دوکتور خیرمحمد صافی

03/08/2026

#کندز #تخار #بدخشان #خانه
پانتوپرازول (Pantoprazole) په ماشومانو کې
(Indications او Contraindication )
Pantoprazole د Proton Pump Inhibitor (PPI) درملو له ډلې څخه دی چې د معدې د تیزاب (Gastric acid) جوړېدل کموي.
په اطفالو کې استعمالونه (Indications)
۱. د معدې او مری د تیزاب ناروغۍ (GERD)
د معدې تیزاب مری ته پورته کېدل (Gastroesophageal reflux disease)
د زړه سوځېدل، ترشحات، کانګې، او د مری التهاب (Esophagitis)
۲. د تیزاب له امله د مری التهاب (Erosive Esophagitis)
کله چې د اندوسکوپي له لارې د مری زخم یا التهاب ثابت شي.
۳. د معدې او اثنا عشري زخم (Peptic ulcer disease)
په ځانګړي ډول د NSAIDs له استعمال سره تړلي زخمونه.
د H. pylori د درملنې په ترکیبي رژیم کې د نورو انټي‌بیوتیکونو سره یوځای (لکه Amoxicillin او Clarithromycin یا نور مناسب رژیمونه).
۴. د معدې د تیزاب زیات تولید حالتونه
لکه Zollinger–Ellison syndrome (ډېر نادر په ماشومانو کې).
۵. د شدیدو ناروغو ماشومانو کې د Stress ulcer مخنیوی
په ICU کې د خطر لرونکو ماشومانو لپاره، کله چې د معدې د وینې بهېدلو خطر لوړ وي.
Contraindications (منع استعمال)
مطلق منع (Absolute contraindications)
د پانتوپرازول یا PPI ډلې درملو حساسیت
د الرژۍ سابقه، انفیلاکسي، شدید خارښت یا پړسوب.
د درملو له کوم جز سره حساسیت
احتیاط (Precautions)
۱. د ځیګر ناروغي
په شدید hepatic impairment کې دوز او څارنه ضروري ده.
۲. اوږدمهاله استعمال
د اوږدې مودې استعمال ممکن لاندې ستونزې زیاتې کړي:
د مګنیزیم کموالی (Hypomagnesemia)
د ویټامین B12 کموالی
د کلسیم جذب کمېدل او د هډوکو د ماتېدو خطر
د کولمو ځینې انتانات (لکه Clostridioides difficile)
۳. بې ضرورته استعمال
په ماشومانو کې د عادي ریفلاکس (Physiologic reflux) لپاره، په ځانګړي ډول کوچنیانو کې، بې له واضح نښې باید ونه کارول شي.
۴. د انتاناتو خطر
د معدې تیزاب کمېدل د ځینو مکروبي انتاناتو خطر زیاتولی شي.
مهم کلینیکي ټکی (د Nelson Textbook of Pediatrics له اصولو سره سم)
په ماشومانو کې Pantoprazole باید یوازې هغه وخت ورکړل شي چې د GERD، erosive esophagitis یا د تیزاب اړوند ناروغۍ واضح تشخیص او اړتیا موجوده وي؛ یوازې د ماشوم د ژړا، لږې کانګې یا عادي reflux لپاره معمولاً اړتیا نه لري.
یادونه: دوز د ماشوم د عمر، وزن او تشخیص له مخې ټاکل کېږي.

