02/06/2026
Nổi mẩn ngứa là phản ứng da liễu phổ biến, có thể khởi phát đột ngột hoặc diễn tiến mạn tính, liên quan đến nhiều nguyên nhân từ dị ứng, nhiễm trùng, nhiễm ký sinh trùng, rối loạn miễn dịch, rối loạn mất thăng bằng các yếu tố trong máu (đông y gọi là huyết nhiệt) đặc biệt là rối loạn chức năng gan, mật. Không chỉ gây khó chịu, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương da nếu không được xử lý kịp thời và đúng cách.
Mẩn ngứa là tình trạng da xuất hiện các tổn thương như mảng đỏ, sần, hoặc mụn nước đi kèm cảm giác ngứa. Đây không phải là bệnh riêng lẻ, mà là dấu hiệu phản ứng của da trước nhiều tác nhân như dị nguyên, viêm da tiếp xúc, phản ứng toàn thân.
Triệu chứng nổi bật là cảm giác ngứa dữ dội khiến người bệnh gãi nhiều, dễ dẫn đến tổn thương da thứ phát như trầy xước, nhiễm khuẩn hoặc tăng sắc tố sau viêm. Việc xác định nguyên nhân chính xác là yếu tố quan trọng để lựa chọn phương pháp xử trí hợp lý, tránh tái phát.
Nguyên nhân gây nổi mẩn ngứa thường gặp
- Ngứa da kèm nốt đỏ là dấu hiệu phản ứng của da trước nhiều yếu tố như từ một số loại cây cỏ, hoa, lá, hoá chất, lông chó mèo, thuốc phun muỗi, thuốc trừ sâu, mỹ phẩm, phấn hoa… Việc tìm ra nguyên nhân giúp xây dựng cách phòng tránh và có hướng điều trị chính xác và hiệu quả.
- Ngứa do các bệnh da liễu mạn như viêm da cơ địa, vẩy nến, viêm da tiết bã đều khiến da xuất hiện mảng đỏ, sần và kèm theo ngứa. Đặc điểm là mẩn kéo dài, có thể tái phát theo chu kỳ và liên quan đến stress hoặc các yếu tố kích thích bên ngoài.
- Ngứa có thể cơ thể mắc ký sinh trùng (chó, mèo – vật trung gian), nấm, vi khuẩn … Cần đến bệnh viện xét nghiệm. Các yếu tố nhiễm trùng ngoài da như ghẻ, nấm da, vi khuẩn đều có thể gây nổi mẩn và ngứa, có khi đi kèm mụn nước, vảy tiết hoặc chảy dịch nếu nhiễm trùng. - Các bệnh hệ thống và rối loạn nội tiết: Ngứa và nổi mẩn có thể là biểu hiện ngoài da của bệnh lý nội tiết (tiểu đường, bệnh tuyến giáp tự miễn), bệnh gan, mật hoặc bệnh thận mạn. Sự tích tụ độc tố hoặc rối loạn chuyển hóa điện giải có thể kích thích mẩn ngứa ở da toàn thân. Nổi mẩn và ngứa toàn thân có thể là dấu hiệu của các bệnh lý về gan, thận, tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn (ngứa trong xơ gan mật nguyên phát do ứ mật; suy thận mạn do tích tụ ure huyết; rối loạn chức năng tuyến giáp gây mất cân bằng miễn dịch…). Do đó, cần điều trị bệnh nền để kiểm soát hoàn toàn tình trạng ngứa.
Theo YHCT ngoài các nguyên nhân trên, mùa hè nóng nực làm cho cơ thể dễ mất nước và điện giải, cơ thể không tự điều hoà được gây “huyết nhiệt” sinh ngứa cần dùng các vị thuốc mát để điều chỉnh
Hướng chữa trị:
Tìm nguyên nhân để loại trừ, phòng và chữa bệnh
Sử dụng các thuốc, kem và tân dược theo chỉ định của Bác sỹ
Trong dân gian nếu có hiện tượng sẩn ngứa thì thường dùng các vị thuốc sau để tắm và uống như cây Xuyến chi, lá khế, đơn đỏ, kinh giới… Chúng ta đã biết mẩn ngứa do rất nhiều nguyên nhân, loại trừ các bệnh mãn tính thì hiện nay trong môi trường sinh sống nhiều ô nhiễm, nhiều người sinh hoạt, ăn uống thất thường dễ làm ảnh hưởng và rối loạn chức chức năng gan, mật sẽ là nguyên nhân hàng đầu thường gặp gây mẩn ngứa. Nếu chỉ là mới bị ngứa do dị ứng một số hoá chất, phấn hoa, thời tiết…thì có thể dùng các loại cây lá như trên tắm rửa là khỏi, tuy nhiên việc tắm và uống các cây lá này cũng chỉ giải quyết nhất thời. Nổi mẩn ngứa nhiều ngày cần đến các thầy thuốc khám, điều trị. Trong YHCT & dân gian có nhiều bài thuốc uống, tắm rửa rất hiệu quả. Căn cứ vào tình trạng bệnh thầy thuốc sẽ phối vị (quân thần tá sứ) để điều chỉnh cân bằng miễn dịch cho phù hợp với từng người bệnh.
Mấy năm gần đây phòng khám YHCT chúng tôi khá, chữa cho hàng trăm bệnh nhân sẩn ngứa do gan, mật, mày đay… có kết quả cao. Mùa hè nóng nực này cũng sẽ dự báo nhiều bệnh nhân mắc bệnh mẩn ngứa, cũng là thời gian chúng tôi bận rộn chuẩn bị các vị thuốc sạch đảm bảo chất lượng phục vụ người bệnh trong thời gian tới.