23/06/2026
Những khu đô thị vô hồn 🏗️
🧘♀️ Cái hồn của một đô thị đến từ đâu?
🏙️ Các khu đô thị khang trang hoành tráng đã đủ để một KĐT được hình thành hay chưa?
💯 Tôi đọc rất nhiều bài viết gần đây đều nhắc đến cụm từ “khu đô thị”. Họ nói KĐT này được xây dựng ở đâu, thuận lợi di chuyển hay không; họ nói KĐT được đầu tư như kia, rất đáng sống. Rồi họ nói khu dân cư nọ cần dời đi để thay thế bằng một KĐT mới…v.v.
🧐 Nhưng những yếu tố mà họ nói đã đủ để hình thành một KĐT chưa? Có lẽ ngay chính họ cũng không biết.
⛔️ Tôi lấy ví dụ về các dãy shophouse thuộc dự án Sun Premier Village Ha Long Bay tại Bãi Cháy, Hạ Long được bàn giao vào năm 2019. Nhưng khi tôi đến đây chơi vào năm 2023 thì vẫn thấy rất nhiều căn nhà xuống cấp đóng cửa. Ví dụ này đủ để chúng ta trả lời rằng các KĐT khang trang với hạ tầng đồng bộ đã đủ để một KĐT được hình thành hay chưa.
❌ Ở một góc độ khác, nhiều quan điểm cho rằng vì KĐT mới không tạo được công ăn việc làm nên cư dân không đến sinh sống, hoặc xung quanh KĐT này không có các dịch vụ tiện ích, v.v. Nhưng với ví dụ trên, họ hoàn toàn có thể đến đây và cùng nhau xây dựng một KĐT du lịch với đầy đủ dịch vụ, tiện ích, v.v. Nhưng mà sau 4 năm, nó vẫn không.
❓ Tôi nghĩ nó nằm ở câu hỏi đầu tiên của tôi: “Cái hồn của một đô thị đến từ đâu?”
👉 Con người sinh ra đã có ngay linh hồn, nhưng chiều sâu tâm hồn cộng với vẻ ngoài mới là điều thu hút người khác. Đô thị với một góc nhìn như thực thể sống, cũng vậy. Bên cạnh những thứ hào nhoáng bên ngoài, nó cần một chất riêng, một điều mà cư dân đô thị ở đó cảm thấy “bị” thuộc về.
🏃♂️➡️🏃♂️➡️🏃♂️➡️ Và thực ra cái riêng ấy thường đến từ lối sống bản địa (lifestyle) - thứ vốn được hình thành qua thời gian bởi cộng đồng dân cư địa phương. Cái mà những khu đô thị mới thường không có được. Cái mà rất đời thường nhưng không phải ở đô thị nào cũng giống nhau.
🧐 Tôi cảm thấy quan ngại khi gần đây rất rất nhiều các KĐT được xây dựng trên khắp các tỉnh thành. Người ta xây dựng và nói rất nhiều về sự hiện đại, tiện lợi, hoành tráng của nó. Thậm chí có những KĐT mọc ra rồi dời luôn những làng dân cư cũ đi.
👉 Tôi thì không phản bác việc cần thiết có những đánh đổi, hi sinh cho phát triển. Nhưng mà thay vì tạo một cái mới toanh, hãy tìm phương án để những cái hồn vẫn ở lại. Đừng tạo nên những KĐT vô hồn hoặc khiến cư dân cảm thấy họ không thuộc về.
🧘♀️ Tôi sẽ chia sẻ thêm một câu chuyện tôi đã từng nghe:
Tôi từng nghe nói về một khu đô thị mới được quy hoạch cẩn thận, hệ thống hạ tầng đồng bộ, nhà cửa được xây dựng theo mẫu khang trang đẹp mắt… nhưng đến khi các công trình này xuống cấp, nó vẫn hoàn toàn xa lạ với cư dân địa phương. Vậy là chính quyền địa phương này đã đưa ra một giải pháp là nhờ vị trụ trì một ngôi chùa thiêng dời chùa về KĐT này. Dần dần, người dân địa phương mới tụ về. Đây chính là một ví dụ điển hình về cái hồn mà tôi đang nói.