30/07/2026

#کندز #بغلان #تخار #بدخشان #افغانستــان

ممپس (Mumps) په ماشومانو کې
تعریف
ممپس یوه حاده، ساري ویروسي ناروغي ده چې د Mumps virus له امله رامنځته کېږي. دا ویروس د Paramyxoviridae کورنۍ او Orthorubulavirus جنس پورې اړه لري. ناروغي په عمده توګه د پاروتید (Parotid) لعابي غدو التهاب او پړسوب رامنځته کوي، خو د بدن نور غړي لکه مرکزي عصبي سیستم، پانقراس او تناسلي غړي هم اغېزمنولای شي.
د انتقال لاره
د ټوخې او پرنجي د تنفسي څاڅکو له لارې
له ناروغ سره نږدې تماس
د خولې او پوزې د ترشحاتو له لارې
د کمون موده
عموماً ۱۶–۱۸ ورځې (له ۱۲ څخه تر ۲۵ ورځو پورې).
د ساري کېدو موده
ناروغ له د پاروتید غدې د پړسوب څخه شاوخوا ۲ ورځې مخکې تر ۵ ورځو وروسته نورو ته ناروغي لېږدولای شي.
کلینیکي نښې
لومړنۍ نښې
تبه
ستړیا او بې‌حالي
د اشتها کموالی
سردرد
د عضلاتو درد
ځانګړې نښې
د یوې یا دواړو پاروتید غدو دردناک پړسوب
د ژولو او تېرولو پر مهال درد
د ترشو خوړو په خوړلو سره د درد زیاتوالی
کله ناکله د ژامې لاندې نورو لعابي غدو پړسوب
اختلاطات
ویروسي مننژیت (تر ټولو عام خارج غدې اختلاط)
انسفالیت
د اورېدو دایمي کمښت (نادر)
پانکریاتیت
ارکایټس (د بیضې التهاب)، په ځانګړي ډول له بلوغ وروسته هلکانو کې
اوفورایټس (د تخمدان التهاب) په نجونو کې
تشخیص
تشخیص اکثره د ناروغ د نښو او فزیکي معاینې پر بنسټ کېږي.
د اړتیا په صورت کې:
RT-PCR
د Mumps IgM انتي باډي
د آمیلاز لوړوالی ممکن ولیدل شي.
درملنه
ځانګړی انټي ویروسي درمل نشته؛ درملنه حمایوي ده.
کافي استراحت
مناسب مایعات
استامینوفین یا ایبوپروفین د تبې او درد لپاره
نرم خواړه
د ترشو خوړو څخه ډډه
پر پړسیدلې غده سړه یا ګرمه کمپرس
یادونه: ماشومانو ته د ویروسي ناروغیو پر مهال اسپرین مه ورکوئ، ځکه د Reye syndrome خطر شته.
د بستر کولو موارد
شدید کم‌آبي
مننژیت یا انسفالیت
شدید پانکریاتیت
شدید عصبي یا نور اختلاطات
مخنیوی
د MMR واکسین (د شري، ممپس او روبیلا ګډ واکسین) د ملي واکسین پروګرام مطابق.
ناروغ ماشوم باید د پاروتید غدې د پړسوب له پیل وروسته لږ تر لږه ۵ ورځې له ښوونځي او نورو ماشومانو څخه جلا وساتل شي.
د لاسونو پاک ساتل او د ټوخې/پرنجي مناسب آداب مراعتول.
مهم ټکي
ډېری ماشومان په بشپړه توګه روغېږي.
د ناروغۍ له تېرېدو وروسته عموماً اوږدمهاله معافیت رامنځته کېږي.
واکسین د ممپس او د هغې د جدي اختلاطاتو د مخنیوي تر ټولو اغېزمنه لاره ده.

