Tư Vấn - Chăm Sóc - Sức Khỏe Mẹ Bầu

03/07/2024

CÁC BỆNH TRUYỀN NHIỄM VỚI BÀ BẦU

Trong khi mang thai nếu bà bầu bị nhiễm virus có thể sẽ ảnh hưởng ngay đến thai nhi hoặc đến lần mang thai tới, nên việc dự phòng các bệnh này là cực kỳ quan trọng.

NHIỄM RUBELLA:

Cần đặc biệt chú ý việc nhiễm bệnh khi mang thai dưới 20 tuần vì có thể ảnh hưởng tới thai nhi Rubella là bệnh truyền nhiễm do virus Rubella gây nên. Bệnh có khuynh hướng lây lan rộng từ đầu mùa xuân đến đầu mùa hè. Sốt phát ban, sưng hạch, đau khớp là những triệu chứng đặc trưng. Triệu chứng sốt phát ban kéo dài 3 ngày là hết nên còn có tên gọi là bệnh sởi 3 ngày.

Việc lây nhiễm kể từ tuần thứ 20 trở đi không cần lo lắng, nhưng nếu nhiễm bệnh ở giai đoạn sớm của thai kỳ thì cần lưu ý vì virus có thể lây qua bánh nhau (đặc biệt khi mẹ nhiễm bệnh khoảng trước tuần thai thứ 16). Nếu thai nhi bị nhiễm bệnh sẽ rất nguy hiểm vì có thể gây ra những dị tật như bệnh tim, đục thủy tinh thể, điếc, bệnh glaucome (hội chứng Rubella bẩm sinh). Để phòng tránh bị nhiễm bệnh này, bạn nên đi tiêm chủng phòng ngừa từ trước khi mang thai. Trong quá trình mang thai nếu có bất kỳ triệu chứng nào nghi nhiễm cũng nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời.

NHIỄM VIRUS VIÊM GAN B:

Viêm gan B là bệnh gây ra do virus viêm gan B (HBV), có thể phát triển thành xơ gan rồi đến ung thư gan. Khi biết bà bầu bị nhiễm virus viêm gan B thì phải thực hiện ngay các biện pháp dự phòng lây truyền virus này từ mẹ sang con.

Vào giai đoạn đầu của thai kỳ, bà bầu cần được kiểm tra có hay không nhiễm HBV bằng xét nghiệm máu. Nếu kết quả dương tính, bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm kháng nguyên Hbe để xác định mức độ lây nhiễm sang cho thai nhi và điều trị dự phòng nếu cần.

HBV còn có thể lây sang thai nhi qua đường máu lúc sinh, vì vậy sau khi sinh xong nếu mẹ có mang HBV thì trẻ sẽ được tiêm 1 mũi vắc xin viêm gan B và 1 mũi globulin miễn dịch trong vòng 24 giờ sau sanh.

NHIỄM CÚM (INFLUENZA):

Nhiễm cúm dễ bị nặng hơn khi mang thai nên cần chú ý các biện pháp dự phòng.

Virus cúm không lây truyền từ mẹ sang con, nhưng nếu mẹ bị cúm nặng thì có thể ảnh hưởng xấu lên thai nhi.

NHIỄM HIV/AIDS:

HIV là loại virus có thể lây truyền từ mẹ sang con qua đường sinh dục, dịch tiết âm đạo và máu. Để phát hiện sớm, các bà mẹ khi mang thai sẽ được tư vấn làm xét nghiệm HIV để xác định xem có bị lây nhiễm virus này hay không và để được điều trị dự phòng sớm. Hiện nay, việc điều trị dự phòng sớm bằng thuốc kháng virus (ARV) có thể làm giảm khả năng lây truyền HIV từ mẹ sang con xuống dưới 1%.

Phác đồ hiện nay được khuyến cáo là sử dụng thuốc ARV cho bà bầu ngay từ khi được phát hiện nhiễm HIV. Do vậy, nếu nghi ngờ hoặc biết mình nhiễm HIV, bạn nên đến cơ sở y tế để được tư vấn phù hợp về điều trị dự phòng, cách sinh và cách nuôi con. Sau sinh em bé cũng sẽ được uống thuốc ARV cho đến khi làm xét nghiệm để khẳng định tình trạng nhiễm HIV.

