01/12/2022
O wstydzie...
Zawstydzanie dzieci jest dla nich krzywdzące
https://www.facebook.com/560350114300444/posts/1873896619612447/
to podstawowa reakcja biologiczna, której ludzie jako istoty społeczne potrzebują, aby organizować się w grupy i nie krzywdzić siebie oraz innych.
Potrzebny jest, aby zorientować się, że robimy coś niewłaściwego, coś czego nie powinniśmy robić lub gdy naruszymy godność drugiej osoby np.: małe dziecko włoży palec do oka drugiemu dziecku, strzelimy gafę, powiemy coś co może zranić drugą osobę itd. Wstyd jest hamulcem, który powstrzymuje nas przed działaniami, których nie powinniśmy robić.
Wstyd sam w sobie nie jest problemem – problemem jest utknięcie w nim. Przeradza się wtedy w chroniczny wstyd. Wstyd jest jedną z najbardziej niszczących emocji.
Mały chłopczyk zburzył domek z klocków zbudowany przez brata i słyszy podniesiony głos mamy „Czemu to zrobiłeś? Tak się nie robi! Jesteś złym chłopcem. Powinieneś się wstydzić!”. Sam wie, że zrobił coś czego nie powinien a taka reakcja mamy powoduje, że reakcja na wstyd będzie się pogłębiać i z czasem utrwalać. Jeżeli mama zareaguje mówiąc „Nie powinieneś tak robić. Twojemu bratu jest teraz przykro. Rozumiem, że chciałeś zbudować taką samą wieżę, ale się nie udało i jest Ci z tego powodu smutno” i przytula dziecko to te działania naprawcze pozwolą mu poradzić sobie ze wstydem w zdrowy sposób.
„Zawstydzając dzieci odbieramy im godność.”
W zdrowej relacji jest miejsce na wstyd i na działanie naprawcze, jeżeli okazało się, że naruszona została godność drugiej osoby.
W reakcji dziecka na wstyd jest pewna energia a dorośli doświadczają go w inny sposób.
Trauma i wstyd są ze sobą powiązane m.in. ze względu na ten sam wzorzec reakcji fizjologicznych. Przy wielu traumatycznych doświadczeniach często pojawia się wstyd.
Dla wstydu charakterystyczna jest określona postawa ciała i reakcja autonomiczna wiążąca się głównie z zapadnięciem i zamknięciem.
Gdy mówisz osobie „To nie ty powinieneś się wstydzić. To ta druga osoba powinna.” to część osób odbierz to tak jakbyś mówił jej „nie powinieneś odczuwać wstydu” i może przyczynić się do pogłębiania uczucia wstydu.
Praca ze wstydem polega m.in. na bardzo wolnym zbliżaniu się do niego i wolnym oddalaniu się od niego oraz obserwowaniu reakcji, emocji i doznań sensorycznych. U wielu osób rozmowa o wstydzie i praca z nim może nastąpić dopiero po oswojeniu się z fizjologiczną reakcją niego.
Pamiętam jedną klientkę, która powiedziała, że chciałaby popracować ze wstydem, ale…wstydzi się opowiedzieć czego wstyd dotyczy. Gdy powiedziałam jej, że nie musi mi opowiadać o zdarzeniu i popracujemy tylko z tym co się teraz pojawia, kiedy o tym myśli to poczuła ogromną ulgę.
Ważnym elementem pracy ze wstydem jest znalezienie nowego cielesnego doświadczenia z nim związanego, które zastąpi reakcję skurczenia i zapadnięcia. Wzmocnienie osoby i przywrócenie reakcji obronnych pomoże odnaleźć siłę i moc oraz poczuć się pewniej co przełoży się na mniejsze odczuwanie wstydu.
Pierwszy krok to świadomość postawy jaką przyjmuje osoba, gdy się pojawia wstyd np. odwrócone spojrzenie, oczy skierowane dół, ramiona zapadnięte. Następnie można lekko pogłębić ten stan i się przyjrzeć temu co się dzieje w ciele, emocjach, myślach, obrazach. W następnej kolejności można zmienić pozycję, wyprostować się, spojrzeć na coś innego i przyglądać co się dzieje, co się zmieniło.
Można tak pendulować między zamknięciem a otwarciem oraz obserwować i podążać za impulsami do ruchu, które się pojawiają.
Na podstawie rozmowy dr Petera Levina z Caryn Scotto D'Luzia.
Autor: Marta Targońska - szkolenia, terapia i rozwój