28/07/2026

، ماشومان هم په برسولوز (Brucellosis) یا حیواني محرقې اخته کېدای شي، په ځانګړي ډول په هغو سیمو کې چې د څارویو پالنه زیاته وي او د ناروغۍ کنټرول کم وي.
ماشومان ولې په برسولوز اخته کېږي؟
۱. د ناپاستوریزه شیدو او لبنیاتو استعمال
تر ټولو عامه لاره ده.
خامې شیدې، پنیر او مستې چې د اخته څارویو له شیدو جوړې شوې وي، د Brucella باکتریا لېږدوي.
۲. له اخته حیواناتو سره مستقیم تماس
ماشومان چې له پسونو، وزو، غواوو او اوښانو سره لوبې کوي یا د هغوی په زیږون او ساتنه کې برخه اخلي، د پوستکي د کوچنیو زخمونو یا مخاطي غشا له لارې اخته کېدای شي.
۳. د ککړو ذراتو تنفس
په فارمونو، اصطبلونو او د څارویو د زیږون پر مهال د باکتریا لرونکي ذرات هوا ته خپرېږي او د تنفس له لارې بدن ته داخلیږي.
۴. له انسان څخه انسان ته انتقال
ډېر نادر دی، خو د مور څخه ماشوم ته د امیندوارۍ، زیږون یا شیدو ورکولو له لارې په لږ شمېر پېښو کې راپور شوی.
ولې ماشومان حساس دي؟
د معافیت سیستم یې لا بشپړ نه وي.
د حفظ الصحې اصول لږ مراعاتوي.
له څارویو سره نږدې اړیکه او د خامو لبنیاتو استعمال زیات وي.
د برسولوز مهمې نښې په ماشومانو کې
اوږدمهاله یا تکراري تبه
ډېره خوله، په ځانګړي ډول د شپې
د بدن او بندونو درد
ستړیا او کمزوري
د اشتها کموالی او د وزن کمېدل
د ځیګر او تلي غټېدل
د مخنیوي لارې
یوازې پاستوریزه شیدې او لبنیات استعمالول.
د خامو شیدو له څښلو ډډه کول.
له ناروغو حیواناتو سره د تماس پر مهال دستکشې او د حفظ الصحې اصول مراعاتول.
د څارویو واکسین کول او د ناروغو حیواناتو ژر تشخیص او درملنه.
علمي سرچینې: د Nelson Textbook of Pediatrics (22nd Edition) او د نړیوال روغتیا سازمان (WHO) له سپارښتنو سره سم، برسولوز یوه زونوتیک (له حیوان څخه انسان ته لېږدېدونکې) ناروغي ده، او ماشومان هم د لویانو په څېر پرې اخته کېدای شي، خو په اندیمیکو سیمو کې د خامو لبنیاتو استعمال تر ټولو مهم خطر ګڼل کېږي.
#کندز

27/07/2026

نفروټیک سنډروم (Nephrotic Syndrome - NS) په ماشومانو کې

تعریف

نفروټیک سنډروم د پښتورګو یوه ناروغي ده چې د ګلومیرولي (Glomeruli) د زیان له امله رامنځته کېږي. په دې حالت کې د ګلومیرولي د فلټر کولو وړتیا خرابیږي، د پروټینونو (په ځانګړي ډول البومین) ضایع کېدل په ادرار کې زیاتېږي او د وینې د پروټین کچه راټیټېږي.

پتالوژي (Pathophysiology)

د ګلومیرولي زیان

د پروټینونو، په ځانګړي ډول البومین، د تېرېدو زیاتوالی

د وینې د البومین کمښت → د انکوتیک فشار کمېدل

د مایعاتو راټولېدل په نسجونو کې → پړسوب (Edema)

ځیګر د جبران لپاره د غوړو او لیپوپروټینونو تولید زیاتوي → هایپرلیپیډیمیا

د ناروغۍ درې مهمې نښې (Classic Triad)

شدید پروټینوریا (Proteinuria)

هیپوالبومینیمیا (Hypoalbuminemia)

پړسوب (Edema)

عام لاملونه

لومړني (Primary)

Minimal Change Disease (MCD) – په ماشومانو کې تر ټولو عام لامل

Membranous Glomerulonephritis

Focal Segmental Glomerulosclerosis (FSGS)

ثانوي (Secondary)

لوپس (SLE)

شکر (Diabetes)

انتانات

ځینې درمل لکه NSAIDs او Penicillamine

کلینیکي نښې

پړسوب چې لومړی د سترګو په پلکونو کې څرګندیږي، وروسته پښو، نس او ټول بدن ته خپرېږي.

د وزن چټک زیاتوالی

کف لرونکی ادرار

ستړیا، بې‌حالي او د اشتها کموالی

د معافیتي پروټینونو د ضایع کېدو له امله د انتاناتو زیات خطر

د وینې د کولېسټرول او ټرای‌ګلیسریډ لوړوالی

د تشخیص معیارونه

شدید پروټینوریا: له 40 mg/m²/hour څخه زیاته یا د ادرار د پروټین/کریټینین نسبت (UPCR) له 2 څخه لوړ

هیپوالبومینیمیا: البومین له 2.5 g/dL څخه کم

هایپرلیپیډیمیا: کولېسټرول له 200 mg/dL څخه لوړ

پړسوب (Edema)

