19/06/2026
𝑴𝒖̀𝒏𝒈 𝒏𝒂̆𝒎 𝒕𝒉𝒂́𝒏𝒈 𝒏𝒂̆𝒎 𝒐̛̉ 𝒏𝒉𝒂̀ 𝒎𝒆̣̂
Sáng mùng năm, mệ tôi dậy từ sớm, thắp một cây nhang trầm lên bàn thờ gia tiên rồi mới ra vườn. Đoan Ngọ ở Huế không ồn ào chi, không cờ quạt, không hội hè. Nhưng nhà mô cũng có việc, ai cũng lặng lẽ lo cái nếp của nhà mình.
Mệ ra vườn hái nắm lá mùng năm — lá ngải cứu, lá vằng, lá tía tô, mấy thứ lá quanh nhà. Người ta nói phải hái đúng giờ ngọ, lúc nắng đứng bóng giữa trưa, lá mới "đủ nắng đủ thuốc". Hái về phơi cho héo, để dành nấu nước uống dần. Tin hay không thì tùy, mà cái nếp đó mệ giữ mấy chục năm, năm mô tới ngày cũng làm.
Còn một thứ nữa không thể thiếu: chén cơm rượu. Vừa ngủ dậy mệ đã kêu ăn miếng cơm rượu cho "giết sâu bọ". Hồi nhỏ tôi đâu hiểu chi, chỉ thấy ngọt ngọt cay cay là khoái. Lớn lên mới biết đó là cách ông bà mình ăn theo mùa, theo tiết trời.
Trưa, mâm cúng dọn lên. Đĩa thịt vịt — mùa ni Huế nóng, ăn vịt cho mát người. Mấy cái bánh ú tro gói lá, bóc ra trong veo như hổ phách. Chè kê ăn kèm bánh tráng mè giòn rụm — món mà đi mô tôi cũng nhớ, vì hình như chỉ Huế với Quảng Nam mới ăn kiểu ni. Thêm mấy trái mận, trái vải đầu mùa còn ngậm sương.
Mệ đốt thêm cây trầm nữa, khói lên chậm giữa trưa hè. Cả nhà ngồi lại với nhau một bữa, không vội vàng chi. Ngoài hiên nắng gắt, trong căn nhà ngói cũ lại mát và yên, thơm mùi trầm lẫn mùi chè kê.
Tôi ở xa, mùng năm năm ni chưa về kịp. Nhưng cứ tới ngày là nhớ — nhớ mùi trầm quẩn trong nhà, nhớ mệ lui cui bên mâm cúng, nhớ cái yên của một buổi trưa quê. Răng mà thương rứa không biết.
Đoan Ngọ, với nhà tôi, chưa bao giờ là chuyện giết sâu bọ cho to tát. Chỉ là một ngày cả nhà ngồi lại bên nhau, ăn miếng chè kê, và nhớ mình từ mô mà ra.
