04/29/2026
📋 VÌ SAO BẠN HAY NGHI NGỜ BẢN THÂN, LO LẮNG VÀ TRÌ HOÃN VÀ CÁCH ĐỂ THOÁT RA
Có bao giờ bạn tự hỏi vì sao những suy nghĩ tiêu cực lại dễ “thuyết phục” mình đến vậy? Vì sao chỉ một ý nghĩ như “mình sẽ thất bại thôi” lại có thể làm bạn chùn bước, trì hoãn, thậm chí mất luôn động lực? Một phần câu trả lời nằm ở hai yếu tố mà chúng ta thường không nhận ra: sự gợi ý (suggestibility) và kỳ vọng (expectations).
Hai yếu tố này hoạt động âm thầm trong tâm trí, nhưng lại ảnh hưởng rất mạnh đến cách bạn nhìn nhận mọi việc. Khi bạn kỳ vọng điều gì đó sẽ không tốt, não bạn bắt đầu “diễn giải” mọi thứ theo hướng đó. Và dần dần, điều chưa xảy ra lại trở thành thứ bạn tin là chắc chắn sẽ xảy ra.
Những kỳ vọng tiêu cực này giống như một dạng “nocebo”, tức là niềm tin tiêu cực khiến bạn cảm thấy tệ hơn, lo lắng hơn, và ít hành động hơn. Chỉ một suy nghĩ như “đằng nào mình cũng thất bại” có thể kích hoạt hệ thống căng thẳng trong não, làm bạn mất năng lượng và dễ bỏ cuộc ngay từ đầu.
Nhưng điều quan trọng là: bạn không cần phải loại bỏ hoàn toàn những suy nghĩ đó. Bạn chỉ cần học cách nhận diện và không bị chúng dẫn dắt. Khi bạn bắt đầu quan sát những suy nghĩ của mình, bạn sẽ thấy chúng không phải là sự thật tuyệt đối, mà chỉ là những “kịch bản” mà não bạn tạo ra. Và khi bạn dừng lại đủ lâu để nhận ra điều đó, bạn đã có thêm một lựa chọn: không làm theo nó.
Một cách hiệu quả để thay đổi là chuyển từ suy nghĩ sang hành động. Trong tâm lý học, có một phương pháp gọi là behavioral activation (kích hoạt hành vi) , nghĩa là bạn bắt đầu làm điều gì đó dù nhỏ, ngay cả khi bạn chưa có động lực.
Bạn không cần phải “cảm thấy sẵn sàng” rồi mới hành động.�Bạn hành động trước và cảm xúc sẽ dần theo sau. Những hành động đó có thể là: bắt đầu dọn dẹp phòng, hít thở chậm 5 phút, đi bộ 10 phút, bắt đầu viết xuống những gì bạn cần làm, và bắt tay vào làm việc dù chỉ là vài phút.
Những hành động nhỏ này có thể phá vỡ vòng lặp của việc trì hoãn và tạo ra một động lực mới. Bởi vì khi bạn hành động, bạn đang gửi một tín hiệu ngược lại cho não: “mình vẫn đang tiến về phía trước”.
Dần dần, điều này giúp bạn xây dựng một dạng lạc quan thực tế (realistic optimism), không phải kiểu tích cực mù quáng, mà là niềm tin rằng dù có khó khăn, vẫn luôn có một hướng đi tiếp.
Phát triển bản thân không phải là việc bạn không còn nghi ngờ hay lo lắng nữa, mà là khi bạn nhận ra những suy nghĩ đó nhưng không để chúng quyết định cuộc sống của bạn.
Và đôi khi, sự thay đổi hay một tương lai bình an hơn bắt đầu chỉ từ những điều rất nhỏ, đó là không tin hoàn toàn vào suy nghĩ tiêu cực đầu tiên xuất hiện trong đầu bạn và làm chủ nó bằng chính ý thức của bạn. 🤍
Wendy Kazalin