10/07/2026
ค่าไขมันในเลือดที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือด
ขอบคุณข้อมูลสุขภาพที่ดีจากเพจหมอหล่อคอเล่า
#ค่าไขมันในเลือดที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือด 👨⚕️📝 เวลาตรวจไขมันในเลือด หลายคนอาจคุ้นกับคำว่า LDL-C, HDL-C หรือ Triglyceride แต่ในปัจจุบัน การประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด (CVD) อาจต้องดูให้ลึกกว่านั้น เพราะไม่ได้สำคัญแค่ “ปริมาณไขมัน” แต่ยังเกี่ยวข้องกับ “ชนิด ขนาด และจำนวนอนุภาคไขมัน” ในเลือดด้วย
วันนี้หมอมาสรุปค่าไขมันชนิดต่าง ๆ ที่เรามักได้ยินบ่อย ให้เข้าใจความหมายและความสำคัญของแต่ละตัวมากยิ่งขึ้นครับ
1️⃣ LDL-C : Low-Density Lipoprotein Cholesterol
คือ ปริมาณคอเลสเตอรอลที่บรรจุอยู่ใน LDL หรือที่หลายคนคุ้นในชื่อ “ไขมันเลวตัวหลัก” ยิ่ง LDL-C สูง ยิ่งสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยเฉพาะโรคหลอดเลือดหัวใจตีบและหลอดเลือดสมอง
2️⃣ HDL-C : High-Density Lipoprotein Cholesterol
คือ ปริมาณคอเลสเตอรอลที่บรรจุอยู่ใน HDL หรือที่มักเรียกว่า “ไขมันดี” HDL มีบทบาทในการพาคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปที่ตับ แต่ในทางปฏิบัติ การมี HDL-C ต่ำ มักสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่สูงขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีอ้วนลงพุง ไตรกลีเซอไรด์สูง และดื้ออินซูลิน
อย่างไรก็ตาม HDL-C ที่สูงมาก ไม่ได้แปลว่าจะช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจได้เสมอไป เพราะ “คุณภาพและการทำงานของ HDL” อาจสำคัญกว่าตัวเลข HDL-C เพียงอย่างเดียว
3️⃣ sdLDL-C : Small Dense LDL Cholesterol
คือ LDL ขนาดเล็กและหนาแน่น เป็น LDL รูปแบบหนึ่งที่พบได้บ่อยในคนที่มีภาวะดื้ออินซูลิน โรคอ้วน เบาหวาน ไตรกลีเซอไรด์สูง และ metabolic syndrome
sdLDL-C มีความสำคัญ เพราะมีแนวโน้มแทรกเข้าสู่ผนังหลอดเลือดได้ง่าย อยู่ในกระแสเลือดได้นานกว่า และไวต่อการถูกออกซิไดซ์ จึงสัมพันธ์กับความเสี่ยงของการเกิดคราบพลัคในผนังหลอดเลือด
4️⃣ Oxidized LDL
คือ LDL ที่ถูกออกซิไดซ์จากภาวะเครียดออกซิเดชันหรืออนุมูลอิสระในร่างกาย
Oxidized LDL เป็นหนึ่งในตัวที่เกี่ยวข้องกับการกระตุ้นการอักเสบของผนังหลอดเลือด ทำให้ macrophage เข้ามาเก็บกิน LDL มากขึ้น จนกลายเป็น foam cells และค่อย ๆ สะสมเป็นคราบพลัคในหลอดเลือด
พูดง่าย ๆ คือ Oxidized LDL เป็น LDL ที่ “ถูกเปลี่ยนสภาพ” และเกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบของหลอดเลือด
5️⃣ ApoB : Apolipoprotein B
ApoB เป็นค่าที่สำคัญมากขึ้นในปัจจุบัน เพราะช่วยสะท้อน “จำนวนอนุภาคไขมันที่เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดตีบตัน”
ApoB พบอยู่บน LDL, VLDL, IDL, remnant particles และ Lp(a) โดยทั่วไปอนุภาคเหล่านี้ 1 อนุภาค จะมี ApoB 1 ตัว ดังนั้น ค่า ApoB จึงช่วยบอกจำนวนอนุภาคไขมันที่สามารถเข้าไปสะสมในผนังหลอดเลือดได้
บางคน LDL-C ไม่ได้สูงมาก แต่ ApoB สูง แปลว่าอาจมีจำนวนอนุภาคไขมันขนาดเล็กจำนวนมากในเลือด ซึ่งทำให้ความเสี่ยงหลอดเลือดถูกประเมินต่ำกว่าความเป็นจริงได้ โดยเฉพาะในคนที่มีไตรกลีเซอไรด์สูง อ้วนลงพุง เบาหวาน หรือดื้ออินซูลิน
6️⃣ ApoA-1 : Apolipoprotein A-1
