ارواپوهنه

ارواپوهنه په یوې خوږې مسکا سره زما د پاڼې ملتیا وکړئ
(1)

09/09/2025

سادیسم (Sa**sm)

سادیسم – کله چې د نورو درد د خوښۍ سرچینه وګرځي.

په ارواپوهنه کې سادیسم (Sa**sm) هغه رواني تمایل ته ویل کېږي چې پکې یو فرد د نورو د درد، ځورونې، یا تحقیر له لارې د خوند او خوښۍ تجربه کوي. دا اصطلاح د فرانسوي لیکوال مارکي دو ساد (Marquis de Sade) له نومه اخیستل شوې چې په خپلو آثارو کې یې د داسې کرکټرونو کیسې انځورولې چې د نورو له شکنجې او تحقیر څخه به یې خوند اخیستل.

د سادیسم ډولونه

الف – جنسي سادیسم: هغه حالت چې یو شخص د جنسي اړیکو پر مهال یوازې هغه وخت خوند اخلي چې مقابل لوری یې د درد، تحقیر یا زور لاندې وي، ځینې خلکو ته وحشیانه جنسي اړیکې ټینګول خوند ور کوي.

ب – رواني یا ټولنیز سادیسم: په دې ډول سادیسم کې فرد په ورځني ژوند کې له دې چې نور کمزوري کړي، سپک یې کړي یا پرې واکمن شي، ډېر خوند اخلي. دا ډول سادیسم اکثراً له شخصیتي اختلالونو سره تړاو لري.

د سادیستي چلند نښې

۱- د نورو تحقیرول او سپک ګڼل.
۲- د واک د تمرین لپاره د نورو ځورول.
۳- له فزیکي یا رواني تاوتریخوالي څخه خوند اخیستل.
۴- د همدردۍ کموالی او د مقابل لوري له احساساتو سره بې‌ پروايي کول.

د سادیسم اغیزې په ټولنیز ژوند: سادیستي کسان یوازې په جنسي ژوند کې نه وي، بلکې په کورنیو اړیکو، کاري چاپېریال او ټولنیزو اړیکو کې هم لیدل کېږي. یو سادیستي مدیر کېدای شي د کارکوونکو تحقیر او زورونه د خپل واک د ښودلو وسیله وګرځوي. په کورنۍ کې یو سادیستي والد د ماشوم د ځورولو او تنبیه کولو له لارې ځان پیاوړی احساسوي.

په کلینیکي اړخ کې کله چې سادیستي تمایل دومره شدید شي چې د نورو د جدي زیان سبب شي یا د فرد د ژوند نور اړخونه ګډوډ کړي، نو د شخصیتي اختلال (Sadistic Personality Disorder) په کټګورۍ کې راځي.

سادیسم موږ ته ښيي چې د انسان په روان کې مینه او تاوتریخوالی، خوند او درد، واک او بې‌ وسۍ په ډېرو پېچلو لارو سره ګډېږي. که سادیسم د انسان په شخصیت کې ژور ځای ونیسي، کولی شي اړیکې، مینه او ټولنیز باورونه له منځه یوسي.

08/09/2025

مازوخیزم Masochism)– کله چې درد د خوښۍ سرچینه وګرځي!

په ارواپوهنه کې مازوخیزم (هغه رواني او چلندیز حالت ته ویل کېږي چې پکې یو انسان د درد، تحقیر، یا سختۍ تجربه کولو څخه نه یوازې ځورېږي، بلکې تر یوه حده خوند هم ترې اخلي.

دا اصطلاح لومړی ځل د اتریشي لیکوال لئوپولد زاخر-مازوخ د نوم څخه اخیستل شوې، چې د خپلو رومانونو په کیسو کې یې داسې شخصیتونه انځورول چې د ځور او تحقیر لاندې کېدل یې د خوښۍ سرچینه وه.

د مازوخیزم ډولونه

۱- جنسي مازوخیزم: هغه حالت چې فرد د جنسي اړیکو پر مهال د درد یا تحقیر تجربه کولو ته میلان لري.

۲- رواني مازوخیزم: دلته شخص له داسې حالاتو خوند اخلي چې په هغه کې نوموړی کمزوری، قرباني، یا د نورو تر واک لاندې وي. دا ډول اکثره د ماشوموالي د تجربو یا د ناهوښیار (ناخودآګاه) تعارضونو له امله رامنځته کېږي.

