22/09/2026
CÀNG ÍT CẢM XÚC, CON NGƯỜI LẠI CÀNG KHỎE MẠNH
Điều này nghe thật vô lý, nhưng bác sĩ tâm huyết sẽ chỉ ra cho mọi người thấy, điều này là có lý, và chúng ta nên quản lý cảm xúc khi cần.
Thực tế trong cuộc sống, nếu con người không có cảm xúc, thì chẳng khác nào một nhành cây, ngọn cỏ ven đường - vô tri. Bởi vậy, cảm xúc với mỗi người đang sống trong cuộc sống này là quan trọng, tôi không hề có ý bảo anh chị là chúng ta không được thể hiện cảm xúc, vui không được vui, khi buồn chẳng được buồn, điều này thật khó. Mấy ai giữ được tâm thanh tịnh, chẳng thấy buồn vui đau khổ, cảm mọi thứ hư không, nếu được như vậy, có lẽ họ đã ở cảnh giới cao nhất của người tu hành - trạng thái niết bàn.
Điều tôi muốn anh chị ghi nhớ, đó là chúng ta có cảm xúc, nhưng đừng để cảm xúc điều khiển chính mình, không kiểm soát được hành vi của mình.
Nếu anh chị đã từng đọc qua tác phẩm Tam Quốc Diễn Nghĩa, ta biết đến nhân vật Lữ Bố, ông được miêu tả là võ nghệ vô song, uy dũng không ai bằng, dung mạo tuấn tú, phác họa hình ảnh một chiến tướng cưỡi Xích Thố, cầm Phương Thiên Họa Kích tung hoành thiên hạ.Bên cạnh những điểm mạnh đó, thì nhân vật này cũng được miêu tả là háo sắc, trọng lợi quên nghĩa, thiếu quyết đoán, tự phụ và thường xuyên thay đổi lập trường. Vì tranh giành Điêu Thuyền, ông cùng Đổng Trác trở mặt, cha con tương tàn. Trong đời, Lữ Bố từng nhận ba người làm “cha”, nhưng chính tay ông giết chết hai người trong số đó là Đinh Nguyên và Đổng Trác. - Ta thấy trong đoạn ngắn tóm tắt bên trên, Lữ Bố không phải là một người có thể kiểm soát được cảm xúc của chính bản thân mình, vì cảm xúc trong tình yêu quá mãnh liệt, không thể phớt lờ được vẻ đẹp của Điêu Thuyền, dẫn tới hành động mù quáng mà trái đạo làm con, quả thực là không đáng! Giá mà khi đó nghe lời Trần Cung sẽ không kết cuộc như vậy, thực là có quân sư giỏi mà không biết dùng.
Rõ ràng, con người đáng sợ không phải là người có nhiều cảm xúc.
Mà là người có cảm xúc nhưng không biết làm chủ cảm xúc của mình.
Giận thì muốn nói ngay - Buồn thì liền muốn bỏ cuộc - Thích thì bất chấp - Sợ thì chạy trốn - Ghen thì mất lý trí - Tức giận thì làm những việc mà sau này phải hối hận.
Đến khi bình tĩnh lại, mới nhận ra: “Giá như lúc ấy mình bình tĩnh thêm một chút…” thì có lẽ cũng đã muộn! Ta thấy, khi không kiểm soát được cảm xúc dễ dẫn tới những hành động không chính đáng!
Tôi cũng xin quay về với góc nhìn của y học truyền thống để anh chị hiểu rõ hơn. Cảm xúc ảnh hưởng như thế nào với sức khỏe.
Những cảm xúc tôi trình bày với anh chị bên trên được quy vào tình trạng “thất tình”, tất nhiên thất tình này thì không giống với thất tình của 2 người yêu nhau, rồi lìa xa, mà thất tình tôi muốn nhắc đến là 7 loại tình chí của con người, gồm: hỉ – vui, nộ – giận, ưu – lo, tư – suy nghĩ, bi – buồn, kinh – sợ, khủng – hốt hoảng.
Bình thường, con người vui thì cười, buồn thì khóc, gặp chuyện đáng giận thì tức giận, gặp chuyện nguy hiểm thì sợ hãi. Đó là những phản ứng rất tự nhiên.
Cảm xúc không hề có lỗi. Cái đáng nói là khi cảm xúc trở nên quá mức, kéo dài hoặc không được điều tiết, nó có thể bắt đầu ảnh hưởng đến cơ thể, thậm chí sinh ra bệnh.
Trong các tài liệu, y văn cũng ghi chép rất rõ: “Giận thì khí bốc lên, mừng thì khí hoãn, buồn thì khí tiêu, sợ thì khí hạ, kinh thì khí loạn, tư thì khí kết.”
Giận thì khí bốc lên: Chỉ cảm xúc giận dữ quá mức làm can khí không tàng trữ và sơ tiết bình thường mà bốc ngược lên trên - can khí thượng nghịch, dễ gây đau đầu, chóng mặt, cảm giác chòng trành, ho ra máu hoặc cao huyết áp,..