تشخیصي ازموینې

د ادرار معاینه (Urinalysis)

پروټین ++++

Fatty casts

د ادرار د پروټین/کریټینین نسبت (UPCR)

له 2 څخه لوړ

د وینې معاینات

البومین ټیټ

کولېسټرول او ټرای‌ګلیسریډ لوړ

ټول پروټین کم

په ځانګړو مواردو کې

C3، C4، ANA، Anti-dsDNA

HBsAg، Anti-HCV

د پښتورګو بایوپسي (Renal Biopsy) د سټرایډ پر وړاندې مقاومت، مکررو عودونو یا د ثانوي ناروغۍ د شک په صورت کې.

درملنه (Treatment)

لومړۍ کرښه

Prednisolone

60 mg/m²/day (اعظمي 60 mg) د ۶ اونیو لپاره

وروسته 40 mg/m² یوه ورځ وروسته (Alternate day) د ۶ اونیو لپاره

که ځواب ورنه کړي یا مکرر عود ولري

Cyclophosphamide

Tacrolimus

Mycophenolate Mofetil (MMF)

Rituximab

مرستندویه درملنه

په خوړو کې د مالګې محدودول

ډیوریټیک درمل د شدید پړسوب لپاره

د ورید له لارې البومین د شدید هیپوولیمیا په حالت کې

د ویټامین D او کلسیم مکملونه

واکسینونه: پنوموکوک، انفلونزا او هیپاتایټس B

د درملنې هدف

د ناروغۍ ریمیشن (Remission) ترلاسه کول

د بیا راګرځېدو (Relapse) مخنیوی

د اختلاطاتو مخنیوی

اختلاطات (Complications)

شدید انتانات لکه:

پریټونایټس (Peritonitis)

سینه بغل (Pneumonia)

سلولایټس (Cellulitis)

ادامه په بله برخه کې...

25/07/2026

نوذاد ماشوم د زیږون له لومړۍ ورځې راهیسې د ګيډي پړسوب او صفرايي کانګي (bilious vomiting) لري. د ګيډي په X-ray کې Soap Bubble Appearance لیدل کېږي.👇
ستاسو په اند تشخیص? ❓
#افغانستــان #ا

21/07/2026

د ماشومانو کې د هلیکوباکټر پیلوري (H. pylori) انتان او درملنه
هلیکوباکټر پیلوري (H. pylori) یو ډول باکتریا ده چې د معدې په مخاط کې ژوند کوي. په ماشومانو کې یوازې د H. pylori موجودیت د درملنې دلیل نه دی؛ درملنه یوازې په ځانګړو حالاتو کې سپارښتنه کېږي.
کله درملنه ضروري ده؟
د ماشومانو د معدې او کولمو د نړیوالې ټولنې (ESPGHAN/NASPGHA Pediatrics له مخې، درملنه په لاندې حالتونو کې ضروري ده:
د اندوسکوپي او بایوپسي له لارې د د معدې یا اثناعشر زخم (Peptic ulcer disease) ثبوت موجود وي او H. pylori هم مثبت وي.
که د H. pylori له امله د معدې التهاب وي او متخصص د درملنې سپارښتنه وکړي.
په ځینو ځانګړو ناروغیو لکه MALT lymphoma کې.
د اوسپنې د کمښت انیمیا په هغو ماشومانو کې چې بل واضح علت ونه موندل شي او H. pylori مثبت وي (په ټاکلو مواردو کې).
کله درملنه نه سپارښتل کېږي؟
یوازې د H. pylori مثبت ټیسټ، پرته له نښو یا د زخم له ثبوت څخه.
د نس درد یوازې د H. pylori له امله مه ګڼئ؛ په ډېرو ماشومانو کې د نس درد بل علت لري.
د "Test and Treat" تګلاره، چې په لویانو کې کارېږي، د ماشومانو لپاره سپارښتنه نه کېږي.
د لومړۍ کرښې درملنه (۱۴ ورځې)
که درملنه اړینه وي، معمولاً د ۱۴ ورځو لپاره لاندې درې یا څلور ګوني رژیم کارول کېږي:
Proton Pump Inhibitor (PPI) لکه اومیپرازول (Omeprazole)
اموکسیسلین (Amoxicillin)
کلاریترومایسین (Clarithromycin) که د مقاومت احتمال کم وي
یا:
PPI + Amoxicillin + Metronidazole
په هغو سیمو کې چې د کلاریترومایسین مقاومت لوړ وي، یا د مقاومت معلومات موجود وي، باید د متخصص د سپارښتنې له مخې مناسب رژیم وټاکل شي.
د درملنې له پای وروسته
د درملنې له ختمېدو لږ تر لږه ۴ اوونۍ وروسته باید د انتان له منځه تلو ارزونه وشي.
دا ارزونه د Urea Breath Test یا Stool Antigen Test په وسیله ترسره کېږي.
د ازموینې څخه مخکې باید PPI لږ تر لږه ۲ اوونۍ او انټي‌بیوټیکونه لږ تر لږه ۴ اوونۍ بند وي.
مهمه یادونه
په ماشومانو کې د H. pylori درملنه باید یوازې د ډاکټر د ارزونې او د نړیوالو لارښودونو له مخې ترسره شي، ځکه بې‌ځایه انټي‌بیوټیک کارول د درملو د مقاومت خطر زیاتوي.
سرچینې:
Nelson Textbook of Pediatrics, 22nd Edition
ESPGHAN/NASPGHAN Guidelines for Management of Helicobacter pylori Infection in Children