فروید باور درلود چې مازوخیزم د مرګ د غریزې (Death Drive) او جنسي غریزې ګډ اغېز دی. یعنې فرد په ناهوښیار توګه د ځان لپاره د سزا غوښتنه کوي. ځینې معاصر ارواپوهان بیا وایي چې دا د کنټرول بدلول دي: کله چې څوک په ژوند کې ډېر بې‌ وسه کېږي، د درد منل د هغه لپاره د قدرت تجربه ګرځي.

مازوخیزم یوازې په جنسي اړیکو کې نه ښکاري. ځینې کسان په دوامداره ډول داسې اړیکې جوړوي چې هلته یې د تحقیر، بې‌قدره کېدو او ځان‌ قرباني کولو تجربه ډېره وي. دوی په ناهوښیار ډول داسې حالت ته ورګرځي، ځکه د دوی ذهن له «قرباني کېدو» سره عادت کړی وي.

مازوخیزم موږ ته ښيي چې انسان تل د خوښۍ په ساده لارو پسې نه ګرځي، ځینې وخت یې ذهن داسې حالت پیداکوي چې حتی له درد او رنځ څخه د خوند تجربه وکړي.

07/09/2025

د ناهوښیار فانټزي (Unconscious Fantasy)

ناهوښیاري فانټزياني هغه ذهني انځورونه، مفکورې یا سناریوګانې دي چې د انسان په ناهوښیار ذهن کې جوړېږي. دا معمولاً د هغو هیلو، وېرې، شخړو یا اړتیاوو سره تړاو لري چې انسان په شعوري توګه انکار کړې یا سرکوب کړې وي.

دا فانټزياني اکثر د ماشومتوب له وختونو سرچینه اخلي او د لومړنیو تجربو، د مور او پلار اړیکو او بنسټیزو غرایزو (لکه جنسي غوښتنې Sexual Desires یا تېری/پرخاشګري Aggression) تر اغېز لاندې جوړېږي.

د ناهوښیارو فانټزيانو ځانګړتیاوې
۱- ناهوښیارتوب (Unconsciousness): انسان له دغو فانټزیو خبر نه وي. دا اکثراً د خوبونو (Dreams)، د ژبې په بندښت (Slips of the Tongue)، رواني نښو (Neurotic Symptoms) او تکراري چلندونو کې راڅرګندېږي.
۲- په ماشومتوب کې ریښه لري (Childhood Roots):
دا فانټزي د ماشومتوب له لومړنیو اړیکو، په ځانګړي ډول د مور او پلار یا لومړنیو پالونکو څخه، سرچینه اخلي. د همدغو تجربو پر بنسټ د لویني په اړیکو اغېز کوي.
۳- رواني کارکرد (Psychological Function):
فانټزي د انسان د دننيو شخړو د مدیریت یوه حللاره ده. دا کولی شي د سرکوب شويو غوښتنو د پوره کولو لپاره یوه بدیله فضا برابره کړي، یا د اضطراب د کمولو وسیله شي.
4. سمبولیک او څو پوړیزتوب (Symbolic & Multi-layered):
ناهوښیاري فانټزياني په نښو او رمزونو کې څرګندېږي، چې اصلي معنا یې یوازې د روانکاوي (Psychoanalysis) له لارې رابرسېره کېږي.

د ناهوښیارو فانټزیانو په هکله د ارواپوهانو نظرونه

زیګموند فروید (Sigmund Freud): باور درلود چې ناهوښیاري فانټزياني د سرکوب شويو هیلو پر محور راڅرخي (لکه د اودیپ کمپلکس Oedipal Desires). دا فانټزي اکثر په خوبونو او رواني نښو کې ښکاره کیږي.
ملاني کلاین (Melanie Klein): ټینګار کاوه چې ناهوښیاري فانټیزیاني د انسان له زوکړې سره موجوده وي. د هغې په وینا دا د ماشوم د لومړنیو اړیکو (په ځانګړي ډول له مور سره) پایله ده، او د «ښه» او «بد» دننيو شیانو په بڼه څرګندېږي.
معاصره روانکاوي (Contemporary Psychoanalysis): ننني ارواپوهان فانټزي د یو ډول داخلي کیسې (Narrative Structures) په توګه څېړي چې د انسان مرسته کوي خپل داخلي او بهرنۍ نړۍ تنظیم کړي.