ApoA-1 เป็นโปรตีนหลักของ HDL และเกี่ยวข้องกับกระบวนการขนส่งคอเลสเตอรอลกลับสู่ตับ
หาก ApoA-1 ต่ำ อาจสะท้อนว่าระบบ HDL หรือระบบการพาคอเลสเตอรอลกลับไปกำจัด อาจทำงานได้ลดลง ซึ่งสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดที่สูงขึ้น
7️⃣ Non-HDL-C : Non–HDL Cholesterol
Non-HDL-C คือ คอเลสเตอรอลทั้งหมด ยกเว้น HDL
คำนวณง่าย ๆ คือ Total Cholesterol − HDL-C = Non-HDL-C
ค่านี้ครอบคลุม LDL-C, VLDL-C, IDL และ remnant cholesterol จึงช่วยประเมินภาพรวมของไขมันที่เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดตีบตันได้ดี โดยเฉพาะในคนที่มีไตรกลีเซอไรด์สูง เบาหวาน ดื้ออินซูลิน หรือ metabolic syndrome
8️⃣ TRL-C : Triglyceride-Rich Lipoprotein Cholesterol
TRL-C คือ คอเลสเตอรอลที่อยู่ในอนุภาคไขมันที่มีไตรกลีเซอไรด์สูง เช่น VLDL remnants, IDL และ chylomicron remnants
กลุ่มนี้มักพบสูงในคนที่มีโรคอ้วน เบาหวาน ดื้ออินซูลิน ไตรกลีเซอไรด์สูง และ metabolic syndrome
TRL-C เป็นส่วนหนึ่งของ Non-HDL-C และมีความสำคัญ เพราะ remnant particles สามารถเข้าไปสะสมในผนังหลอดเลือดได้เช่นกัน
9️⃣ Lp(a) : Lipoprotein(a)
Lp(a) เป็นไขมันที่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรมเป็นหลัก ลักษณะคล้าย LDL แต่มีโปรตีนพิเศษชื่อ apo(a) ติดอยู่
หาก Lp(a) สูง อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด แม้ค่า LDL-C จะดูปกติ และมักลดได้น้อยจากการควบคุมอาหารหรือการออกกำลังกาย ดังนั้นหลายแนวทางจึงแนะนำให้ตรวจ Lp(a) อย่างน้อยหนึ่งครั้งในวัยผู้ใหญ่ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจหรือหลอดเลือดก่อนวัย
#สรุปแบบจำง่ายเข้าใจง่าย 👨⚕️📝
LDL-C = ไขมันเลวตัวหลัก
HDL-C = ไขมันดี แต่ตัวเลขสูงไม่ได้แปลว่าป้องกันเสมอไป
sdLDL-C = LDL ขนาดเล็กที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงสูงขึ้น
Oxidized LDL = LDL ที่ถูกออกซิไดซ์และเกี่ยวข้องกับการอักเสบของหลอดเลือด
ApoB = จำนวนอนุภาคไขมันที่เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดตีบตัน
ApoA-1 = โปรตีนหลักของ HDL
Non-HDL-C = ภาพรวมของไขมันที่เพิ่มความเสี่ยง ยกเว้น HDL
TRL-C = ไขมันกลุ่ม remnants ที่มักสูงในภาวะดื้ออินซูลิน
Lp(a) = ความเสี่ยงจากพันธุกรรม
เพราะฉะนั้น การตรวจไขมันในเลือดแบบลึกขึ้น ไม่ได้ดูแค่ว่า LDL-C สูงหรือไม่ แต่ช่วยให้เห็นภาพว่า...
เรามีจำนวนอนุภาคไขมันเสี่ยงมากแค่ไหน ?
มี LDL ขนาดเล็กมากหรือไม่ ?
มีภาวะดื้ออินซูลินซ่อนอยู่หรือเปล่า ?
และความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดของเราจริง ๆ อยู่ระดับไหน ?
การรู้ข้อมูลเหล่านี้ จะช่วยให้แพทย์วางแผนการดูแลได้เฉพาะบุคคลมากขึ้น ทั้งเรื่องอาหาร การออกกำลังกาย การลดไขมันช่องท้อง การดูแลภาวะดื้ออินซูลิน และการรักษาที่เหมาะสมในระยะยาว
#ไขมันในเลือดสูง
#หมอหล่อคอเล่า
References : Blumenthal RS et al., JACC 2026 | Mach F et al., ESC/EAS Focused Update 2025 | Soffer DE et al., J Clin Lipidol 2024 | Galimberti F et al., Pharmacol Res 2023 | Duran EK & Pradhan AD, JACC 2020 | Hirano T, J Diabetes Investig 2025 | Jiang H et al., Front Cardiovasc Med 2022 | Kronenberg F et al., Eur Heart J 2022
