02/09/2026
การประเมินแนวขาหลังในสุนัขที่มีภาวะ Medial Patellar Luxation(MPL)
Varus Deformity คืออะไร?
Genu varus คือภาวะที่แนวแกนขาหลังเบี่ยงออกจากกัน(bow-legged) โดยข้อเข่า(stifle) เบนออกด้านนอกเมื่อเทียบกับแนวเส้นตรงที่ลากจากสะโพกลงมาถึงข้อเท้า ซึ่งตรงข้ามกับ valgus ที่เข่าเบนเข้าหากัน ภาวะ varus นี้มักพบร่วมกับ Medial Patellar Luxation(MPL) โดยเฉพาะในสุนัขพันธุ์เล็ก เนื่องจากแนวขาที่ผิดปกติทำให้แรงดึงของกล้ามเนื้อ quadriceps เปลี่ยนทิศทาง ส่งผลให้สะบ้าเลื่อนหลุดเข้าด้านใน(medial) ได้ง่ายขึ้น
จากภาพที่แสดง จุดวัดจะลากจากบริเวณสะโพก(hip) ผ่านข้อเข่า(stifle) ไปจนถึงข้อเท้า(hock/tarsus) เพื่อดูว่าแนวเส้นตรงนี้เบี่ยงเบนไปในทิศทางใด และเบี่ยงเบนมากน้อยเพียงใด ซึ่งเป็นการประเมินเบื้องต้นที่สำคัญก่อนวางแผนการรักษา
ทำไมต้องประเมินแนว Varus ก่อนผ่าตัด MPL?
1. MPL ไม่ได้เกิดจากปัญหาที่สะบ้าเพียงอย่างเดียว ในหลายกรณี ความผิดปกติของสะบ้าเป็นผลมาจากความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกทั้งระบบ(limb malalignment) ตั้งแต่กระดูกต้นขา(femur) ไปจนถึงกระดูกหน้าแข้ง(tibia) การผ่าตัดที่แก้ไขเฉพาะเนื้อเยื่อรอบสะบ้าโดยไม่ประเมินแนวขาจึงอาจไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ
2. การวางแผนผ่าตัดที่แม่นยำ การวัดมุมและแนวแกนขาช่วยให้สัตวแพทย์ตัดสินใจได้ว่าจำเป็นต้องทำ corrective osteotomy(การตัดและจัดแนวกระดูกใหม่) ร่วมกับการผ่าตัดแก้สะบ้าหรือไม่ หากมี varus deformity ชัดเจนแต่ไม่ได้รับการแก้ไข ความเสี่ยงที่สะบ้าจะหลุดซ้ำหลังผ่าตัดจะสูงขึ้นมาก
3. ระดับความรุนแรง(grading) ของ MPL สัมพันธ์กับความรุนแรงของ angular deformity ยิ่ง varus มาก ยิ่งบ่งชี้ว่าโครงสร้างกระดูกผิดปกติมาก ซึ่งส่งผลต่อการเลือกเทคนิคผ่าตัดและพยากรณ์โรค
ผลกระทบหากไม่แก้ไข Angular Deformity ร่วมกับการรักษา MPL
1. สะบ้าหลุดซ้ำ(recurrent luxation) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด หากแนวขาที่ผิดปกติยังคงอยู่ แรงดึงของกล้ามเนื้อยังคงผลักสะบ้าให้เลื่อนไปทางเดิม ต่อให้ผ่าตัดปรับเนื้อเยื่อรอบข้อแล้วก็ตาม
2. ข้อเสื่อมเร็วขึ้น(early-onset osteoarthritis) แนวขาที่ผิดปกติทำให้แรงกดในข้อเข่ากระจายตัวไม่สม่ำเสมอ เร่งให้กระดูกอ่อนสึกหรอเร็วกว่าปกติ
3. เพิ่มความเสี่ยงต่อการฉีกขาดของ cranial cruciate ligament(CCL) ซึ่งมักพบร่วมกับ MPL ในสุนัขที่มีปัญหาแนวขา
4. คุณภาพการเดินและการใช้ชีวิตลดลงในระยะยาว แม้ผ่าตัดแล้วสุนัขอาจยังคงเดินผิดปกติ ลงน้ำหนักไม่เต็มที่ หรือกลับมาเจ็บซ้ำ ทำให้ต้องผ่าตัดซ้ำในอนาคต
ด้วยเหตุนี้ การวัดแนว varus/valgus ของขาหลังจากภาพถ่ายหรือภาพรังสี(radiograph) จึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามในสุนัขที่วินิจฉัยว่าเป็น MPL เพื่อให้แผนการรักษาครอบคลุมที่ต้นเหตุของปัญหา
ขอบคุณเจ้าของที่ไว้ใจให้เราดูแลคับ
📌นัดคิวตรวจได้ทางข้อความ(Inbox) หรือโทร 088-5801818 คับ
#ผ่าตัดกระดูก #ผ่ากระดูก #ผ่าตัดกระดูกสุนัข
#หมอกระดูก #ผ่ากระดูกสัตว์ #ศัลยกรรมกระดูกสัตว์
#สะบ้าเคลื่อน #สุนัข #สัตว์เลี้ยง
#รักษาสัตว์ #ศตวรรษสัตวแพทย์ #โคราช