عملي بېلګه

یوې ښځې د خپل ژوند ټولي اړیکې پرې کړې وي او له هر چا سره یې ورانه شوي وه. وروسته به یې ځان راحت احساساوه.
ولې؟
ځکه چې د ناهوښیاري فانټزي پر اساس، هغې تل ځان د یوې بې‌ پامي مور قرباني ګڼله. په خپلو اړیکو کې یې د همدې تکرار په بڼه هڅه کوله د هغه حالت څخه چې په ماشومتوب کې یې درلود، ځان وژغوري او د تصمیم نیوونکې رول واخلي.

یعنې ناهوښیاره فانټیزي کولای شي زموږ د اوسني چلند تر شا اصلي خوځښت اووسي، ممکن موږ په شعوري توګه پري خبر هم نه اووسو.

فکر وکړه: ستا په ژوند کې داسې کوم تکراري چلند شته چې د یوې پټې فانټزي له مخې پر مخ روان وي؟

04/09/2025

عزت‌ النفس او اعتماد په نفس – توپیر څه دی؟

خلک ډېر وخت عزت‌ النفس (Self-esteem) او اعتماد په نفس (Self-confidence) سره ګډوي، خو په حقیقت کې دواړه یو له بله توپیر لري.

عزت‌ النفس: دا هغه احساس دی چې انسان یې د خپل ارزښت په اړه لري. یعنې زه ځان څومره ارزښتمن، د درناوي وړ او مهم ګڼم. دا د شخصیت بنسټیزه برخه ده.
مثال: که څوک باور ولري زه د مینې او درناوي وړ انسان یم – دا د عزت‌ النفس نښه ده.

اعتماد په نفس: دا د وړتیاوو په اړه باور دی. یعنې زه څومره پر دې ډاډه یم چې کولی شم کوم کار ترسره کړم.
مثال: یو څوک په ډاډ سره د خلکو مخې ته وینا کوي – دا د اعتماد په نفس نښه ده.

عزت‌ النفس له زه څوک یم؟ سره تړاو لري،
خو اعتماد په نفس له زه څه کولی شم؟ سره تړلی ده.

که عزت‌ النفس ټیټ وي، نو اعتماد په نفس هم ډېر وخت زیانمن کېږي. ځکه څوک چې ځان بې ارزښته ګڼي، نه شي کولای پر خپلو وړتیاوو باور وکړي.

03/09/2025

د فوبیا درملنه – څنګه له وېرې ځان خلاص کړو؟

فوبیا که څه هم ډېره شدیده او ځورونکې وي، خو درملنه لري. د ارواپوهنې څېړنې ښيي چې انسان کولی شي خپل ذهن ورو ورو روزي او د وېرې واک په لاس کې واخلي.

د فوبیا د درملنې مهمې لارې چارې:

۱- د اروايي درملنې لارې (CBT)
په دې کې انسان زده کوي چې څنګه د وېرې پر ځای منطقي فکر وکړي.
مثلاً څوک چې له الوتکې وېرېږي، په وړو ګامونو سره د سفر په اړه مثبت فکر کول زده کوي.

۲- تدریجي مخامخ کېدل (Exposure Therapy)
تر ټولو اغېزمنه لاره ده. ناروغ ورو ورو له هغه شي سره مخ کېږي چې ترې وېرېږي.
لومړی یې یوازې تصور کوي. وروسته یې انځور یا ویډیو ګوري. بیا ورسره نږدې کېږي، تر دې چې عادي شي.

۳- د ارامښت تخنیکونه (Relaxation Techniques)
لکه ژوره ساه اخیستل، مراقبه او د بدن آرام تمرینونه چې د وېرې پر وخت د زړه درزا او تنفس کنټرول کړي.

۴- درملنې ملاتړ
ځینې وخت د ډاکټر تر څار لاندې درمل هم ورکول کېږي، خو دایمي حل نه ګڼل کېږي، یوازې مرسته کوي چې درملنه اسانه شي.

مهمه خبره دا ده چې فوبیا د زړورتیا نشتوالی نه، بلکې د ذهن یوه کسب (زده کړل) شوې نمونه ده. او هره زده کړه د بیا زده کړې له لارې بدلېدای شي.

اوس فکر وکړئ! تاسو که له یوې شدیدې وېرې سره مخ شې، د هغې پر وړاندې د تدریجي مخامخ کېدو جرات لرې که ځان تري پټوې؟

02/09/2025

فوبیا: کله چې ویره له خپل حده واوړي…!