Mừng thì khí hoãn (Hỷ tắc khí hoãn): Vui vẻ quá độ làm tâm khí được thả lỏng, tinh thần chậm lại, thư hãn; nhưng vui mừng đột ngột, thái quá lại làm tâm khí tán loạn, mất tập trung.
Buồn thì khí tiêu (Bi/Ưu tắc khí tiêu): Buồn rầu, ưu tư u sầu làm phế khí bị tổn thương, khí lực hao mòn, tiêu tán, khiến cơ thể mệt mỏi, uể oải, suy sụp tinh thần.
Sợ thì khí hạ (Khủng tắc khí hạ): Sợ hãi bất ngờ khiến thận khí không giữ được, khí hạ hãm xuống dưới, có thể gây rối loạn tiểu tiện (đại tiểu tiện không tự chủ), tinh thần kém xông pha, ko quyết đoán. Chắc anh chị cũng không gì câu nói “sợ vãi đ**”.
Kinh thì khí loạn (Kinh tắc khí loạn): Chỉ cảm xúc kinh hãi (giật mình, hoảng hốt bất ngờ) làm tâm thần bất định, khí cơ hỗn loạn, mất sự tập trung, phương hướng, ngơ ngác, có thể làm cho tim đập nhanh.
Tư thì khí kết (Tư tắc khí kết): Lo nghĩ, suy nghĩ quá nhiều làm tỳ vị bị trệ lại, khí bị ngưng trệ (kết đọng), không lưu thông được, gây kém ăn, hoặc khi ăn chúng ta có cảm giác ăn không ngon, suy nhược cơ thể. Ví dụ như có người về đến nhà rồi nhưng trong đầu vẫn mang theo những chuyện ở nơi làm việc, chỉ mải nghĩ đến công việc thì ăn uống cũng không được ngon miệng.
Thì chính những cảm xúc thái quá, hay bất cập đó, khiến chúng ta cảm thấy mệt mỏi!
“Mừng quá hại tâm, giận quá hại can, lo nghĩ quá hại tỳ, buồn quá hại phế, sợ quá hại thận.”
Khi tình chí thất điều, sẽ gây tổn thương cho ngũ tạng, lục phủ.
Và ngược lại khi tình chí bình hòa thì ngũ tạng sẽ khỏe mạnh!
Từ điều này, nếu ta suy xét ngược lại để đánh giá, người sống vô tư, ăn uống ngon miệng thì tỳ vì khỏe, người hay cáu gắt giận dữ thì tạng can tổn thương, người hay cười nói vui mừng cả ngày chứng tỏ tâm (thần) có vấn đề,...đều này cũng không hề sai.
Bởi vậy, “càng ít cảm xúc, con người càng khỏe” nếu hiểu đúng thì không phải là chúng ta phải trở thành một người lạnh lùng, vô cảm đâu anh chị ạ! Mà là khi ta kiểm soát được cảm xúc, không để những cảm xúc chi phối cuộc sống, cơ thể sẽ có cơ hội được trở về trạng thái cân bằng.
Buồn thì cứ buồn thôi, nhưng đừng buồn mãi - khi cần, hãy nói ra
Giận thì có thể giận, nhưng đừng ôm cơn giận trong lòng quá lâu - bớt giận, hãy mạnh dạn bày tỏ.
Lo lắng là điều khó tránh, nhưng đừng biến một chuyện chưa xảy ra thành nỗi sợ kéo dài mỗi ngày - đừng nghĩ, hãy hành động!
Và đặc biệt, đừng vì một lời nói của người khác mà tự làm khổ mình suốt cả ngày.
Có những chuyện hôm nay khiến chúng ta rất tức giận, nhưng vài năm sau nhìn lại, có khi chẳng còn đáng để nhớ.
Cuộc đời của mình còn rất dài.
Đừng để một người khác làm mình mất ngủ.
Đừng để một chuyện đã qua làm mình đau khổ mãi.
Đừng để những điều chưa xảy ra lấy mất sự bình yên của ngày hôm nay.
Người khỏe mạnh không phải là người không có cảm xúc.
Mà là người có cảm xúc nhưng biết cách điều tiết cảm xúc của mình.
Biết lúc nào nên vui, lúc nào nên buồn, lúc nào nên nói, lúc nào nên im lặng, chuyện gì cần nhớ và chuyện gì nên cho qua. Đó cũng là một cách dưỡng sinh.
Bởi suy cho cùng, dưỡng thân quan trọng, nhưng dưỡng tâm cũng quan trọng không kém. Ăn uống điều độ, vận động thường xuyên là dưỡng thân.
Biết buông bỏ, biết tha thứ, biết bình thản trước những điều không thể thay đổi – đó là dưỡng tâm.
Cảm ơn anh chị đã đọc đến cuối bài viết! Bác sĩ Tâm Huyết kính chúc mọi người sẽ có được thân khỏe, tâm an, vạn phúc đến!
Thân mến!
