20/05/2026
ครั้งแรกของโลก! ทีมนักวิจัยญี่ปุ่นใช้ CRISPR "ตัดโครโมโซมส่วนเกิน" ได้สำเร็จทั้งแท่ง! โครโมโซมต้นเหตุของดาวน์ซินโดรม… เมื่อช่วงเดือนกุมภาพันธ์ปี 2025 มีข่าวใหญ่ที่สร้างความฮือฮาในวงการพันธุศาสตร์ เมื่อทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยมิเอะ (Mie University) ประเทศญี่ปุ่น นำโดยคุณหมอเรียวทาโร่ ฮาชิซึเมะ (Ryotaro Hashizume) ประสบความสำเร็จในการใช้เทคโนโลยีกรรไกรตัดต่อพันธุกรรม คริสเปอร์-แคสไนน์ (CRISPR-Cas9) เข้าไปตัด โครโมโซมคู่ที่ 21 แท่งที่เกินมา ออกจากเซลล์ของผู้ที่มีกลุ่มอาการดาวน์ (Down syndrome หรือ Trisomy 21) ได้สำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก!
ก่อนหน้านั้น โดยปกติเรามักใช้เทคโนโลยีนี้ในการตัดต่อดีเอ็นเอแค่จุดเล็กๆ แต่งานนี้ทีมวิจัยเล่นใหญ่ ตัดออกไปได้ทั้งแท่งเลย โดยเขาได้ทดลองกับสเต็มเซลล์ (Stem cells) และเซลล์ผิวหนัง (Fibroblasts) ในห้องทดลอง แล้วได้ออกแบบระบบนำทางให้พุ่งเป้าไปหั่นเฉพาะโครโมโซมแท่งส่วนเกินทิ้งแบบแม่นยำสูง (Allele-specific strategy) โดยไม่ไปแตะต้องโครโมโซมแท่งปกติ
ผลที่ได้น่าทึ่งเลยทีเดียว พอเซลล์โดนเอาโครโมโซมส่วนเกินออกไป มันก็กลับมาแสดงออกของยีนและทำงานได้ใกล้เคียงกับเซลล์ปกติเลย เจริญเติบโตดีขึ้น แถมความเครียดในระดับเซลล์ก็ลดลงอย่างเห็นได้ชัด
ตอนนี้ชักเริ่มสงสัยแล้วว่า ถ้าตอนนี้เราเอาเทคนิคนี้มารักษาในคนจริงๆ หรือใช้ในเชิงพาณิชย์ได้หรือยัง? คำตอบคือ ยังไม่ได้ และยังต้องเดินหน้าพัฒนาอีกไกล เพราะนี่เพิ่งจะเป็นแค่จุดเริ่มต้นที่พิสูจน์แนวคิดว่ามันเป็นไปได้ในหลอดทดลองเท่านั้น
ตอนนี้ประสิทธิภาพในการกำจัดโครโมโซมยังทำได้สูงสุดแค่ราวๆ 30.6% (เมื่อใช้ร่วมกับการยับยั้งยีนซ่อมแซมดีเอ็นเอแบบชั่วคราว) ที่สำคัญคือยังมีโจทย์ใหญ่เรื่องความปลอดภัยที่ยังต้องแก้ให้ตกอีกเยอะ เพราะมีความเสี่ยงสูงมากที่เจ้ากรรไกรพันธุกรรมอาจจะตัดพลาดไปโดนโครโมโซมที่ปกติ ซึ่งอาจทำให้เซลล์กลายพันธุ์จนเกิดอันตรายได้
อีกเรื่องที่สำคัญมากคือ คุณหมอฮาชิซึเมะย้ำว่าเป้าหมายหลักของงานวิจัยนี้ ไม่ใช่ การลบล้างตัวตนหรือการเข้าไปรักษาผู้มีกลุ่มอาการดาวน์โดยตรง… แต่ในอนาคตอันไกลโพ้น เขาหวังว่าเทคโนโลยีนี้อาจจะถูกนำไปประยุกต์ใช้เพื่อป้องกันหรือลดความรุนแรงของโรคร่วมต่างๆ ที่มักจะตามมาเมื่อผู้ป่วยอายุมากขึ้น อย่างเช่น โรคสมองเสื่อม (Dementia) หรือโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer's disease) เพื่อช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีขึ้นในระยะยาว
[แหล่งอ้างอิง]
[1] Hashizume, R., Wakita, S., Sawada, H., Takebayashi, S., Kitabatake, Y., Miyagawa, Y., Hirokawa, Y. S., Imai, H., & Kurahashi, H. (2025). Trisomic rescue via allele-specific multiple chromosome cleavage using CRISPR-Cas9 in trisomy 21 cells. PNAS Nexus, 4(2), pgaf022.
[2] Miller, K. (2025). CRISPR Successfully Removes Extra Chromosome 21. Conexiant.
[3] Hough, S. (2025). CRISPR can be used to rescue trisomy 21 in Down’s, researchers find. BioXconomy.
#วิทยาศาสตร์ #การแพทย์ #พันธุกรรม #ดาวน์ซินโดรม #สุขภาพ #งานวิจัย #ความรู้รอบตัว #เทคโนโลยีชีวภาพ #สาระน่ารู้