COVID VÀ NHIỄM SARS-COV-2

Cho đến nay chưa có thông tin khoa học nào chứng minh, virus Corona có khả năng lây truyền từ mẹ sang con khi mang thai. Tuy nhiên khi mắc bệnh thì sức đề kháng của cơ thể suy giảm mạnh sẽ dẫn đến tăng nguy cơ sinh non, thai chậm phát triển và tử vong chu sinh,...

Trong bối cảnh dịch bệnh, để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và con, thai phụ vẫn cần duy trì khám thai định kỳ. Tuy nhiên để giảm thiểu khả năng lây nhiễm, thai phụ nên gọi điện đặt lịch khám để giảm thời gian chờ và tránh tiếp xúc với nhiều người. Khi đến khám tại cơ sở y tế thì thực hiện khai báo y tế, đồng thời bắt buộc phải đeo khẩu trang, thực hiện giãn cách 2m. Khi có dấu hiệu sốt, ho, khó thở cần tự cách ly đồng thời thông báo ngay cho cơ sở y tế để được tư vấn, khám và điều trị kịp thời.

Trường hợp thai phụ nghi nhiễm/nhiễm COVID-19 khi đến sinh tại các cơ sở y tế sẽ được điều trị tại khu vực cách ly riêng, được ưu tiên điều trị Covid và được can thiệp sản khoa kịp thời. Sau sinh, bà mẹ sẽ được tư vấn về dinh dưỡng cho con: nếu nuôi bằng sữa mẹ, người mẹ có thể cho con bú trực tiếp sau khi đã vệ sinh bầu ngực sạch sẽ, sát khuẩn tay, đeo khẩu trang, hoặc có thể vắt sữa cho trẻ ăn, thực hành các biện pháp dự phòng lây nhiễm trong quá trình vắt sữa như rửa tay, đeo khẩu trang, làm sạch dụng cụ hút sữa,...Nếu bà mẹ lựa chọn không nuôi con bằng sữa mẹ có thể sử dụng sữa từ ngân hàng sữa mẹ hoặc cán bộ y tế hướng dẫn pha sữa công thức và cho trẻ ăn đúng cách. Rửa tay thường xuyên đặc biệt trước khi cho trẻ bú, trước và sau khi chăm sóc trẻ.

Hiện nay chưa có thuốc đặc hiệu Covid-19 nên chủ yếu là điều trị hỗ trợ và điều trị triệu chứng. Các biện pháp phòng bệnh chính là thực hiện thông điệp 5K của Bộ Y tế(, Khẩu trang, Khử khuẩn, Khoảng cách, Không tụ tập, Khai báo y tế), phát hiện sớm và cách ly ca bệnh và tiêm phòng vắc xin.

Nguồn: Cẩm Nang Lần Đầu Làm Mẹ & Nuôi con

13/06/2024

"Anh ơi em nhớ ra lúc mới có em bé ( nhưng lúc ấy em chưa biết là có e bé) e có bị đi tiểu buốt và ra máu, hôm sau e có ra hiệu thuốc thì họ bảo viêm tuyến tiền liệt hay sao ý ạ, tên bệnh e không nhớ rõ, họ kê cho e 3 ngày thuốc trong đấy có 5 loại thuốc ( có thuốc kháng sinh hay không e cũng không biết 😭) có viên màu xanh mà uống xong đi tiểu cũng ra màu xanh, chắc là khử viêm."
Ps: chia sẻ của một bạn đang mang thai khám của mình, có thể chỉ là nghe nhầm rồi nhắn lại hoặc chưa hiểu rõ nhưng có hai vấn đề hiện nay ở chính HN là tin tưởng người bán thuốc mà không đi khám đúng chuyên khoa, hai là uống thuốc vô tội vạ, cũng không để ý tên thuốc mình dùng.
Đọc buồn nhiều hơn buồn cười

13/10/2023

24/11/2022

SINH MỔ CHO CON BÚ ĐƯỢC KHÔNG?

