29/06/2026
13 ĐIỀU GIÚP RÈN OAI NGHI VÀ NUÔI DƯỠNG CHÁNH NIỆM
Ta tu dưỡng đạo đức sao cho trong từng hành động như đi đứng nằm ngồi đều tràn đầy đạo lý, trí tuệ để không còn gì là dư thừa nữa. Cẩn thận trong từng tư thế, cử chỉ hành động của mình để người khác cảm thấy thoải mái khi tiếp xúc với ta. Đồng thời, thông qua dáng đi, đứng, nằm, ngồi của một người có thể hiểu và đánh giá phần nào đạo đức, tâm hồn của họ. Bên cạnh đó, ta cũng đánh giá được người dân đất nước đó có văn minh, lịch sự hay chưa. Thế nên ta cần phải giữ gìn sao cho mọi cử chỉ đều đúng đắn, đẹp đẽ và chuẩn mực.
🪷Điều 1. Nên đi một cách khoan thai, điềm đạm, nhẹ nhàng, biết rõ từng bước chân đặt trên mặt đất; không nên đánh tay quá nhiều, tránh ngó láo liên hai bên hoặc vừa đi vừa mặc áo tràng, áo khoác, đùa giỡn, ăn uống, khạc nhổ bừa bãi.
🪷Điều 2. Khi đi nên quan sát đoạn đường sắp bước tới, chú ý tới những thay đổi đột ngột về độ cao; nếu phía trước có chướng ngại vật (hòn đá, đinh, mảnh chai,...) nên nhặt lên để không gây nguy hiểm cho người khác; đồng thời cũng sẵn sàng giúp đỡ, hỗ trợ những đối tượng như người lớn tuổi, trẻ em, người khuyết tật hoặc người gặp khó khăn.
🪷Điều 3. Khi đi vào nơi cần để dép bên ngoài thì phải để dép song song, gọn gàng, hướng mũi dép ra ngoài, nếp qua bên, không dẫm lên dép người khác.
🪷Điều 4. Không nên đi ngang qua mặt người khác (nhất là những bậc Trưởng Thượng, Chư Tăng Ni, ông bà, cha mẹ, người lớn tuổi...), nếu bất đắc dĩ đi qua nên khẽ cúi đầu, đối với người quen thì nên khẽ chào rồi mới đi. Khi đi ngang qua Thánh tượng đầu khẽ cúi, chắp tay xá chào.
🪷Điều 5. Nên đứng ngay ngắn, giữ lưng thẳng, đầu cổ giữ thẳng với trục lưng, mắt nhìn về phía trước. Không nên đứng chân thấp chân cao, gác một chân, chống nạnh. Cũng không đứng ở nơi dễ xảy ra tai nạn nguy hiểm như các công trình đang xây dựng, hay dưới gốc cây có trái mà sẽ rơi xuống khi chín (dừa, sầu riêng, mít,...).
🪷Điều 6. Không nên đứng, ngồi cao hơn hay đối diện với người lớn (Chư Tăng Ni, thầy cô, ông bà, cha mẹ,...), nên nép qua một bên và thấp hơn; khi tham gia các sự kiện quan trọng của chùa (buổi lễ, đón khách,...) phải giữ tư thế trang nghiêm; khi thưa chuyện hoặc nghe người lớn dạy bảo thì phải cung kính lắng nghe.
🪷Điều 7. Không nên đứng lâu khi người khác đang ăn, ngồi thiền, đang lễ Thánh tượng, đang xem kinh sách hoặc đứng gần chỗ tài sản có giá trị; không nên chỉ trỏ, chắp tay sau lưng, bỏ tay vào túi.
🪷Điều 8. Nên nằm nghiêng về bên phải (thế kiết tường: hai chân duỗi thẳng chồng lên nhau, tay phải kê đầu, tay trái duỗi theo thân) là tư thế tốt nhất; nếu nằm ngửa thì lấy mền che ngang bụng, hay tay đặt nhẹ lên bụng, hai chân khép sát lại; không nên nằm sấp, nghiêng bên trái, co chân lên hay bắt chân chữ ngũ.
🪷Điều 9. Nên nằm nơi kín đáo, thích hợp, ít người qua lại. Không nằm nơi quá cao; đối với nằm võng tránh hướng chân ra đường hoặc nơi có nhiều người qua lại; đối với ghế dựa không được gác chân lên cao.
🪷Điều 10. Không được hướng mũi chân (khi nằm, ngồi) về phía tượng, tháp, tủ kinh. Cũng như không nên nằm hướng chân và đầu ra phía cửa. Không được nằm xem Kinh, cũng hạn chế việc vừa nằm vừa nghe Pháp vì như vậy là không tôn trọng Pháp, khiến tổn phước và gây khó ngủ về sau.
🪷Điều 11. Nên ngồi một cách đĩnh đạc, đàng hoàng; lưng thẳng, đầu cổ giữ thẳng trục với lưng, mắt nhìn về phía trước. Không nên ngồi gác chân chữ ngũ, gác chân lên cao, nhịp chân, rung đùi. Trừ trường hợp ngồi kiết già, bán già còn lại không nên ngồi dang hai đầu gối ra xa nhau (nhất là người nữ).
🪷Điều 12. Bất cứ khi đi, đứng, nằm hay ngồi thì cũng phải chú ý để không cản trở sự thuận tiện về di chuyển hay tầm nhìn của người khác. Biết rõ từng bước đi, dáng đứng, tư thế nằm, cách ngồi của mình để giữ tâm luôn tỉnh giác, không bị mê mờ.
🪷Điều 13. Để thực sự đạt được oai nghi này, chúng ta phải tu tập thiền định hằng ngày, kiểm soát tâm, không để tâm rời xa thân. Sau quá trình tu tập, tâm chúng ta ngày càng sáng ra và sẽ kiểm soát được thân, tâm được thanh tịnh, từ sự thanh tịnh tạo ra trí tuệ kiểm soát thân (đi, đứng, nằm, ngồi) một cách rất tự nhiên.
👉👉Đi, đứng, nằm, ngồi chuẩn mực là nền tảng để thành tựu oai nghi của đạo đức. Oai nghi lại giúp nội tâm cũng trở nên an tĩnh hơn. Do vậy ta cần thường xuyên điều chỉnh, tập luyện thuần thục từng hành động nhỏ từ đi, đứng, nằm, ngồi sao cho đẹp đẽ, trang nghiêm. Bởi điều đó cũng giúp ta kiểm soát tốt hơn thân tâm của mình và cũng tạo được sự tin tưởng, yêu mến từ người khác.
Trích: Bộ Quy Tắc Ứng Xử