فوبیا ساده وېره نه ده، هغه وخت رامنځ ته کېږي چې انسان له یو شي، یو حالت یا یو ځای څخه دومره شدیده ویره ولري چې د عادي ژوند مخه یې ونیسي.

د بېلګې په ډول: یو څوک له سپي دومره وېرېږي چې د کوڅې بدلولو ته اړ کېږي یا یو څوک له الوتکې دومره ډارېږي چې د سفر مهم فرصتونه له لاسه ورکوي. او یا یو څوک د خلکو په منځ کې خبرې نه شي کولی، ځکه تر سام لاندې راځي (زړه یې تیز درزيږي او تنفس یې ګډوډېږي).

دا ویره اکثره وخت له واقعي خطره ډېره لویه ښکاري. ارواپوهان ورته غیرمنطقي ویره وایي.

د فوبیا درې مهمې نښې:
۱- شدیده ویره: حتی د تصور په کچه.
۲- جسماني عکس‌العملونه: دزړه تیز ضربان، لړزه، د خولې وچوالی.
۳- د تیښتې چلند: تل هڅه کول چې له هغې وېرونکې صحنې یا شی څخه ځان لرې وساتي.

فوبیا اکثر د ماشومتوب له تجربو، ناڅاپي ټراما، یا د نورو انسانانو د چلند له مشاهدې سره تړاو لري. ښه خبره دا ده چې فوبیا درملنه لري؛ د اروايي درملنې (Cognitive Behavioral Therapy) او تدریجي تمرین له لارې انسان کولی شي له وېرې سره د مخامخ کېدو زړورتیا زده کړي.

01/09/2025

🌊 🏚️ زلزله او غم…!

نن په ټول وطن غم ده، لوی ننګرهار نن له سخت طبیعي افت سره مخ ده او موږ یې په غم کې شریک یو.
له بده مرغه د تسلیت لپاره یوازې یو پیغام لیکلی شو، او هیڅ مرسته مو و نه کړلی شوای.
الله عزوجل دي شهیدانو ته هغه نړۍ ور ښایسته کړې او کورنیو ته دي الله ج جمیل صبر ور په برخه کړې.

28/08/2025

شخصیت او د ځان د اصلاح وړتیا

یو له مهمو ځانګړتیاوو څخه چې د هر شخصیت کچه ټاکي، دا ده چې ایا انسان د ځان د اصلاح وړتیا لري او که نه.
ځان پېژندنه یوازې د عیبونو په موندلو بسنه نه کوي، بلکې د هغو د اصلاح جرئت او توان هم غواړي.

ځینې کسان د خپلو نیمګړتیاوو منلو ته چمتو نه وي؛ دوی تل د توجیه، پلمې او نورو ملامتولو ته مخه کوي.

ځینې نور بیا خپلو نیمګړتیاوو ته د صادقانه کتنې جرئت لري، او د بدلون لپاره ګامونه اخلي.

دا خلک پوهېږي چې شخصیت یو جامد جوړښت نه دی، بلکې یو خوځنده بهیر دی.

د ځان د اصلاح وړتیا هغه کلي ده چې د ودې دروازې پرانیزي.

پوښتنه دا ده: ایا ته د خپلو نیمګړتیاوو منلو او د اصلاح لپاره یې په جرئت ګام اخیستلو ته چمتو یې؟

27/08/2025

شخصیت او چلند د ستونزو پر وړاندې

په ژوند کې هېڅوک د ستونزو او فشارونو نه خلاصون نه لري. خو هغه څه چې زموږ د ژوند مسیر ټاکي، دا نه ده چې ستونزه څومره لویه ده، بلکې دا ده چې موږ ورسره څنګه چلند کوو.

ځینې خلک د ستونزو پر وړاندې مقاومت کوي، ستونزه ورته د ودي یوه دروازه ښکاري.

ځینې بیا له ستونزو تښتي، د انکار یا پټولو لارې لټوي.

ځینې د احساساتو تر اغېز لاندې ژر ماتېږي.

خو ځینې بیا په منطقي ډول د ستونزې څېړنه کوي او د حل لارې پسې ګرځي.

دلته ده چې شخصیت زموږ د ستونزو پر وړاندې د غبرګون بڼه ټاکي.

فکر وکړه: کله چې ته له یوې لوي ستونزې سره مخ شي، د کوم ډول غبرګون لرونکی شخصیت لرې؟

Address

Kabul

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when ارواپوهنه posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share