20/07/2026

#کندز #تخار #بغلان #بدخشان
د ډاون سنډروم (Trisomy 21): بشپړه کلینیکي ارزونه او د درملنې لارښود
ډاون سنډروم (Trisomy 21) په نړۍ کې تر ټولو عام کروموزومي اختلال دی. د دې ناروغۍ د جنیټیکي بنسټ، کلینیکي نښو او ساینسي مدیریت پېژندل د مور او ماشوم د معیاري روغتیايي پاملرنې لپاره ډېر مهم دي.
لاندې د دې ناروغۍ مهم او لنډ کلینیکي معلومات وړاندې کېږي:
۱. تعریف او پېښېدنه (Definition & Incidence)
تعریف:
ډاون سنډروم یو کروموزومي اختلال دی چې د ۲۱م کروموزوم د یوې اضافي کاپي (Trisomy 21) له امله رامنځته کېږي.
پېښېدنه:
دا ناروغي په نړۍ کې نږدې په هرو ۷۰۰ ژوندیو زیږونونو کې په یوه ماشوم کې لیدل کېږي.
۲. لاملونه (Etiology)
Trisomy 21 (۹۵٪): د حجروي وېش پر مهال د کروموزومونو د نه جلا کېدو (Nondisjunction) له امله.
Translocation (۳–۴٪): د رابرتسونین (Robertsonian) ټرانسلوکېشن له امله.
Mosaicism (۱–۲٪): ځینې حجرې نورمال او ځینې د اضافي ۲۱م کروموزوم لرونکې وي.
۳. کروموزومي بنسټ (Karyotype)
په نورمال انسان کې ۲۳ جوړې کروموزومونه وي.
په ډاون سنډروم کې د ۲۱م کروموزوم پر ځای درې کروموزومونه موجود وي:
47,XX,+21 یا 47,XY,+21
۴. د ناروغۍ رامنځته کېدو میکانیزم (Pathogenesis)
د اضافي ۲۱م کروموزوم له امله د دې کروموزوم جینونه زیات فعالیت کوي (Gene Dosage Effect)، چې د ناروغۍ ځانګړې فزیکي او ذهني نښې رامنځته کوي.
۵. مهمې کلینیکي نښې
ذهني ځانګړتیاوې
سپک تر منځني درجې ذهني کمزورتیا
د مخ ځانګړتیاوې
هوار مخ
د سترګو داخلي پوټکي (Epicanthic folds)
پورته مایلې سترګې
د عنبیې Brushfield Spots
کوچني غوږونه
نورې فزیکي نښې
راوتلې ژبه
لنډه غاړه او اضافي د غاړې پوستکی
د لاس یوه افقي کرښه (Single Transverse Palmar Crease)
د کوچنۍ ګوتې کږوالی (Clinodactyly)
د لومړۍ او دوهمې پښې ګوتې ترمنځ پراخه واټن (Sandal Gap)
عضلات
د عضلاتو کم ټون (Hypotonia)
۶. اړوند ناروغۍ
د زړه نیمګړتیاوې
