14/07/2026
“Als JIJ er NIET VOOR MIJ was op CRUCIALE momenten in mijn leven, moet IK dan voor jou zorgen NU JIJ OUD en zorgbehoevend BENT?"
Dit is een ongelooflijk moeilijke vraag. Een vraag die mij helaas al enkele keren gesteld werd in mijn praktijk als psycholoog. Niemand kan daar een eenduidig of helder antwoord op geven, en ik wil dat ook niet zomaar doen. Want elk snel antwoord zou voorbijgaan aan de pijn, de moed, het verdriet en de schaamte van de persoon die zich veilig genoeg voelt om die vraag hardop te stellen.
Mensen nemen niet zomaar afstand van hun ouders. Die stap gebeurt ook zelden op één moment, of ondoordacht en vluchtig. Vaak is het een proces van jaren: grenzen stellen, opnieuw toelaten, opnieuw gekwetst worden, twijfelen, hopen, rouwen en soms weer afstand nemen.
En wat betekent afstand nemen precies? Niet meer bellen? Niet meer langsgaan? Geen vakantiefoto’s meer delen? Niet langer de telefoon opnemen om je hart te luchten? Zelfs fijne gebeurtenissen, zoals een verjaardag of het afstuderen van je kinderen, kunnen dan beladen worden. Het is verwarrend: enerzijds wil je jezelf beschermen tegen vernedering, afwijzing, kritiek of manipulatie, anderzijds blijft er soms ook het verlangen om, zoals anderen, gewoon belangrijke momenten met je ouders te kunnen delen.
En wie of wat laat je achter wanneer je afstand neemt? Kan je één ouder mijden en de andere blijven zien? Zie je de rest van de familie nog, of willen zij jou nog wel zien? Wil je je verhaal kwijt, of net liever niet? Wil je jouw kant laten horen, of probeer je je ouders te sparen door zelf alle afstand te dragen? En wat blijft er dan nog achter? Kan je gelukkig zijn zonder je basisfamilie, zeker als er soms nog fijne herinneringen zijn?
"you can let it go
you can throw a party full of everyone you know
you can start a family who will always show you love you don't have to be sorry for doing it on your own”
(matilda, harry styles 2022)
En ondanks de boosheid, en ondanks de opluchting die de rust van de afstand kan brengen, kan het op bepaalde momenten toch blijven knagen. Daar sta je dan: zonder ouders. Misschien, of hopelijk, omringd door een zelfgekozen familie of een warme vriendenkring. En toch kan er plots zo’n gevoel van leegte opduiken.
“Alleen” door eigen keuze. Of “alleen” omdat er geen andere keuze was?
En wat met het eeuwige schuldgevoel? Schuld omdat je je ouders kwetst, omdat je hen zogezegd in de steek laat. Voelt dat anders wanneer er sprake was van duidelijke mishandeling? Is het slechter wanneer er “alleen” emotionele steun ontbrak? En is “alleen” wel een passend woord in zulke situaties? Soms is afstand geen kilte, maar zelfbescherming. Soms is loslaten geen verraad, maar eindelijk kunnen ademen.
Ben je schuldig als je stop zegt, terwijl de ander zegt dat de deur openstaat, maar niets aan de situatie wil veranderen? En hoe ga je dan om met het gevoel van toch bezorgd te zijn als je hoort dat het niet goed met hen gaat. Een menselijke bezorgdheid, maar ben je dan niet menselijk als je probeert los te laten? En waarom doet het dan zo’n pijn in je hart?
Dus neen, op zulke vragen is er geen goed of fout antwoord.
Geeft afstand rust? Voelt afstand beter? Of is blijven omgaan met elkaar, en tegelijk proberen loslaten, op lange termijn beter? En hoe doe je dat dan? Wie verwacht wat op zo’n moment van mogelijke verzoening? Wie durft die stap nog te zetten na jaren van breuk, pijn of stilte? Of mag je loslaten en durven genieten?
Is ouder worden en zorg nodig hebben genoeg pleister op de wonde? Ben je hard of koud als je daar niet op ingaat? Of ben je net sterk wanneer je voorkomt dat verdriet en schuldgevoel de bovenhand nemen, of dat je jezelf wijsmaakt dat een gebroken situatie alsnog zomaar gelijmd kan worden?
Nathalie Van Noyen, PsycholoogWilsele