Đối với các mẹ sinh con bằng phương pháp sanh mổ thường mang tâm lý lo lắng về việc mình sinh mổ thì có thể thực hiện cho con bú mẹ được hay không. Liệu rằng mình có thể có sữa cho con bú sớm hay không? Phải cho bú tư thế nào để không bị đau? Sử dụng thuốc giảm đau có ảnh hưởng đến con không? Làm thế nào nếu trường hợp con không thể nằm chung với mẹ sau mổ ?... Đây chỉ là một vài trong rất nhiều câu hỏi mà các mẹ sanh mổ lo lắng trong giai đoạn vài ngày đầu sau mổ lấy thai.

Tuy nhiên, bất chấp những gì mẹ có thể đã nghe, việc cho con bú sau khi sinh mổ là hoàn toàn có thể. Mặc dù mẹ có thể phải đối mặt với những khó khăn, nhưng hầu hết các bà mẹ muốn nuôi con bằng sữa mẹ đều có thể thực hiện thành công sau khi sinh mổ.

Sanh mổ ảnh hưởng như thế nào lên việc nuôi con bằng sữa mẹ?

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sinh mổ là một yếu tố ảnh hưởng đến việc cho con bú, thường gặp nhất là sữa mẹ về chậm hoặc mẹ ít sữa, đặc biệt là việc cho bú sớm. Hiểu về nguyên nhân tại sao lại như vậy có thể giúp mẹ phần nào có sự chuẩn bị tốt để vượt qua những khó khăn này:

1. Sinh mổ có thể làm chậm thời gian bắt đầu cho con bú:

Chắc hẳn mẹ đã nghe nhiều về lợi ích của việc cho con bú sớm giai đoạn 1 giờ đầu sau sanh. Hầu hết người mẹ sanh thường được thực hiện da kề da và cho con bú ngay khi con vừa lọt lòng. Đối với mẹ sinh mổ thì sẽ có 2 trường hợp: mẹ và bé da kề da hoặc phải cách ly 2 mẹ con tạm thời.

- Với các mẹ sinh mổ dùng phương pháp vô cảm là gây tê ngoài màng cứng hoặc gây tê tủy sống và sau khi bắt bé ra sức khỏe của mẹ và bé đều ổn định thì 100% các trường hợp sẽ được thực hiện da kề da (tại Bệnh viện Từ Dũ). Lúc này thậm chí mẹ có thể cho con bú ngay cả khi còn trong phòng mổ.

- Với các mẹ sinh mổ dùng phương pháp gây mê toàn thân, hoặc vì lý do sức khỏe của bé cần được chăm sóc sơ sinh đặc biệt thì mẹ và bé sẽ không được thực hiện da kề da. Việc bú mẹ sẽ không được bắt đầu sớm, tuy nhiên mẹ đừng quá lo lắng sẽ làm tâm lý của mẹ không tốt, điều này cũng trực tiếp ảnh hưởng lên việc tạo sữa. Trường hợp này mẹ cần nhiều hơn thời gian để phục hồi sau mổ hơn, hãy tạo mọi điều kiện cho cơ thể được điều dưỡng tốt và mẹ sẽ ôm con da kề da và tập cho con bú ngay khi 2 mẹ con có thể gặp lại nhau, bé vẫn được hưởng những lợi ích từ việc NCBSM.

2. Sinh mổ làm sữa mẹ chậm về:

Sữa mẹ có 2 giai đoạn chính: sữa non và sữa trưởng thành.

- Sữa non được hình thành từ tuần 14 – 16 của thai kỳ và được tiết ra trong 1 – 3 ngày đầu sau sanh, có màu nhạt, sánh đặc. Lượng sữa non ít nên mẹ sẽ không cảm thấy căng vú.

- Sau 3-5 ngày, sữa non chuyển thành sữa trưởng thành. Sữa trưởng thành gồm có sữa đầu bữa (có màu trắng, hơi xanh, chứa nhiều nước và các chất dinh dưỡng) và sữa cuối bữa (có màu trắng sữa, chứa nhiều chất béo, cung cấp nhiều năng lượng)

Các nghiên cứu (*) từ nguồn Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đã chỉ ra rằng những người mẹ sanh mổ chậm tạo sữa trưởng thành.