د زړه مورزادي نیمګړتیاوې، په ځانګړي ډول Atrioventricular Canal Defect (AV Canal)
هورموني او هضمي ستونزې
هایپوتایرایډیزم
Hirschsprung ناروغي
Duodenal Atresia
نور خطرونه
تکراري تنفسي انتانات
حاد لمفاوي لوکیمیا (ALL)
په ځوان عمر کې د الزایمر ناروغي
۷. تشخیص او سکریننګ
د زیږون وروسته
Karyotyping د تشخیص تر ټولو باوري ازموینه ده.
د امیندوارۍ پر مهال
Double Marker Test
Non-Invasive Prenatal Testing (NIPT)
د الټراسونډ له لارې د غاړې د پوستکي ضخامت (Nuchal Translucency) ارزونه
⚖️ ۸. تفریقي تشخیص (Differential Diagnosis)
دا ناروغي باید له لاندې سنډرومونو څخه جلا وپېژندل شي:
Edwards Syndrome (Trisomy 18)
Patau Syndrome (Trisomy 13)
Turner Syndrome (45,X)
۹. درملنه او مدیریت
د ډاون سنډروم درملنه څو رشتېیزې همکارۍ ته اړتیا لري.
فزیوتراپي د عضلاتو د پیاوړتیا لپاره
د وینا او ژبې درملنه (Speech Therapy)
د زړه منظم معاینات
د تایرایډ فعالیت ارزونه
د اورېدلو او لیدلو منظم معاینات
د ودې او پرمختګ دوامداره څارنه
۱۰. وړاندوینه (Prognosis)
د وختي تشخیص، مناسبې طبي پاملرنې او بیارغونې خدماتو په مرسته، د ډاون سنډروم ډېری ناروغان کولی شي سالم، فعال او اوږد ژوند ولري.
د ازموینې مهم ټکي
د مور د عمر په زیاتېدو سره د ډاون سنډروم خطر لوړېږي.
هر ماشوم باید د زړه د مورزادي نیمګړتیاوو، هایپوتایرایډیزم او لوکیمیا لپاره په منظم ډول وڅارل شي.
د لاس یوه افقي کرښه (Single Palmar Crease) د فزیکي معاینې له مهمو نښو څخه ده.
په یاد ولرئ:
یو اضافي ۲۱م کروموزوم = لا ډېره پاملرنه، لا ډېره مینه او لا ښه ملاتړ.
دا معلومات خوندي کړئ ترڅو تل د یوې ګټورې طبي سرچینې په توګه درسره وي.
💬 که تاسو ډاکټر، روغتیاپال یا د داسې ماشوم مور او پلار یاست، خپلې تجربې او هغه لارې چارې چې د ماشوم د ودې او پرمختګ لپاره ګټورې وې، له موږ سره شریکې کړئ.
(Nelson Textbook of Pediatrics, 22nd Edition)

