11/05/2026
Ինչպե՞ս են ազդում ACE inhibitors-ը և NSAIDs-ը երիկամների վրա․
Իհարկե, դրանց ազդեցությունը երիկամային ֆունկցիայի վրա հակադիր է 💊💊
Երիկամներում կան փոքր զարկերակներ՝ աֆերենտ (afferent arterioles) և էֆերենտ (efferent arterioles)։ Քանի որ դրանք շատ փոքր են, կոչվում են նաև արտերիոլներ։ Եթե հասկանում ենք յուրաքանչյուրի ֆունկցիան, ապա հեշտ է հասկանալ, թե ինչպես են դեղերը ազդում երիկամի աշխատանքի վրա։
🟣 Աֆերենտ արտերիոլ (մուտքային անոթ)
Աֆերենտ արտերիոլը հանդիսանում է արյան «մուտքի դուռը» դեպի երիկամ, որով արյունը մտնում է՝ ֆիլտրացիայի համար։
Նորմալ պայմաններում դրա լայնացումը ապահովվում է պրոստագլանդինների (Prostaglandins) միջոցով։
Եթե օգտագործվում են NSAIDs, ապա դրանք արգելակում են պրոստագլանդինների սինթեզը։
➡️ Արդյունքը՝
Աֆերենտ արտերիոլի կծկում
Երիկամ հասնող արյան հոսքի նվազում
Ֆիլտրացիայի նվազում
Երկարատև կամ բարձր ռիսկային դեպքերում՝ սուր երիկամային վնասում (Acute Kidney Injury)
🔵 Էֆերենտ արտերիոլ (ելքային անոթ)
Էֆերենտ արտերիոլի հիմնական դերը երիկամի ներսում ճնշումը պահպանելն է՝ ֆիլտրացիան ապահովելու համար։
Դրա կծկումը ապահովվում է անգիոտենզին II-ի (Angiotensin II) միջոցով։
Հետևաբար, երբ տրվում են ACE inhibitors, արգելակվում է անգիոտենզին II-ի ազդեցությունը։
➡️ Արդյունքը՝
Էֆերենտ արտերիոլի լայնացում
Երիկամի ներսում ճնշման նվազում
Ֆիլտրացիայի անկում
🟢 Քրոնիկ վիճակներում (շաքարային դիաբետ, հիպերտոնիա)
ACE inhibitors-ը համարվում են երիկամապաշտպան դեղեր, հատկապես՝
✔ նվազեցնում են գլոմերուլյար հիպերտենզիան
✔ նվազեցնում են սպիտակուցի արտազատումը (պրոտեինուրիա / ալբումինուրիա)
✔ դանդաղեցնում են քրոնիկ երիկամային վնասման առաջընթացը
Սովորաբար բուժումը սկսվում է փոքր դեղաչափերով, և վերահսկվում է կրեատինինի մակարդակը։ Թեթև բարձրացումը (~30%) հաճախ համարվում է սպասելի և ընդունելի։
🔴 Սուր վիճակներում (վտանգավոր իրավիճակներ)
Այնպիսի դեպքերում, ինչպիսիք են՝
ծանր դեհիդրատացիա
հիպոտենզիա
երիկամային զարկերակի ստենոզ
սուր սրտային ինսուլտ կամ սրտային անբավարարություն
երիկամը արդեն գտնվում է ցածր արյունամատակարարման վիճակում և փորձում է պահպանել ֆիլտրացիան՝ կծկելով էֆերենտ անոթը։
Եթե այս պահին տրվում է ACE inhibitors՝
➡️ էֆերենտը լայնանում է
➡️ ներերիկամային ճնշումը կտրուկ նվազում է
➡️ կարող է զարգանալ սուր երիկամային վնասում (AKI)
🧾 Եզրակացություն
ACE inhibitors-ը 💊՝
✔ սովորաբար երիկամների «ընկերն» են քրոնիկ, կայուն վիճակներում
✔ կարող են լինել պաշտպանիչ երկարաժամկետ օգտագործման դեպքում
բայց 👇👇
⚠️ սուր, ցածր պերֆուզիայի վիճակներում պետք է զգուշություն ցուցաբերել և երբեմն ժամանակավորապես դադարեցնել դրանք։