Tuy nhiên trong những ngày đầu sau sanh thì mẹ sanh mổ vẫn có sản xuất sữa non. Sữa non tuy có số lượng ít nhưng độ đậm cao, giàu kháng thể và các chất bảo vệ khác cho em bé. Nhưng trên thực tế vẫn có nhiều mẹ sanh mổ có thể đã nản lòng vì cố nắn bóp bầu ngực mình nhưng không thấy chảy ra một giọt sữa nào.

Đừng bỏ cuộc!

Vẫn có nhiều biện pháp giúp cho quá trình này được nhanh hơn, bằng cách:

- Thực hiện da kề da với con nhiều hơn, sẽ giúp tuyến sữa của mẹ được kích thích.

- Cho con bú càng nhiều càng tốt: cho bú theo nhu cầu của con kể cả khi mẹ chưa thấy có sữa, đừng chờ cho đến khi sữa “về” mới cho con bú. Mẹ chú ý các dấu hiệu đòi bú của con và sớm cho con bú, hoặc 2 – 3 tiếng gọi con dậy bú 1 lần (không để bé ngủ quá 4 tiếng).

Nguyên tắc: Bé bú càng nhiều thì sữa mẹ càng nhanh về và càng tiết ra nhiều.

Nhưng để làm được việc cho con bú thường xuyên trong vòng 1-2 ngày đầu sau sanh mổ là điều không hề dễ dàng, nhất là khi mẹ còn đang rất mệt sau cuộc mổ, tay mẹ còn đang phải truyền dịch. Phần dưới bài viết này sẽ hướng dẫn các tư thế bú phù hợp nhất để các mẹ sanh mổ có thể thoải mái hơn trong việc cho con bú thường xuyên. Ngoài ra mẹ nên: ngủ khi con ngủ và hạn chế tối đa khách thăm để nghỉ ngơi nhiều nhất có thể, đưa nôi của con lại gần giường để có thể dễ dàng quan sát nhu cầu của con cũng như sẵn sàng đáp ứng.

- Sử dụng máy hút sữa và vắt sữa bằng tay:

Trong trường hợp vì nhiều lý do con không thể gần mẹ ngay sau sanh mổ thì từ 12 giờ đồng hồ sau mổ mẹ có thể bắt đầu kích thích sự lên sữa bằng cách dùng máy hút sữa. Trước khi hút mẹ có thể làm động tác mát xa phần bầu ngực với khăn ấm. Đặt máy hút sữa để kích thích mỗi 2-3 tiếng. Mẹ lưu ý lúc này chúng ta đang dùng máy hút để kích thích sự lên sữa, không nên quá kỳ vọng vào việc sẽ vắt ra sữa. Tác dụng của máy hút sữa lúc này là đang mô phỏng giống như có em bé đang bú trực tiếp để kích thích cơ thể mẹ tạo sữa. Mẹ không hút quá lâu trong 1 lần (khoảng 10 – 15 phút/ lần) với chế độ vừa phải mà mẹ cảm thấy dễ chịu. Cũng có mẹ vì quá kỳ vọng vào việc đặt máy hút sữa vào để hút ra sữa nên đã hút lâu và tăng cường độ hút mạnh làm cho đầu vú bị sưng, nề thậm chí chảy máu.

3. Các cơn đau ảnh hưởng đến việc cho con bú:

Mẹ cần được sử dụng thuốc giảm đau sau khi sinh mổ. Việc đau vết mổ và các cơn co tử cung có thể sẽ khiến mẹ rất khó khăn trong việc ôm con cho bú. Hãy cho bác sĩ biết để được chỉ định thuốc giảm đau an toàn cho mẹ và bé. Thuốc sẽ giúp mẹ giảm đau và giúp thư giãn để cơ thể có thể tập trung vào việc hồi phục và bắt đầu tạo sữa.

Giai đoạn vài ngày đầu việc lựa chọn được tư thế bú thoải mái là rất quan trọng, giúp mẹ thực hiện cho con bú dễ dàng hơn.

Sau đây là các tư thế mẹ có thể thử:

Tư thế nằm nghiêng
Đây là tư thế rất phù hợp khi mẹ còn mệt sau sanh mổ, và giữ cho vết mổ không bị tác động khi cho bú.

