16/06/2026
ẢNH HƯỞNG CỦA TUỔI MẸ LÊN NOÃN VÀ NĂNG LỰC CỦA PHÔI
----------
Thành công của quá trình sinh sản ở người phụ thuốc rất nhiều vào độ tuổi người phụ nữ. Khả năng sinh sản giảm dần theo tuổi người phụ nữ, trong khi tỷ lệ sẩy thai và tỷ lệ của các bất thường nhiễm sắc thể có thể sống được lại tăng.
Trong thụ tinh trong ống nghiệm, tuổi mẹ là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất về khả năng thành công. Cụ thể, tuổi mẹ cao (≥ 35 tuổi) ảnh hưởng không đáng kể đến tỷ lệ thụ tinh, ảnh hưởng nhẹ đến khả năng phát triển đến giai đoạn phôi nang, nhưng ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ lệch bội của phôi.
Các cơ chế phân tử và sinh hóa liên quan đến vô sinh do tuổi tác, cũng như tác động của chúng lên chất lượng noãn và phôi, vẫn chưa được làm sáng tỏ đầy đủ. Cho đến nay, nhiều rối loạn chức năng đã được ghi nhận có liên quan đến suy giảm khả năng sinh sản ở phụ nữ lớn tuổi.
----------
TUỔI MẸ VÀ LỆCH BỘI
✅ Noãn quyết định phần lớn tiềm năng sinh sản
👉 Noãn phải duy trì sự phát triển của phôi cho đến khi xảy ra hoạt hóa bộ gen phôi (EGA). Để làm được điều này, cần có sự trưởng thành đồng bộ giữa nhân và bào tương.
👉 Bất thường ở bất kỳ giai đoạn nào có thể làm thất bại quá trình chuyển giao kiểm soát phát triển từ mẹ sang phôi.
✅ Noãn là tế bào "già" nhất trong cơ thể
👉 Noãn được tạo ra từ thời kỳ bào thai. Sau sinh, noãn bị ngừng kéo dài ở kỳ đầu giảm phân I (giai đoạn dictyate) trong nhiều năm đến hàng chục năm.
👉 Trong thời gian này, noãn tích lũy tổn thương do lão hóa, đặc biệt là tổn thương ảnh hưởng đến ổn định nhiễm sắc thể.
✅ Tuổi mẹ là nguyên nhân chính gây lệch bội phôi
👉 > 90% lệch bội phôi có nguồn gốc từ mẹ.� 👉 Phần lớn sai sót xảy ra trong giảm phân I (>70% trường hợp).
👉 Một số sai sót có thể được sửa chữa ở giảm phân II.
----------
CÁC QUÁ TRÌNH BỊ ẢNH HƯỞNG BỞI SỰ LÃO HOÁ, DẪN ĐẾN GIẢM NĂNG LỰC CỦA NOÃN/PHÔI
1️⃣ Rối loạn chức năng ty thể
2️⃣ Rút ngắn Telomere (trình tự DNA bảo vệ đầu mút NST)
3️⃣ Rối loạn chức năng Cohesin (protein gắn kết các cromatit chị em dọc chiều dài NST)
4️⃣ Sự mất ổn định của thoi vô sắc
5️⃣ Các cơ chế khác
👉 Thay đổi biểu hiện gene
👉 Biến đổi thượng di truyền
----------
CÁC CHIẾN LƯỢC LÂM SÀNG HIỆN NAY
✅ Bảo tồn khả năng sinh sản (Trữ trứng):
👉 Đây là lựa chọn tối ưu để ngăn chặn sự suy giảm chất lượng noãn do tuổi tác, với lời khuyên nên thực hiện trước tuổi 35.
✅ Tối ưu hóa kích thích buồng trứng (COS):
👉 Sử dụng các phác đồ như DuoStim (kích thích kép trong cùng một chu kỳ) để thu gom được nhiều trứng hơn trong thời gian ngắn, nhằm bù đắp cho sự suy giảm cả về số lượng và chất lượng.
✅ Xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT-A):
👉 Việc chọn lọc phôi nguyên bội (euploid) giúp nâng cao hiệu quả IVF. Nghiên cứu chỉ ra rằng khi đã tìm thấy một phôi nguyên bội, tỷ lệ cấy ghép thành công là khoảng 50% bất kể tuổi của người mẹ.
✅ Hiến noãn:
👉 Đây là giải pháp cuối cùng hiệu quả nhất để vượt qua sự suy giảm khả năng sinh sản do tuổi tác khi trứng tự thân không còn đảm bảo chất lượng�
❌ Lưu ý:
👉 Cần ước tính số lượng trứng cần thiết để có được ít nhất một phôi nguyên bội khi điều trị cho BN lớn tuổi
👉 BN cần được tư vấn kỹ về tỷ lệ thành công dựa trên bằng chứng, đặc biệt là khi đã bước sang tuổi 35.
----------
TÀI LIỆU THAM KHẢO
CIMADOMO, Danilo, et al. Impact of maternal age on oocyte and embryo competence. Frontiers in endocrinology, 2018, 9: 327.
