Parkinson ve Multipl Skleroz - MS'da Konuşma Terapisi

12/04/2015

12/02/2015

Parkinson Hastalığında Konuşma Bozukluklarının Tedavisi

Parkinson Hastalığı
- Bazal gangliada bulunan substantia nigradaki dopamin üretimindeki yetersizliğine bağlı ilerleyici hareket bozukluğudur.
- ABD’de yaklaşık 1-1.5 kişiyi etkilemektedir (Yorkston ve ark., 1999).
- Nörolojik kaynaklı dejeneratif hastalıkların en yaygın görülenlerinden birisidir.
- Nedeni bilinmemektedir.
- Dil ve konuşma problemleriyle sonuçlanan motor ve bilişsel sistemler üzerinde etkisi mevcuttur.
Parkinson Hastalığının Tanısı
- Klasik motor belirtilerin 2/4’ünü göstermesi gerekmektedir: Dinlenme tremorü, rijidite, akinezi/bradikinezi, postural reflekslerin kayıbı.
- Bazal ganglia ve beyinsapındaki dopamin üreten hücrelerin ölümüne bağlı olarak dopamin üretiminde azalma.
Parkinson Hastalığının Nedeni
- Mitokondrial hasar ve α-synuclein birikimi Parkinson hastalığındaki nöronal hücrelerin (dopamin üreten hücreler dahil) ölümüne neden olabilir.
- Genetik ve Çevresel (Pestisidler) Nedenler.
Parkinson Hastalığının Konuşma Üzerine Etkileri
- Hastaların yaklaşık %89’unda ses problemleri gözlenmektedir (Logeman ve ark., 1978).
- Hastaların %45’inde artikülasyon (telaffuz) problemleri gözlenmektedir (Logeman ve ark., 1978).
- Hastalar bazen konuşma problemlerinin olduğunun farkında olmayabilirler.
Konuşma Üretimi Üzerine Etkisi- Algısal Özellikler (Darley ve ark., 1969)
- Azalmış Gürlük (hipofoni)
- Nefes sesi (sesteki fısıltı etkisi)
- Ses boğukluğu
- Monotonluk (azalmış tını ve gürlük değişimleri)
- Artmış hız ve kısa atılımlar
- Akıcılık bozuklukları

12/02/2015

PARKİNSON HASTALIĞINDA KONUŞMA VE SES PROBLEMLERİ
Parkinson hastalarında yaşanan ve yaşamlarını olumsuz yönde etkileyen konuşma ve ses güçlüklerini bu yazımda sizlerle paylaşmak istiyorum.
Parkinson Hastalığı Konuşmayı Hangi Yönden Etkilemektedir?
- %89’unda ses problemleri
- %45’inde artikülasyon (telaffuz) problemleri
- Parkinson hastaların bazen konuşma problemlerinin farkında olmayabilirler.
Parkinson Hastalığında Konuşmada Hangi Problemler Görülmektedir?
- Azalmış gürlük (hipofoni)
- Konuşmaya nefes sesinin (fısıltı) eklenmesi
- Ses kısıklığı
- Monotonluk (azalmış tını ve gürlük değişkenliği)
- Hızlı konuşma ve konuşma sırasında kısa atılımlar
Parkinson Hastaların Konuşmasında Görülen Problemler Bağlık Yaşanan Günlük Yaşamdaki Güçlükler Nelerdir?
- Hipofoniye bağlı olarak özellikle işitme kayıplı bireylerle iletişim kurma güçlüğü
- Monoton konuşmaya bağlı karşı tarafın konuşmayı ayrıt etmesinde güçlük
- Hızlı konuşmaya bağlı karşı tarafın kelimeleri, cümleleri anlamasında güçlük
Parkinson Hastaları Konuşmalarında Yaşanan Güçlüklerin Farkında Mıdır?
Çoğu Parkinson hastası konuşma ve ses problemlerini karşı taraftaki dinleyici kadar ciddi görmemektedir. Kendi gürüklerini algılamada güçlük yaşamaktadırlar. Bu nedenle, terapi sırasında konuşmalarının ne kadar etkilendiği konusunda eğitim verilmesi önem taşımaktadır.
Parkinson Hastalığında Görülen Diğer Ek Problemler Nelerdir?
- Öksürme kuvveti olumsuz yönde etkilenmektedir. Buna bağlı olarak akciğerlerin temizlenmesinde azalma ve aspirason riski artma gözlemlenmektedir. Öksürmede daha uzunkompresyon fazı süresi, daha yavaş ekspirasyon çıkış süresi, azalmış ekspiratuar tepe hacmi, azalmış öksürük hacmi ivmesi görülmektedir.
- Denge problemleri
- Bilişsel değişiklikler.
Parkinson Hastalığında Görülen Konuşma ve Ses Problemlerinde Hangi Tedaviler Uygulanmaktadır?
1. Medikal Tedavi
- Farmakolojik: Konuşma problemlerine yeterince yarar sağlamamaktadır.
- Deep Brain Stimulation (Beyin Pili): Tremora (titremeye) çok faydası vardır. Ancak konuşma, yutme ve bilişsel beceriler üzerine olumsuz etkileri vardır.
2. Lee Silverman Tedavi Programı
- Daha çok sesin gürlüğü üzerine etkisi mevcuttur.
3. Ekspiraturar Kas Kuvveti Eğitimi
- Özellikle öksürük kuvveti üzerine olumlu etkileri mevcuttur.
4. Rijid Hız Kontrolü
5. Ses Yükseltme Araçları

Öneriler
- İletişim kuracağınız zamanı planlayın. Önemli toplantı ve konuşmaları daha az yorgun ve dinleyiclerin dikkatinin dağılmadığı zamanlarda yapınız.
- Rahat konuşma ortamını seçiniz. İletişim kurmak için sessiz ve konuşmacıların birbirinin yüzünü rahat görebileceği ortamlar seçiniz.
- Konuşmanın yanında jestlerinizi de kullanınız.