie przez kobietę ciężarną od 5 do 10 papierosów dziennie powoduje zmiany patologiczne w organizmie noworodka.
Badania ujawniły, że płód reaguje ostro i wyraźnie już na jednego papierosa!
Najważniejszymi czynnikami wpływającymi bezpośrednio na rozwój płodu są nikotyna i tlenek węgla. Nikotyna wpływa na wzrost tkanek, powodując zwężenie naczyń łożyskowych. Zaburzona zostaje częstość rytmu serca płodu oraz zmniejszają się ruchy oddechowe.
Stężenie tlenku węgla we krwi pępowinowej jest większe niż u matek, co wskazuje, że upośledzona zdolność wiązania tlenu przez krew płodu może być istotnym czynnikiem wpływającym na niedotlenienie rozwijających się tkanek i na masę płodów.
U kobiet palących w ciąży ryzyko samoistnego poronienia, obumarcia płodu i zgonu okołoporodowego jest wielokrotnie większe niż u niepalących.
Dwukrotnie częściej występuje też dystrofia płodu (masa ciała poniżej 2500g).
Palenie tytoniu jest przyczyną 11 procent przedwczesnych porodów.

11/05/2026

Płodowy Zespół Alkoholowy
W Polsce szacuje się, że około 900 dzieci rocznie rodzi się z pełnoobjawowym FAS (Płodowym Zespołem Alkoholowym), a nawet 1% noworodków doświadcza skutków ekspozycji na alkohol w ciąży (FASD – Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych).

Jak alkohol wpływa na rozwój płodu?

Alkohol etylowy jest substancją toksyczną i teratogenną, co oznacza, że uszkadza rozwijające się tkanki i narządy dziecka, zwłaszcza w kluczowych fazach rozwoju prenatalnego.

Już w ciągu 30–40 minut od spożycia alkoholu przez kobietę ciężarną, etanol przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu. Wątroba dziecka jest niedojrzała i nie potrafi skutecznie metabolizować alkoholu, co prowadzi do jego długotrwałej obecności w organizmie rozwijającego się dziecka. Alkohol zaburza procesy podziału i różnicowania komórek, szczególnie w obrębie układu nerwowego, mózgu, serca oraz twarzoczaszki.

Co istotne, największe ryzyko występuje w pierwszych tygodniach ciąży, kiedy wiele kobiet nie wie jeszcze, że jest w ciąży, a w organizmie zachodzą kluczowe procesy rozwojowe.

Objawy FAS

Objawy fizyczne:

- charakterystyczne dysmorfie twarzy (spłaszczona, szeroka twarz, szeroka nasada nosa ze zwiększoną odległością między oczami, krótki nos, krótkie szpary powiekowe, spłaszczona rynienka podnosowa, cienka górna warga, nisko osadzone uszy, zniekształcone małżowiny uszne, mała żuchwa, opadające powieki),
- wady serca, nerek, układu kostnego i wzroku,
- niska masa urodzeniowa i wolniejszy wzrost w okresie dzieciństwa,
- opóźniony rozwój motoryczny, zaburzenia napięcia mięśniowego.

Objawy psychiczne i neurobehawioralne:

- opóźnienie rozwoju intelektualnego (IQ często poniżej normy),
- zaburzenia funkcji poznawczych, problemy z pamięcią, koncentracją i myśleniem przyczynowo-skutkowym,
- trudności w nauce,
- problemy z radzeniem sobie w życiu codziennym,
- nadpobudliwość psychoruchowa, impulsywność, problemy z kontrolą emocji,
- trudności w budowaniu relacji społecznych, większe ryzyko uzależnień w dorosłości.

Skutki FAS w dorosłym życiu

FAS jest nieuleczalny – zmiany powstałe w wyniku działania alkoholu w okresie prenatalnym są trwałe. Osoby z FAS często:

11/05/2026

CO TO SĄ BANKI MLEKA
Banki mleka kobiecego to placówki umożliwiające karmienie naturalnym pokarmem dzieci, które z przyczyn medycznych lub losowych nie mogą być karmione mlekiem własnej mamy. Banki mleka to profesjonalne laboratoria zajmujące się pozyskiwaniem mleka kobiecego od Honorowych Dawczyń, bezpiecznym przechowywaniem i dostarczaniem go potrzebującym dzieciom. Banki mleka powinny być nieodłącznym elementem systemu opieki nad matką i dzieckiem, szczególnie jeśli noworodek wymaga długotrwałego leczenia lub z innych powodów karmienie piersią przez biologiczną matkę jest utrudnione. Działalność banków mleka trzeba traktować jako stwarzanie równych szans wszystkim dzieciom w dostępie do najlepszego, naturalnego pokarmu. Gromadzenie mleka Honorowych dawczyń w banku gwarantuje prawidłowe i bezpieczne jego zagospodarowanie z korzyścią dla potrzebujących dzieci, wśród których większość stanowią wcześniaki i noworodki chore. Pozostaje to w zgodzie ze wskazaniami AAP (ang. American Academy of Pediatrics, 2012) oraz wspólną Rezolucją WHO i UNICEF, zgodnie z którą: „Mleko kobiece pochodzące z profesjonalnego banku mleka jest drugim po mleku własnej matki pokarmem z wyboru do stosowania u noworodków i niemowląt” (WHO & UNICEF Join Statement, 1980) oraz stanowiskiem ESPGHAN (Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia) z 2014 r. Promocja karmienia piersią jest wymagana szczególnie tam, gdzie karmienie to napotyka przeszkody i bariery. Jedną z poważniejszych przyczyn braku możliwości karmienia swojego dziecka jest poród przedwczesny. Noworodki urodzone przed 37 tygodniem ciąży, dla których pokarm mamy ma szczególne znaczenie terapeutyczne, paradoksalnie są w grupie ryzyka dzieci karmionych sztucznie.

źródło: Fundacja Bank Mleka Kobiecego

19/04/2026

Płodowy Zespół Alkoholowy
W Polsce szacuje się, że około 900 dzieci rocznie rodzi się z pełnoobjawowym FAS (Płodowym Zespołem Alkoholowym), a nawet 1% noworodków doświadcza skutków ekspozycji na alkohol w ciąży (FASD – Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych).

Jak alkohol wpływa na rozwój płodu?

Alkohol etylowy jest substancją toksyczną i teratogenną, co oznacza, że uszkadza rozwijające się tkanki i narządy dziecka, zwłaszcza w kluczowych fazach rozwoju prenatalnego.

Już w ciągu 30–40 minut od spożycia alkoholu przez kobietę ciężarną, etanol przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu. Wątroba dziecka jest niedojrzała i nie potrafi skutecznie metabolizować alkoholu, co prowadzi do jego długotrwałej obecności w organizmie rozwijającego się dziecka. Alkohol zaburza procesy podziału i różnicowania komórek, szczególnie w obrębie układu nerwowego, mózgu, serca oraz twarzoczaszki.

Co istotne, największe ryzyko występuje w pierwszych tygodniach ciąży, kiedy wiele kobiet nie wie jeszcze, że jest w ciąży, a w organizmie zachodzą kluczowe procesy rozwojowe.

Objawy FAS

Objawy fizyczne:

- charakterystyczne dysmorfie twarzy (spłaszczona, szeroka twarz, szeroka nasada nosa ze zwiększoną odległością między oczami, krótki nos, krótkie szpary powiekowe, spłaszczona rynienka podnosowa, cienka górna warga, nisko osadzone uszy, zniekształcone małżowiny uszne, mała żuchwa, opadające powieki),
- wady serca, nerek, układu kostnego i wzroku,
- niska masa urodzeniowa i wolniejszy wzrost w okresie dzieciństwa,
- opóźniony rozwój motoryczny, zaburzenia napięcia mięśniowego.

Objawy psychiczne i neurobehawioralne:

- opóźnienie rozwoju intelektualnego (IQ często poniżej normy),
- zaburzenia funkcji poznawczych, problemy z pamięcią, koncentracją i myśleniem przyczynowo-skutkowym,
- trudności w nauce,
- problemy z radzeniem sobie w życiu codziennym,
- nadpobudliwość psychoruchowa, impulsywność, problemy z kontrolą emocji,
- trudności w budowaniu relacji społecznych, większe ryzyko uzależnień w dorosłości.

Skutki FAS w dorosłym życiu

FAS jest nieuleczalny – zmiany powstałe w wyniku działania alkoholu w okresie prenatalnym są trwałe. Osoby z FAS często:

- wymagają stałej opieki lub wsparcia społecznego,
- mają trudności w ukończeniu szkoły i znalezieniu zatrudnienia,
- częściej popadają w konflikty z prawem,
- są narażone na depresję, uzależnienia, problemy psychiczne i społeczne.

Według danych Instytutu Matki i Dziecka, w Polsce nawet połowa kobiet przyznaje się do spożywania alkoholu w ciąży, a ok. 11% pije regularnie i w większych ilościach. Skala problemu jest więc znaczna, a koszty społeczne – ogromne.

Czy FAS można wyleczyć?

