31/07/2026
📘แบงก์ชาติออก “กรอบสมรรถนะทางการเงิน” แล้ว! เครื่องมือสำคัญที่พ่อแม่และครูยุคใหม่ต้องรู้
เคยสงสัยกันไหมครับว่า... "ลูกอายุเท่านี้ ควรเริ่มสอนเรื่องเงินเรื่องไหนดี?"
หรือ "เด็กประถมควรเริ่มเรียนรู้เรื่องการออมและการบริหารเงินถึงขั้นไหน ถึงจะเหมาะกับพัฒนาการ?"
เพื่อตอบโจทย์นี้ ล่าสุด ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ร่วมกับ 7 หน่วยงานหลักด้านการเงินและการศึกษา (เช่น สศค., ก.ล.ต., คปภ., ตลท., สรรพากร, สคฝ. และ สพฐ.) ได้จัดทำ "กรอบสมรรถนะทางการเงินเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้" (Financial Competency Framework for Education and Learning) ขึ้นมาเป็นมาตรฐานกลางของประเทศ เพื่อให้คุณครู พ่อแม่ และผู้สอน นำไปใช้กำหนดเนื้อหา กิจกรรม และวัดผลทักษะทางการเงินของเด็กในแต่ละช่วงวัยได้อย่างเหมาะสม
ผมและ Blue Cloud Academy จะชวนมาดูสรุปภาพรวมของมาตรฐานการเรียนรู้ทางการเงินของประเทศไทยกันครับ
🧩 1. Financial Competency คืออะไร?
Financial Competency (Fin. Comp.) คือแนวทางพัฒนา "ทักษะชีวิตทางการเงิน" (Financial Literacy) โดยใช้นวัตกรรมการศึกษาแบบฐานสมรรถนะ (Competency-Based Education) ที่มุ่งเน้นพฤติกรรมที่เด็กแสดงออกและนำไปใช้ได้จริงในชีวิตจริง ไม่ใช่แค่การท่องจำทฤษฎี โดยบูรณาการองค์ประกอบ 3 ด้านเข้าด้วยกัน:
Knowledge (K): ความรู้ความเข้าใจทางการเงินที่เหมาะสมตามวัย
Skills (S): ทักษะความสามารถในการคิด คำนวณ วิเคราะห์ และวางแผน
Attitudes (A): เจตคติ วินัย ความรับผิดชอบ และทัศนคติที่ดีต่อเรื่องเงิน
📚 2. ครอบคลุม 6 กลุ่มสมรรถนะตามช่วงวัย (Financial Competency)
กรอบนี้ได้แบ่งระดับการเรียนรู้ตั้งแต่เด็กปฐมวัย (3-6 ขวบ)ไปจนถึงวัยทำงาน ผ่าน 6 ด้านสำคัญ (สมรรถนะ) เพื่อสร้างความเป็นอยู่ทางการเงินที่ดี (Financial Well-being) ในระยะยาว
สมรรถนะที่ 1 : การเข้าใจบทบาทและมูลค่าของเงิน (รู้จักเงิน, e-Money, เงินเฟ้อ/เงินฝืด, อัตราแลกเปลี่ยน)
สมรรถนะที่ 2 : การจัดการรายได้และภาษี (ที่มาของรายได้, อาชีพ, สวัสดิการ, หน้าที่การเสียภาษี)
สมรรถนะที่ 3 : การบริหารการใช้จ่ายและจัดการหนี้ (แยกแยะ Need vs Want, จัดทำงบประมาณ, การบริหารหนี้อย่างเป็นระบบ)
สมรรถนะที่ 4 : การออมและการลงทุน (ออมก่อนใช้, ดอกเบี้ยทบต้น, การจัดพอร์ตลงทุน, การออมเพื่อการเกษียณ)
สมรรถนะที่ 5 : การจัดการความเสี่ยง ภัยทางการเงิน และการประกันภัย (รู้เท่าทันมิจฉาชีพ, PDPA, การโอนย้ายความเสี่ยงด้วยประกัน)
สมรรถนะที่ 6 : การรักษาสิทธิและรับผิดชอบต่อหน้าที่ผู้ใช้บริการทางการเงิน (รู้สิทธิผู้บริโภค, การร้องเรียนอย่างถูกต้อง)
✏️ เราลองมาดูตัวอย่างกัน สำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่มีลูกวัย 7 – 9 ขวบ ที่กำลังศึกษาในช่วงประถมต้น น้อง ๆ ควรจะต้องรู้เรื่องการเงินอะไรบ้าง ผมหยิบมาให้ดูซัก 2 มิติครับ
