24/09/2023
Duchowość nie jest czymś co można ująć w kilku satysfakcjonujących dla umysłu zdaniach. Każdy z nas ma jednak pewne intuicje na jej temat.
Duchowość to pojęcie wieloaspektowe ale według mojej wiedzy można wyróżnić trzy główne perspektywy o których poniżej:
1. Duchowość rozumiana w odniesieniu do sił nadprzyrodzonych: Boga, Natury. To co duchowe w takim rozumieniu odnosi się do czegoś co źródło ma poza człowiekiem i swoją konkretyzację może mieć w duszy, która jest nieśmiertelnym elementem człowieka. Takie rozumienie duchowości może być związane z jakąś formą religijności ale nie musi.
2. Druga perspektywa bliska psychologii ukazuje duchowość jako naturalny wymiar człowieka polegający na rozwoju w procesie przekraczaniu siebie, swoich fizycznych i psychicznych granic i adoptowaniu się do trudnych warunków. W tym miejscu lokować można także duchowość zwierząt. Ten wymiar jest także związany z rozwojem świadomości.
3. Duchowość może być także rozumiana filozoficznie jako kategoria egzystencjalna związana z poszukiwaniem sensu, samorealizacją czy ruchem ku wartościom. Duchowość jest tu ruchem transcendowania ku czemuś, co człowieka przekracza na egzystencjalnym poziomie.
W psychoterapii głównie zajmujemy się myśleniem, emocjami i uczuciami człowieka. Ale jak one odnoszą się do duchowości pacjenta?
W procesie ważne jest aby ten aspekt był świadomie wnoszony przez pacjenta. Dlaczego?
Jeśli duchowość czy to religijna czy niereligijnie rozumiana jest ważnym kawałkiem osoby, wtedy można ją wykorzystać jako zasób w psychoterapii. W jaki sposób?
Religijność której bazą jest pogłębiona duchowość pozwala wykorzystać wiarę w Boga jako psychologiczny zasób (np. doświadczenie wsparcia w trudnych chwilach, oparcie w doświadczeniu samotności czy życiowej straty). Psychoterapia traktuje to jako zasób psychologiczny, pomijając kwestię istnienia bądź nieistnienia Boga w którego pacjent wierzy.
Duchowość w rozumieniu psychologicznym jest rozumiana jako “dyspozycja” człowieka aby szedł dalej, przekraczał siebie. Eksplorowanie tego obszaru doprowadza nas do tego, co w pacjencie “generuje” siłę pozwalającą robić kolejny krok w momencie kryzysu. To też praca na głębokiej analizie - uświadomieniu i wzmacnianiu zasobów danej osoby.
W trzecim, egzystencjalnym rozumieniu duchowości jako obszaru ruchu człowieka ku wartościom czy poszukiwaniu sensu - duchowość jest odpowiedzią na egzystencjalny brak w człowieku. Przyjrzenie się temu ruchowi i realizacji najgłębszych potrzeb które za nimi stoją, pozwala dotrzeć do tego, co jest bazowe w doświadczaniu siebie jako jednostki, która dąży ku spełnieniu i zaspokojeniu wyższych ale tak ważnych dla dobrostanu potrzeb.
W kolejnych wpisach więcej na ten temat. Zapraszam
tekst: Katarzyna Krawerenda-Wajda
zdjęcie z: www.spiritualityhealth.com