NIE. Leczenie FAS polega jedynie na:-

- wczesnej diagnozie i wsparciu rozwoju dziecka (terapia logopedyczna, psychologiczna, pedagogiczna),
- rehabilitacji ruchowej,
- terapii zaburzeń współistniejących (ADHD, depresja, zaburzenia zachowania),
- wsparciu rodziny i środowiska wychowawczego.

Czy istnieje bezpieczna dawka alkoholu w ciąży?

NIE. Każda ilość alkoholu, nawet okazjonalna, może zaszkodzić rozwijającemu się dziecku. Piwo bezalkoholowe również może zawierać niewielkie ilości alkoholu, dlatego zaleca się całkowitą abstynencję.

Im większa dawka przyjmowanego alkoholu, tym wyższe jest ryzyko rozwoju FAS.
Płodowy Zespół Alkoholowy jest chorobą, której można w 100% zapobiec. Wystarczy, że kobieta w ciąży (lub planująca ciążę) całkowicie zrezygnuje z alkoholu. Równie istotne jest wsparcie ze strony partnera, rodziny i otoczenia.

10/04/2026

Palenie papierosów (nikotyna) a karmienie piersią.
Nikotyna bardzo silnie uzależnia, uszkadza śluzówkę dróg oddechowych i zaburza pracę tego układu, ogranicza płodność i obniża laktację, zmniejszając działanie prolaktyny. Nic dziwnego, że podawana regularnie zaburza normalne funkcjonowanie organizmu kobiety, jest powodem licznych chorób układu krążenia, układu oddechowego, wcześniejszej menopauzy, a przede wszystkim 14 rodzajów nowotworów (m.in. w płucach, krtani, gardle, przełyku, nerkach, pęcherzu moczowym, trzustce). Zarówno nikotyna w pokarmie matki karmiącej, jak i dym papierosowy wpływają niekorzystnie na dziecko.
Pokarm matki palaczki, ale również matki niepalącej przebywającej w atmosferze dymu tytoniowego, zawiera substancje pochodzące ze spalania tytoniu. Stężenie tych substancji w pokarmie i ich toksyczność są ściśle uzależnione od intensywności palenia. Wypalanie 1–2 papierosów tuż przed karmieniem zwiększa 10-krotnie stężenie nikotyny w pokarmie. Ale po 12 godzinach od ostatniego papierosa w pokarmie nie ma śladu substancji toksycznych.

Dzieci matek palaczek (15–20 papierosów dziennie) częściej chorują na choroby układu oddechowego, są krócej karmione piersią, mają kolkę i znajdują się w grupie ryzyka zespołu nagłego zgonu niemowląt. Dlatego jeśli karmisz piersią, odradzamy Ci palenie tytoniu, nie tylko ze względu na zdrowie Twoje, ale ze względu na zdrowie Twojego dziecka. Wiele matek przerywa palenie w ciąży, ale o porodzie 30% wraca do palenia. A przecież karmienie piersią jest dobrym momentem na podtrzymanie decyzji o niepaleniu jeszcze przez jakiś czas. Ze względu na liczne zalety karmienia piersią dla zdrowia dziecka korzystniejsze jest utrzymanie karmienia przez matkę palącą w niewielkim stopniu (do 5 papierosów dziennie) niż z powodu palenia przerywanie karmienia.
Aby maksymalnie zmniejszyć wpływ Twojego palenia na dziecko:
- nie pal w okresie karmienia piersią i nie pozwalaj nikomu palić przy dziecku,
- jeśli trudno Ci całkiem rozstać się z paleniem – ogranicz jego intensywność,
- możesz próbować ograniczyć palenie, stosując plastry lub gumę z nikotyną*,
- próbuj nie przekraczać 5 papierosów dziennie,
zawsze wypalaj papieros tuż po karmieniu, nigdy przed karmieniem,
- unikaj towarzystwa palaczy, a jeśli są to bliscy, namów ich do uszanowania Twojej laktacji.
- Kobiety niepalące narażone są na dym głównie we własnych domach (47%). 37% kobiet jest narażonych na dym w miejscach pracy. Wśród nich obserwuje się zwiększenie zachorowalności na choroby nowotworowe, układu krążenia i układu oddechowego oraz związane z tym skracanie się życia.

Pamiętaj, że jest ustawa, która chroni Cię przed szkodliwym wpływem tytoniu:
Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych zabrania palenia w szpitalach, przychodniach, szkołach, zakładach pracy i innych obiektach użyteczności publicznej, poza wyraźnie wyodrębnionymi miejscami. Mama karmiąca jest więc chroniona prawnie przed negatywnym wpływem tytoniu, ale musi tego wymagać od otoczenia.