- Mẹ nằm nghiêng 1 bên và đặt bé ngay bên cạnh. Mẹ có thể dùng gối để tựa đầu, tựa lưng và kẹp giữa 2 đầu gối sao cho thoải mái nhất. Lưu ý gối tựa đầu của mẹ phải đảm bảo không được quá gần đầu hay mặt bé. Mẹ dùng 1 tay để chặn gối lại để gối ko chạm vào bé. Tay còn lại mẹ dùng hỗ trợ bé nằm đúng tư thế hoặc nâng đỡ bầu vú để bé dễ dàng ngậm bắt vú

- Em bé nằm nghiêng hướng về mẹ, bụng bé chạm bụng mẹ, sao cho tai – vai – hông bé phải nằm thẳng hàng. Cuộn khăn hoặc mền lót phía lưng bé để hỗ trợ bé nằm nghiêng bú được dễ dàng. Lưu ý cần lấy khăn/mền ra khỏi khi bé đã bú xong.

Lưu ý: giai đoạn 1-2 ngày đầu bé có thể hay nhả nhớt trong miệng, bị ọc hoặc bị sặc nên khi nằm cho bú mẹ có thể nâng đầu giường lên cao hơn một chút hoặc lót cho bé nằm tư thế đầu cao hơn thân người. Người thân đi chăm sản phụ cần canh chừng 2 mẹ con lúc này vì mẹ còn mệt nên trong quá trình nằm cho bú có thể sẽ ngủ thiếp đi và đè con.

Tư thế nằm nửa ngồi
Với tư thế này mẹ hoàn toàn có thể cho con bú mà không chạm vào vết mổ

- Mẹ có thể nằm trên giường với tư thế nằm cao, bằng cách nâng đầu giường cao lên tầm 30 - 45 độ hoặc lót gối để nằm cao ở tư thế nửa nằm – nửa ngồi.

- Đặt bé nằm trên người mẹ, mặt bé đối diện vú mẹ, theo bản năng bé sẽ tự tìm đến núm vú và ngậm bắt vú.

Tư thế ôm bé dưới cánh tay (tư thế ôm bóng)

Đây là tư thế ngồi cho bé bú nhưng ít tạo áp lực lên vết mổ. Với tư thế này mẹ nâng giường cao lên ở tư thế ngồi hoặc có thể ngồi dựa vào tường (cần lót gối ở lưng để mẹ cảm thấy thoải mái). Cần thêm 1 chiếc gối hoặc mền, khăn đặt dưới cánh tay mẹ để nâng đỡ phần thân người của bé. Ôm bé một bên giống như tư thế đang kẹp ôm 1 quả bóng.
4. Yếu tố tâm lý của mẹ sau sanh mổ ảnh hưởng đến việc NCBSM:

Trên hết yếu tố tâm lý của người mẹ sau sanh ảnh hưởng rất lớn đến việc tạo và tiết sữa. Khi mẹ căng thẳng cơ thể sẽ tiết ra hóc môn làm chậm quá trình tạo sữa. Mẹ có thể cảm thấy mệt mỏi bởi quá nhiều khó khăn bủa vây. Lúc này điều cần làm nhất là chia sẻ cảm xúc với người nhà để được thấu hiểu và sẵn sàng hỗ trợ mẹ trong quá trình sau sanh và cho con bú.

Mặc dù dự đoán trước được những khó khăn sẽ gặp phải sau khi sinh mổ nhưng cũng có thể mẹ sẽ không kiểm soát được cảm xúc của mình khi đối mặt. Đừng bỏ cuộc! Lúc này mẹ đừng ngần ngại yêu cầu sự hỗ trợ từ bác sĩ và nhân viên y tế để được khám, tư vấn, cho lời khuyên và hướng dẫn các kỹ năng nuôi con bằng sữa mẹ để mẹ có thể an tâm, tự tin và thoải mái về tinh thần. Cố gắng nghỉ ngơi nhiều, tranh thủ ngủ khi con ngủ và hạn chế tối đa khách vào thăm để nghỉ ngơi nhiều nhất có thể.

Nguon: Bv Từ Dũ