19/07/2026

19/07/2026

Writing
د ماشومانو د سختې ګرمۍ (ګرمازدګۍ) څخه د ژغورنې مهمې او حیاتي سپارښتنې!
د مزارشریف او د هېواد په ځینو نورو ولایتونو کې د بې‌ساري او سختې ګرمۍ د څپې له امله، مهرباني وکړئ دا مهمې سپارښتنې له نورو سره هم شریکې کړئ:
۱. د شپږو میاشتو څخه کم عمر ماشومانو ته د مور شیدې یا د اړتیا په صورت کې مصنوعي شیدې ډېرې ورکړئ، او لویو ماشومانو ته اوبه او نور مناسب مایعات په منظم ډول ورکړئ. د تندې احساس ته انتظار مه کوئ.
۲. ماشومانو ته د نخي، سپکو، ازادو او روښانه رنګ لرونکو جامو اغوستل غوره دي.
۳. هېڅکله او په هېڅ شرایطو کې ماشوم، حتی د څو دقیقو لپاره هم، په موټر کې یوازې مه پرېږدئ، ځکه دا کار د مرګوني ګرمازدګۍ سبب کېدای شي.
۴. د ورځې د سختې ګرمۍ په ساعتونو کې (له سهار ۱۰ بجو څخه تر مازدیګر ۴ بجو پورې) د ماشومانو له بهرنیو لوبو ډډه وکړئ، او د سیوري یا یخو او هوا لرونکو ځایونو کې د استراحت وخت زیات کړئ. که د هوا تودوخه له ۳۲ درجې سانتي‌ګراد څخه لوړه وي، یوازې پنکه بسنه نه کوي او آن د بدن د اوبو د چټک ضایع کېدو لامل هم کېدای شي.
۵. د خطر نښو ته پام وکړئ: ډېر خولې کېدل، سخته ستړیا، رنګ الوتل، شدید بې‌حالي، د بدن ګرمه او وچه پوستکی، کانګې، یا د ادرار کمېدل. که دا نښې ولیدل شي، ماشوم ژر تر ژره ډاکټر یا نږدې روغتیايي مرکز ته ورسوی.
د دې علمي سپارښتنو په شریکولو سره، د خپلو ماشومانو د روغتیا او ژوند په ساتنه کې ارزښتناکه ونډه واخلئ.

19/07/2026

هشدار مهم به والدین: کودک شما شیء خارجی (سکه، بطری، باتری و...) بلعیده است؟ آرامش خود را حفظ کنید و این نکات را جدی بگیرید!

اگر متوجه شدید کودک‌تان جسم خارجی (مثل سکه، قطعات اسباب‌بازی، پوش بوتل یا بدتر از همه باتری‌های دکمه‌ای) بلعیده است، این اقدامات حیاتی را انجام دهید:

۱. بلافاصل به بخش عاجل مراجعه کنید.
هرگز منتظر نمانید تا ببینید «آیا دفع می‌شود یا نه». به‌ویژه اگر جسم بلعیده شده تیز، بزرگ یا باتری است، بلافاصله به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید.

۲. کارهای ممنوعه (هرگز انجام ندهید!):

تلاش برای استفراغ: به هیچ وجه کودک را وادار به استفراغ نکنید، چون ممکن است جسم در مسیر بازگشت، مجرای تنفسی را مسدود کند یا آسیب بیشتری بزند.

خوراندن مسهل یا ملین: به کودک داروهای مسهل یا غذا ندهید؛ این کار می‌تواند وضعیت را خطرناک‌تر کند.

تلاش برای بیرون آوردن با انگشت: اگر جسم را در گلو نمی‌بینید، دست خود را داخل دهان کودک نکنید، چون ممکن است جسم را به عمق بیشتری هل دهید.

۳. چه زمانی شرایط فوق‌العاده است؟
اگر کودک علائم زیر را دارد، سریعاً به شفاخانه مراجعه کنید.
سختی در تنفس یا خس‌خس سینه.
آبریزش شدید از دهان یا مشکل در بلعیدن آب دهان.
درد شدید در ناحیه گلو، قفسه سینه یا شکم.
استفراغ مداوم.

نکته حیاتی درباره باتری‌های دکمه‌ای (ساعتی):
اگر کودک «باتری» بلعیده است، زمان حکم طلا را دارد. باتری‌های دکمه‌ای می‌توانند در عرض کمتر از دو ساعت باعث سوختگی‌های شدید داخلی و آسیب جبران‌ناپذیر به مری شوند. در این مورد، هر ثانیه مهم است.

پیشگیری بهتر از درمان است:
اجسام کوچک، سکه‌ها و به‌ویژه باتری‌های دکمه‌ای را از دسترس کودکان دور نگه دارید.

لطفاً این پیام را برای دوستان و عزیزانی که کودک خردسال دارند به اشتراک بگذارید. آگاهی شما می‌تواند جان یک کودک را نجات دهد کاّّپی
#دوکتورخیرمحمدصافی متخصص داخله اطفال