- สมรรถนะด้านการบริหารการใช้จ่าย (Managing Expenditure)
K (Knowledge): เข้าใจว่าเงินมีจำกัด และรู้จักหลักการใช้จ่ายตามความจำเป็น
S (Skills): สามารถจัดสรรเงินให้พอดีกับสิ่งจำเป็น และคำนวณราคาต่อหน่วยเบื้องต้นเพื่อเปรียบเทียบความคุ้มค่าก่อนซื้อได้
A (Attitudes): ตระหนักว่าไม่ควรใช้เงินเกินกว่าที่มี และมีความละเอียดรอบคอบในการเลือกซื้อ
- สมรรถนะด้านการออมและการลงทุน (Saving and Investing)
K (Knowledge): เข้าใจความหมายของการออม และแนวคิด "ออมก่อนใช้"
S (Skills): สามารถตั้งเป้าหมายการออมระยะสั้น และเขียนแผนการออมเงินของตนเองออกมาได้
A (Attitudes): เห็นคุณค่าและความสำคัญของการเก็บออมอย่างสม่ำเสมอ
✏️ ลองมาดูช่วงวัย 10 – 12 ขวบ ที่กำลังศึกษาในช่วงประถมปลายกันบ้าง
- สมรรถนะด้านการเข้าใจบทบาทและมูลค่าของเงิน (Understanding the Role and Value of Money)
K (Knowledge): รู้จักรูปแบบและข้อจำกัดการใช้เงินที่หลากหลายขึ้น เช่น เงินสด และ e-Money รวมถึงรู้วิธีตรวจสอบธนบัตรจริงและธนบัตรปลอมเบื้องต้น
S (Skills): เลือกใช้จ่ายเงินในรูปแบบต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ สามารถตรวจสอบธนบัตร และเชื่อมโยงได้ว่าเงินมีผลต่อคุณภาพชีวิตและความสุข
A (Attitudes): ตระหนักถึงความปลอดภัยในการใช้เงินดิจิทัล มีความละเอียดรอบคอบในการตรวจสอบธนบัตร และเข้าใจว่าความสุขที่แท้จริงไม่จำเป็นต้องมาจากเงินเสมอไป
- สมรรถนะด้านการจัดการความเสี่ยง ภัยทางการเงิน และการประกันภัย (Managing Risks, Fraud and Insurance)
K (Knowledge): เข้าใจความเสี่ยงจากการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล รู้วิธีปฏิบัติเมื่อพบธนบัตรต้องสงสัย และเข้าใจประโยชน์ของประกันภัยใกล้ตัว เช่น ประกันอุบัติเหตุ
S (Skills): ปฏิบัติตนเพื่อปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลในสื่อออนไลน์ และสามารถสื่อสารบอกเล่าประโยชน์ของการมีประกันภัยได้
A (Attitudes): ตระหนักถึงความสำคัญของการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคล และเห็นความสำคัญของการมีความคุ้มครองจากประกันภัย
จะเห็นว่า การมีกรอบสมรรถนะกลางจาก ธปท. ในครั้งนี้ ถือเป็นก้าวสำคัญของวงการศึกษาไทยที่จะช่วยชี้นำและส่งเสริมให้คุณครู และบุคลากรทางการศึกษา นำไปออกแบบแผนการสอนด้านการเงินในโรงเรียน และช่วยให้คุณพ่อคุณแม่ มีคู่มือในการสร้างทักษะทางการเงินให้ลูกได้อย่างถูกวิธีและตรงตามพัฒนาการครับ
สำหรับคุณพ่อคุณแม่ คุณครู ที่สนใจเกี่ยวกับการพัฒนาทักษะการเงินให้เด็กๆ สามารถดาวน์โหลดเอกสาร "กรอบสมรรถนะทางการเงินเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้" ฉบับเต็ม ได้ที่เว็บไซต์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ผมแปะไว้ให้ใน Comment ด้านล่างแล้วครับ
ครูโต กณพ ศุภมานพ AFPT ™️
#ธนาคารแห่งประเทศไทย #ทักษะการเงินเด็ก #สอนลูกเรื่องเงิน
