09/09/2026
ทรงพระเจริญ
สภากาชาดไทยเป็นองค์การสาธารณกุศลประจำประเทศไทย มีภารกิจด้านการบรรเทาทุกข์ การบริการทางการแพทย์และสาธารณสุข ตลอดจนการปกป้องชีวิตและสุขภาพของมนุษย์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๔๓๖ ตรงกับ ร.ศ. ๑๑๒ ในระยะแรกใช้ชื่อว่า “สภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยาม” โดยมีท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ ภริยาของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) เป็นผู้ริเริ่มจัดตั้ง และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงรับเป็นสภานายิกาพระองค์แรก
ต่อมา สภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยามได้รับการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงสถานะเป็นสภากาชาดสยาม และในเวลาต่อมาใช้ชื่อว่า “สภากาชาดไทย” โดยสันนิบาตสภากาชาดมีมติรับสภากาชาดสยามเข้าเป็นสมาชิกเมื่อวันที่ ๘ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๔ อันเป็นการรับรองสถานะของสภากาชาดสยามในฐานะสมาชิกของขบวนการกาชาดระหว่างประเทศ
ตำแหน่ง “สภานายิกาสภากาชาดไทย” เป็นตำแหน่งที่มีความสำคัญต่อการดำเนินงานของสภากาชาดไทย โดยพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในทรงดำรงตำแหน่งสืบต่อกันมา ตั้งแต่การก่อตั้งสภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยามใน พ.ศ. ๒๔๓๖ จนถึงปัจจุบัน
สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงดำรงตำแหน่งสภานายิกาสภากาชาดไทยพระองค์แรก ตั้งแต่วันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๔๓๖ จนถึงวันที่ ๒๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๖๒ ทรงมีบทบาทในการอุปถัมภ์และส่งเสริมกิจการของสภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยามตั้งแต่แรกเริ่มก่อตั้ง
ภายหลังการสวรรคตของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตำแหน่งสภานายิกาได้สืบต่อมายังสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ซึ่งทรงได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งตั้งแต่วันที่ ๒๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๓ และทรงดำรงตำแหน่งต่อเนื่องจนถึงวันที่ ๑๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๙๘
จากนั้น สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงได้รับการแต่งตั้งเป็นสภานายิกาสภากาชาดไทย เมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ และทรงดำรงตำแหน่งสืบเนื่องมาเป็นเวลายาวนานกว่า ๖๙ ปี จนเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ ๒๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ ส่งผลให้ตำแหน่งสภานายิกาสภากาชาดไทยว่างลง พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้ง สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี ให้ทรงดำรงตำแหน่งสภานายิกาสภากาชาดไทย ตามความในมาตรา ๓ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยสภากาชาดไทย พระพุทธศักราช ๒๔๖๑
การแต่งตั้งดังกล่าวมีผลตั้งแต่วันที่ ๘ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ โดยมีประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ ๙ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ เป็นปีที่ ๑๑ ในรัชกาลปัจจุบัน ทำให้สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี ทรงดำรงตำแหน่งสภานายิกาสภากาชาดไทยพระองค์ที่ ๔ สืบต่อจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
นับตั้งแต่การก่อตั้งสภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยามเมื่อวันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๔๓๖ ตำแหน่งสภานายิกาสภากาชาดไทยจึงมีผู้ดำรงตำแหน่งตามลำดับ ได้แก่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี ซึ่งทรงดำรงตำแหน่งตั้งแต่วันที่ ๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๙ เป็นต้นมา
เรื่อง: มยุเรศร่อนรา
อ้างอิง: ราชกิจจานุเบกษา. (๒๕๖๙). เล่ม ๑๔๓ ตอนพิเศษ ๒๑๘ ง. ๙ กันยายน ๒๕๖๙, น. ๑.
#สภากาชาดไทย #สภานายิกาสภากาชาดไทย #สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา #พระบรมราชินี #สภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยาม #ประวัติศาสตร์ไทย #ราชกิจจานุเบกษา #เจริญกรุง
