27/06/2026
🌿Χρόνος στη Φύση και Ψυχική Υγεία🌿
Το ήξερες ότι υπάρχει ένας κλάδος της ψυχολογίας ο οποίος ονομάζεται Περιβαλλοντική Ψυχολογία; Ε λοιπόν, αυτός ο κλάδος ασχολείται με το πώς εμείς, ως ανθρώπινοι οργανισμοί με συναισθήματα, σκέψεις και εκτελεστικές λειτουργίες, αλληλεπιδρούμε με το περιβάλλον μας.
Πόσες φορές δεν έχουμε νιώσει όμορφα αφότου πήγαμε μια βόλτα στη φύση για περπάτημα, αφότου πήγαμε μια εκδρομή σε μέρη όπου η φύση είναι ακμάζουσα, αφότου παρατηρήσαμε και αλληλεπιδράσαμε με ζωάκια στο διάβα μας;
Πως όμως η φύση επιφέρει αυτά τα ευεργετικά αποτελέσματα στην ψυχολογία μας;
1. Η φύση «ξεκουράζει» το μυαλό μας μέσω της ακούσιας προσοχής.
Αυτή η «ήπια γοητεία» της φύσης ενεργοποιεί αυτόματα την προσοχή μας με έναν ευχάριστο τρόπο, χωρίς να απαιτεί κανέναν ιδιαίτερο κόπο. Έτσι, η προσοχή μας παύει να προσπαθεί να παραμένει συνεχώς ενεργοποιημένη σε μια εργασία χωρίς να αποσπάται από άλλα ερεθίσματα (κατευθυνόμενη προσοχή). Αυτή η πιο ξεκούραστη μορφή προσοχής έχει βρεθεί να αποκαθιστά την εξάντληση που επέρχεται από την εργασία μας και άλλες απαιτητικές δραστηριότητες.
Το εντυπωσιακό είναι ότι ακόμα και χωρίς τη συνοδεία περπατήματος ή άλλης σωματικής άσκησης, η αλληλεπίδραση με τη φύση από μόνη της έχει βρεθεί να βελτιώνει σημαντικά την ικανότητα προσοχής μας και τη γενικότερη πνευματική μας διαύγεια.
Η επίδραση αυτή είναι ακόμη πιο έντονη όταν αλληλεπιδρούμε με τη φύση μέσω των αισθήσεών μας: παρατηρώντας ενσυνείδητα τα φύλλα που κινούνται με τον αέρα, την αντανάκλαση του φωτός, τα σύννεφα, ακούγοντας τον ήχο του νερού, το κελάηδημα των πουλιών κ.ο.κ.
2. Η φύση μειώνει τη σωματική αντίδραση στο στρες
Η επαφή μας με τη φύση αυξάνει τη δραστηριότητα του παρασυμπαθητικού νευρικού μας συστήματος, το οποίο ευθύνεται για την αίσθηση ηρεμίας και αποκατάστασης. Ταυτόχρονα, μειώνει τη δραστηριότητα του συστήματος «μάχης ή φυγής», το οποίο μας κρατά σε μια συνεχόμενη εξαντλητική εγρήγορση για να προλάβουμε ή να αντιμετωπίσουμε διάφορους κινδύνους.
Και αυτό δεν μας εκπλήσσει, αν αναλογιστούμε ότι ο ανθρώπινος οργανισμός έχει «προγραμματιστεί» μέσα από εκατομμύρια χρόνια να υπάρχει και να εξελίσσεται μέσα στη φύση, το μοναδικό φυσικό του περιβάλλον.
3. Η φύση μειώνει τη μηρυκαστική σκέψη
Όταν η προσοχή στρέφεται έξω από τον εαυτό, ο άνθρωπος μειώνει τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις που τον ταλαιπωρούν στην καθημερινότητά του και που δεν του προσφέρουν κάποια άμεση λύση, παρά μόνο τον εξαντλούν.
Τέτοιες σκέψεις είναι, για παράδειγμα: «Γιατί μου συμπεριφέρθηκε έτσι;», «Πώς θα τα βγάλω πέρα με το φόρτο στη δουλειά;», «Τίποτα δεν μπορώ να καταφέρω», «Το μέλλον μου είναι αβέβαιο», «Το παιδί δεν διαβάζει και δεν έχει φίλους», «Πήρα πολλά κιλά, είμαι χάλια».
4. Η φύση δημιουργεί το αίσθημα του «δέους»
Όταν ερχόμαστε σε επαφή με κάτι ανεξήγητο και μεγαλύτερο από εμάς, όπως το βουνό, η θάλασσα, το δάσος, ο έναστρος ουρανός, μας δημιουργείται ένα δέος, το οποίο στρέφει την προσοχή μας έξω από τον εαυτό μας και κάνει τα προβλήματα της καθημερινότητάς μας να φαίνονται πιο μικρά και ασήμαντα.
Αυτό το δέος μπροστά σε κάτι «μεγαλύτερο» από εμάς, δημιουργεί την αίσθηση σύνδεσης με το σύμπαν, σαν να είμαστε ένα ακόμη στοιχείο του, σε μια αλληλεξαρτώμενη και ρέουσα σχέση με τα υπόλοιπα στοιχεία της φύσης.
5. Η φύση μειώνει τη γνωστική υπερφόρτωση
Σε αντίθεση με τα ερεθίσματα στην πόλη, που είναι πολλαπλά, θορυβώδη, χαοτικά και ανταγωνιστικά μεταξύ τους, τα ερεθίσματα στη φύση είναι ήπια, συνδυαστικά και δένουν αρμονικά μεταξύ τους. Έτσι, δίνουν την ευκαιρία στο μυαλό μας να «αδειάσει» για λίγο και να μειώσει την επιβάρυνσή του από τις αμέτρητες, γρήγορες και συχνά ταυτόχρονες και αντιφατικές πληροφορίες.
6. Αυξάνει τα «θετικά» συναισθήματα.
Η επαφή με τη φύση έχει βρεθεί να αυξάνει τα συναισθήματα χαράς, ηρεμίας, αισιοδοξίας, ζωτικότητας και ευγνωμοσύνης. Ταυτόχρονα, έχει βρεθεί να μειώνει την ψυχοσωματική ένταση, το στρες, το άγχος, τον θυμό, την κόπωση και την ψυχική εξάντληση, συναισθήματα που μας ταλαιπωρούν καθημερινά στην τόσο απαιτητική μας ρουτίνα.
Οπότε αγαπημένοι μου, την επόμενη φορά που θα βρεθούμε στο δίλημμα αν θα «σύρουμε» τον εαυτό μας για μια βόλτα στη φύση ή θα «κάτσουμε στα αυγά μας», ας αναλογιστούμε το πόση αλλαγή μπορεί να επιφέρει στο νευρικό μας σύστημα αυτή η, κατά τα άλλα, απλή και συνιφασμένη με τη φύση μας πράξη. Ας μην ξεχνάμε ότι οι συχνές και συστηματικές κινήσεις αυτοφροντίδας, δημιουργούν σιγά σιγά, σε μια πιο σταθερή βάση, μια ζωή με λιγότερη αρνητική φόρτιση και περισσότερο νόημα.
Δρ. Ειρήνη Ηρακλείδου
Κλινική Ψυχολόγος