06/10/2026
بدن شما هر روز از دندان‌هایتان چگونه محافظت می‌کند؟
آیا می‌دانستید بدن انسان در طول زندگی مقدار بسیار زیادی بزاق تولید می‌کند؟ میزان دقیق آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما در یک فرد سالم ممکن است در مجموع به ده‌ها هزار لیتر در طول عمر برسد.
بزاق فقط برای مرطوب کردن دهن نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین سیستم‌های دفاعی طبیعی دهن و دندان به شمار می‌رود.
بزاق چه کارهایی انجام می‌دهد؟
• محافظت از مینای دندان: بزاق حاوی کلسیم، فسفات و سایر مواد معدنی است که به روند بازسازی و معدنی‌شدن دوباره مینای دندان کمک می‌کنند.
• خنثی کردن اسیدها: بعد از خوردن غذا، باکتری‌های موجود در پلاک دندانی اسید تولید می‌کنند. بزاق با خاصیت بافری خود به کاهش اسیدیته دهن کمک کرده و خطر پوسیدگی را کمتر می‌کند.
• شست‌وشوی طبیعی دهن: جریان بزاق ذرات غذایی و بخشی از مواد موجود در دهن را می‌شوید و به پاک‌ماندن محیط دهن کمک می‌کند.
• کمک به گوارش: آنزیم‌هایی مانند آمیلاز بزاقی، هضم بعضی از مواد غذایی، به‌ویژه نشاسته‌ها، را از همان دهن آغاز می‌کنند.
• کمک به بلع و صحبت کردن: بزاق باعث مرطوب ماندن بافت‌های دهن شده و جویدن، بلع و صحبت کردن را آسان‌تر می‌کند.
• دفاع در برابر میکروب‌ها: بزاق حاوی مواد دفاعی مانند لیزوزیم، لاکتوفرین و ایمونوگلوبولین A است که در کنترل رشد بعضی میکروب‌ها نقش دارند.
وقتی بزاق کم شود چه اتفاقی می‌افتد؟
کاهش جریان بزاق یا خشکی دهن (Xerostomia) می‌تواند خطر پوسیدگی دندان، بیماری‌های لثه، بوی بد دهن، مشکل در بلع و ناراحتی‌های مخاط دهن را افزایش دهد.
بنابراین، بزاق یک مایع ساده نیست؛ بلکه یک سیستم دفاعی طبیعی و دائمی برای دهن و دندان‌ها است.
دهن انسان تقریباً همیشه در حال تولید بزاق است؛ حتی زمانی که غذا نمی‌خوریم، مقدار کمی بزاق برای حفظ رطوبت و سلامت بافت‌های دهن ترشح می‌شود.
#دندانپزشکی
Dr Arya
